Торати Китабу: Фалү
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-10-13T22:50:57.244122+00:00

Гуйҗун Китаб

Гуйҗун Китаб

1. Торати Китабу

1. Дилитў

2. Хуадян (торат)

Торати Китабу

Торати Китабу

1. Торати Китабу

1. Фалү

(Датуршон, Җефон, Левит,

Исраилжынмуди фур, Чунфә фалү)

На хуэйзў йүян фанхади

Ба зыҗиди пинлүн җочў җыгә җўхо дафадилэ:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-176-7

© Фанйи Китабуди Янҗюйүан, 2011

Гуйҗун Китабушон зандёди минзыди цыйзы

Датур – Датуршон

Җефон – Җефон

Левит – Левит

Фур – Исраилжынмуди фур

Фалү – Чунфә фалү

Торати Китабу

ТОРАТИ КИТАБУ

Датуршон, Җефон, Левит,

Исраилжынмуди фур,

Чунфә фалү

Фанйи Китабуди Янҗюйүан

2011

Мулў

Щүян | 7
Датуршон | 9
Җефон | 120
Левит | 218
Исраилжынмуди фур | 285
Чунфә фалү | 376
Хуадян | 456

Щүян

Гуйҗун нянҗяму!

Нимуди мянчян на хуэйзў йүян ту йихуэй фанхади Торати Китабу. Тасы Гуйҗун Китабуди йигә буфын. Хўда ги жынму ба дин ёҗинди Фу гигили – җысы Гуйҗун Китабу. Тасы зэ йиче шыҗешон дин нянди дэ зунхўди, йинцысыдо дун-яди сангә дин дади җёмыншон – җысы яхўти, христиан дэ ислам – йиче Гуйҗун Китабу хуэйҗәсы тади юди буфынсы гуйҗунди.

Мый йигә жын, булүн та зэ натар җў, тасы найигә минзўди дэ щинфу нагә җёмын еба, ё зо йигә нынгу ба җыгә фу на зыҗиди фуму йүян няншонни. Гуйҗун Китабу ги йиче сыхуршон җўди жынмуди заён вынти ги хуэйдадини: замуда натар лэди, виса заму хуәдини, виса зэ шыҗешон җымущезы ха сыюр, жын вучонлиди йиху са ба та дындини.

Гуйҗун Китабу литу ю 60 дуә бын фуни, ба таму гәён Хўдади шынжынму хын дуәди быйн яншон щели. Та ба зоха шыҗе до заму шыдэди ту йигә быйн яншонди сычин либян тифәдини.

Ба Гуйҗун Китабу нын фынчын лёнгә да буфын. Зэ ту йигә буфын литу ю Торати, Зэбур, шынжынмуди фу дэ лисы фуни. Ди эргә буфынсы Инҗил (ба Инҗил кәҗя фандо хуэйзў йүяншонли). Торати Китабу – җысы Хўда ги Муса шынжын гихади ву бын фалү фу: Датуршон, Җефон, Левит, Исраилжынмуди фур дэ Чунфә фалү (ги мый йи бын фу вәму щелигә байир щүян).

Җы ву бын фу гуон бусы кэтурди, таму хансы йиче Гуйҗун Китабуди җун-ё фу. Зэ таму литу тифәдисы: замуҗя Хўда ба дун-я дэ жынму зохали, замуҗя жынму зэ дун-яшон санкэли, замуҗя таму гантуә гўнахарли, замуҗя Хўда ба Гәҗяди минжын җянчўлэ, лян таму динли хәтунли зэмусы ги таму ба Тади фалү гигили.

Торати Китабусы на гўдэ яхўти йүян щехади. На хуэйзў йүян фан җыгә фуди сыхур, сыйүн гўдэ яхўтиди бынвынли. Нянҗяму дан ба замуҗяди хуади йисы бу җыдоли, таму нын зэ җы йи бын фуди йирди хуадяншон ба таму зоҗян.

Фанйи Китабуди Янҗюйүан ги фанйижынму, бянҗижынму зэмусы ги шелүха чўбан җы бын фуди сыхур бонли монди жынму чынщин дощедини.

Хуэйзўжынму ба җы йи бын фу надо шуни дансы нян, җыгә до вәмушонсы да щихуан.

Фанйи Китабуди Янҗюйүан.

Фалү

Фалү

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

32. 32

33. 33

34. 34

ЧУНФӘ ФАЛҮ

Чунфә фалү фуди щүян

Торати Китабуди линйирди фусы «Чунфә фалү». Вынщүә фалүди ёнзысы вида яхўтиди фалүжын Мусади линйир йифу. Ба җыгә йифу ги исраил минжын зэ Моав димяншон, таму җин Ханаан нэгә сыхур гигиди. Ба җы йи бын фу нын фынчын лён җезы: Мусади йифу (ту йилэр: 1-4 буфын, ди эрлэр: 5-29; ди санлэр: 30-31 буфын) дэ җелүн (32-34 буфын).

Җыгә фуди минзы зыдини, зэ та литу ба щянтян фуди (Җефон, Левит, Исраилжынмуди фур) бушо фалү чунфудини. Лян җыгә йитун, җытар хан ба ющезы щин фалү нын канҗян. Кәсы җы гуон бусы чунфу юди фалүдини, хан ги исраилжынмуди щин йибыйзы ба Хўда лян таму динхади хэтун вон щинни зўдини. Йинцысы йида зэ Синай саншон ба ту йигә хәтун диншон, гуәли кәҗя бонҗер сышы нян. Ё фәни, ба хошо фалү зэ вончян чиди сыхуршон нын сыйүн, – зэ нэгә сыхур, җисы Исраил зэ Ханаан чонҗю җўни зэмусы та хан ё ги җы щин чинкуоншон суйху щёнщи фалүни.

Җыгә фуди җун-ё буфынсы панвон хо дэ җудёди чон цыйзы. Та ги нянҗяму бонмонди җё ба вончян чиди Исраилди лисы дунни. Хўдади шынжынму (чүанпин Иеремия) ги исраилжынму җёнди сыхур, чинчир тифә җыще панвон дэ җудини. Данпа җы йи бын фу (хуэйҗәсы тади хын дуәди буфын) зусы заму шыдэ зочян чи быйняншон йүанхуэй щюгэ Хўда сыди сыхур зоҗуәди нэ йи бын фу. Җисы Иосия хуоншон ба минжын дазо вондёди жынмуди ёчю дэ җу тинҗян, та хазали. Йинви нэгә та җынҗын гантуә даҗә зыҗи гуйҗяди жынли-доли дэ җёмын сычинли. Чунфә фалү – җысы зэ Инҗил литу дин сыйүнди фу. Яхўти фалүди дэ җиндян дуйи Хўда бёщянди җун-ё йисысы, гуон бэвон Анлахў Торля, зэ җыгә шыҗешон ба та би сый ду щинэ. Эрса Мәсих ба та зэ Торати Китабушон җёчын дин ёҗинди фынфули, зулян щинэ жын гынчян либян фынфу йиён.

1

Хуатур

1^1Җы йи бын фу литуди хуасы Муса ги йиман исраилжын фәхади. Нэхур таму зандо Иордан хә дунбонгәди савәнили, Суф дифонди дуймяннили, тамуди лёнхани – йибонгәсы Фаран савә, йибонгәсы Тофел, Лаван, Асироф лян Дизагав дифон. 2(Да Хорив саншон вон Кадес-Варни җочў Сеир сан гынчянди лўшон дан зу, бущин зу шы йи тянни.)+
3Ди сышы нянди шыйи йүәди чў йи, Муса ги исраилжынму ба Җў ги таму гихади фынфу йиман ду фәгили+. 4Җыгәди зычян Муса ба аморрейжынмуди Сигон хуоншон (тади җинчынсы Есевон) дэ Васанди Ог хуоншон зэ Едреи дабэли (тади җинчынсы Аштероф чынпу)+. 5Муса зэ Иордан хәди дунбонгә, зэ Моав дифоншон ги исраилжынму пәщёли Җўди фалүли. Та фәли:

– 6Анлахў Торля ги заму да Хорив саншон фәли: «Ниму зэ җыгә сан гынчян җўди жызы дуәли+. 7Җыхур ба йинпан цыйдё, вон сан дифонди, аморрейжынму дэ тамуди линҗүму җўди димяншон чи: вон пинтанни, санпян дэ дичур, вон нанбонгәди димян, йичыр до Дахэ гынчян; вон Ханаан дифон дэ Ливан саншон, йичыр до вида Евфрат хә тонди димяншон чи+. 8Вә, Җў, щүди ба җы йиче дифон ги нимуди зўзў-быйбый Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ дэ тамуди хубый гини. Ниму чи, ба та җаншон»+.

Муса ба линшужынму җянчўлэли

(Җефон 18:13-27)

9Муса ги минжын фәди:

– Зу нэгә сыхур вә ги ниму фәгуә, вә йигәр мәю харли гуан җыщезы жын+. 10Анлахў Торля ба нимуди фур, зущён тяншонди щинщю йиён, кәҗя йин дуәли+. 11Җё нимуди зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля җочў Та Гәҗя щүхади хуа ба нимуди фур вон йичян дуә лэзы йин зэмусы ги ниму ги бэрэкэти. 12Кәсы ниму кан, замуҗя вә йигәр ба гуан нимуди җун данзы нын бый? 13Ниму да мый йигә зў литу җянчўлэ җигә цунмин, минбый дэ юминшынди жын, вә җё таму дон нимуди линшуни». 14Ниму дайинли, фәсы җысыгә хо сычин. 15Йинви җыгә вә ба мый йигә зў литуди цунмин дэ юминди тузыму җёлэ, җё таму дон нимуди линшуни: юди гуан йичян жынни; юди гуан йибый жынни; юди гуан вушыгә жынни; юди гуан шыгә жынни, юди дон гуанжынмуни+.

16Нэхур вә ги вынгуансыди жынму фәли: «Ниму ба минжынди гуансы вынди сыхур, ба исраилжынму дэ ниму җунҗянни җўди вэгуйжынму йимур-йиён гундоди ё вынни+. 17Ниму вын гуансыди сыхур бә кан жынмуди лянмян, ба дажынди хуэйҗәсы щёжынди гуансы ду ё гундоди вынни. Бә хэпа сысый, йинцы җысы Хўда Гәҗя вын гуансыдини. Ниму дансы ба найигә сычин банбукэ, до вә гынчян лэ, вә фәни, замуҗя ё ганни»+. 18Нэхур вә ба ниму ганди йиче сычин ги ниму фәни.

Вон Кадес-Варни дафачиди цаканжынму

(Фур 13:1-33)

19•Җочў Анлахў Торля гихади фынфу, заму да Хорив сан гынчян зудё, вон аморрейжынму җўди сан дифонди лўшон ба ниму җянхади нэгә да сынза савә зугуәли, йиху заму доли Кадес-Варни дифонли. 20-21Вә ги ниму фәли: «Ниму доли аморрейжынму җўди сан дифон гынчянли, зу ба җыгә дифон Анлахў Торля ги заму гидини. Җысыма, та зэ нянмянчянни. Нимуди зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля замуҗя фынфу нимули: чи, ба та җаншон. Бә чехў, бә хэпали»+.

22Кәсы ниму до вә гынчян лэ фәли: «Заму щянтуни дафачи җигә жын, җё таму ба нэгә дифон цаканйихар, ба заму вончян зуди лў либян фәйихар, җё заму җыдоха, нэтарди чынпу замугә».

23Вә сылёнли – җысы йигә хо сычин, йинви нэгә да мый йигә зў литу җянчўлэли йигә нанжын – йиман шы эргә жын. 24Таму зули. Доли сан дифоншон, да нэтар йичыр зудо Есхол чуандони, ба та цали. 25Да нэтар ги заму налэлищезы готян, таму хан фәли: «Заму бэвонди Анлахў Торля ги заму гиди нэгә дифон фуҗүдихын».

26Кәсы ниму мәщин вон нэгә дифонни чи, мә тин Анлахў Торля гихади фынфу. 27Ниму зэ гәҗяди җонфонни йиҗя ги йиҗя гўнунди фәли: «Анлахў Торля җянбудый заму! Та ба заму да Египет линчўлэ, щён ги аморрейжынму җёдо шуни, җё ба заму щёмедёни. 28Заму вон натар чидини? Дищүнму фәхади хуа җё замуди щин дантўли. Э-ё, хэпасыли! Таму фәди: «Нэтарди жынму би замуди җин да, гәзы би замуди го; тамуди чынпу дадихын, чынчён е го – динди асмар. Таму хан зэ нэтар җянгуә Енакди хубый!»

29Кәсы вә ги ниму фәли: «Ниму бә чехў, е бә хэпа таму. 30-31Анлахў Торля ги ниму лин туни; Та ви ниму җынҗанни, замуҗя Та зочян нимуди нянмянчян зэ Египет дэ җыгә савәни ви ниму җынҗанли. Ниму җянли, замуҗя Та, зущён дада го гәҗя эрзыди йиён, ба ниму йилў бошон, пиннан-вусыди линдо җыгә вәршонли»++. 32Зу җыгә еба, до җыхур ниму хан бу щинфу Анлахў Торля. 33Та зэ ниму туни зуди золи за йинпанди вәрли. Хили зэ хуә җўзы литу, быйтян зэ йүнцэ җўзы литу ги ниму зы лўдини+.

Җў зуйли исраилжынмули

(Фур 14:20-45)

34•Җў ба нимуди гондо тинҗян чишонлэли, Та дў җуди фәли: 35«Җы йибыйзы хажынму җинбудо Вә ги нимуди зўзў-быйбый щүхади нэгә фуҗү дифонни, 36гуон Иефоннийди эрзы Халев йигәр җинчини. Йинцысы та шыщин-шыйи тинли Вәди хуали, Вә ги та дэ тади хубый ба та цаканхади нэгә дифон гини»+. 37Ви ниму Җў ги вә е чишонлэли. Та фәли: «Ни е җинбудо нэгә дифонни+. 38Кәсы ниди бонбан, Навинди эрзы Иса җинчини; ни ги тади щинни ё зун җинни, йинцысы Иса ба исраилжынму линдичи, ба нэгә дифон җаншонни+.

39Вә җё нэщезы ба ха-хо җиргә хан фынщёбукэди суй ваму (ниму фәли дўшман ба таму нын дёшон зуни) яндин җиндо нэгә дифонни, ба та җаншонни. 40Кәсы ниму җуангуәчи, да савәни йүанхуэй вон Хунхэ гынчян зули».

41Ниму ги вә хуэйдали: «Муса! Вәму зэ Җўди мянчян ганли гўнахарли! Җыхур вәму щён җочў Анлахў Торляди фынфу да җончини». Ниму ба җүнчи дэшон сылёнди, зущёнсы ба нэгә сан дифон йүнйиди нын җаншон.

42Кәсы Җў ги вә фәли: «Ни ги таму фәги, җё таму бә шончи, е бә да җон: дўшман ба таму дабэни, йинцысы Вә лян таму бу зэ йидарни». 43Вә ги ниму фәли, кәсы ниму мә тин. Ниму фандуй Җўли зэмусы гоноди шонли сан дифонли. 44Нэгә сан дифоншон аморрейжынму җўдини, зущён мифур вә йиён, таму җочў ниму чўлэли. Таму ба ниму да Сеир дифоншон җуйли, йичыр гандо Хорма чынпу гынчян дабэли. 45Ниму хуэйлэ зэ Җўди мянчян кўли, кәсы Та мә тин нимуди кўшу, е мә люшын.

Зэ савәни гуәлиди жызы

46Җыгәди йиху ниму хын дуәди жызы зэ Кадес җўли+.

2

2^1Йиху заму җочў Җў ги вә гихади фынфу җуангуәчи, да савәни вон Хунхэ гынчян зули. Зэ Сеир сан дифонди туанйүарни заму җуанли хын дади гунфу+.

2-3Йиху Җў ги вә фәли: «Ниму зэ җыгә сан дифонди туанйүарни җуангули, җыхур вон быйфонни чи, 4ги минжын фәги: „Ниму вончян зуди гуә Сеир сан дифонни, – җысы ниму дищүнди Исав хубыйди гуйҗя. Таму хэпа нимуни, кәсы ниму щёщинди, 5лян таму бә да җон, йинцысы Вә ба тамуди димян ги ниму лян щя җүәди вәр ду бу ги. Вә ба Сеир сан дифон кәҗя ги Исавди хубый гигили+. 6Ниму ба чыхә да таму гынчян на йинчян мэшон“.

7Анлахў Торля ги ниму ганди йиче сычиншон гили бэрэкэтили, ниму зэ җыгә да савәни юҗуанди сыхур, Та җокан нимули. Сышы нян Җў лян ниму зэ йидарнини, ниму мә дуан сыса+.

8Йинви җыгә заму да замуди дищүн Исавди хубый җўди Сеир гуйҗяни гуәчи, да пинтанни ба вон Елаф дэ Ецион-Гавер чынпу зуди лўшон җәгуәчи, вон Моав савәни чили. 9Йиху Җў кә ги вә фәли: «Бә җиндун моавжынму, лян таму бә да җон. Вә ба тамуди димян ги ниму йидяр ду бу ги, йинцысы Вә ба Ар чынпу ги Лутди хубый гигили».

10(Зочян нэтар эмимжынму җўдилэ. Тамусы йигә вида минзў, жын фур е дуә, лян Енакди хубый йиён, гәзы дадихын+. 11Ба таму лян Енакди хубый йиён, суандисы рефаимжынму; кәсы моавжынму ба таму җёди эмимжын+. 12Хоррейжынму зочян зэ Сеир җўдилэ, кәсы Исавди хубый ба таму щёмедёли, ба дифон җаншон, җўдо нэтарли. Замуҗя исраилжынму вонху зэ Җў ги таму гихади дифоншон ганли, таму е җымуҗя ганли.)+

13«Җыхур ниму гуә Заред чуандо» – Җў фәли. Заму гуәли Заред чуандоли+. 14Да Кадес-Варни зудё дэ йида заму гуәли Заред чуандо, – гуәли саншы ба нянли. Замуди йинпанни шон җонди нэ йибыйзы жын йигә ду мәюли, замуҗя Җў ги таму дўли җули+. 15Җў Гәҗя фандуй тамули, йичыр до нэгә сыхур, җисы таму зэ йинпанни ду вандёни.

16Шон җонди нэще жын вучонлиди йиху, 17Җў ги вә фәли: 18«Җиргә ниму гуә Ар чынпуни, зэ моавжынмуди димянни, 19вонху до аммонжынмуди димяншонни. Ниму бә җиндун таму, лян таму бә да җон. Вә ба аммонжынмуди димян ги ниму йидяр ду бу ги, йинцысы Вә ба та ги Лутди хубый кәҗя фынгили».

20(Ба җыгә гуйҗя е суандисы рефаимжынмуди дифон, йинцысы зочян рефаимжынму зэ җытар җўгуә. Аммонжынму ба таму җёди замзумимжын+. 21Зочян нэсы йигә вида минзў, фур е дуә, таму лян Енакди хубый йиён, гәзы годихын. Кәсы Җў ба таму щёмедёли, аммонжынму ба тамуди дифон җаншон, җўдо нэтарли. 22Җў ги Сеир сан дифоншон җўди Исавди хубый е җымуҗя ганли: Та ба хоррейжынму зэ тамуди мянчян ванчүан щёмедёли. Таму ба хоррейжынму гандёли, ба тамуди димян җаншонли, до вуҗинди сыхур хан зэ нэтар җўдини+. 23Да Кафтор гуйҗяни лэди кафторжынму ба Газа туанйүар щёнҗуонни җўди аввейжынму щёмедёли, йиху җўдо тамуди дифоншонли.)

24•Җў хан фәди: «Ниму челэ, ба Арнон хә зугуәчи. Вә ба Сигон аморрейжын, Есевонди хуоншон лян тади гуйҗя җёдэги нимуди шунили. Җыхур җё ниму лян та да җон, ба тади гуйҗя җаншон. 25Да җиргә дашон Вә җё дун-яшон мангәчўр җўди жын ду хэпа нимуни. Мый йигә жын тинҗян нимуди минзы хади да лынҗанни»+.

Исраилжынму ба Сигон хуоншон дабэли

(Фур 21:21-30)

26Да Кадемоф савәни вә ба сунщинжынму вон Сигонди хуоншон гынчян дафачили, на хо хуа ги та фәли: 27«Чин ни ги йигә кухуан, җё вәму да ниди гуйҗяни зугуәчи. Вәму гуон да лўшон дуандуар зуни, вон юбонгә бу җә, вон зуәбонгә е бу җә+. 28Ни ги вәму на чян ба чыхә мэги. Гуонсы җё вәму да ниди гуйҗяни зугуәчи, 29гуә Иордан хә, җин Анлахў Торля ги вәму щүхади дифоншон, – замуҗя Сеир сан дифоншон җўди Исавди хубый дэ Ар чынпуди моавжынму җё вәму да тамуди гуйҗяни гуәли».

30Кәсы Есевонди хуоншон Сигон мә дайин, йинцысы Анлахў Торля җё тади щин нинли, җё тади пичи җёнли. Җыгәди йиху Та ба Сигон хуоншон җёдэги замуди шунили – сычин зу җымуҗя йүли.

31Йиху Җў ги вә фәли: «Ни кан, Вә ба Сигонди хуоншон лян тади гуйҗя ги ниму гидини. Ниму ба тади дифон җаншон». 32Сигон лин тади җүндуй чўлэ, зэ Яац чынпу гынчян лян заму датуәли, 33кәсы Анлахў Торля ба та җёдэги замуди шунили. Заму ба Сигон хуоншон дэ тади эрзыму лян йиче җүндуй дасыли. 34Зу нэхур заму ба тади йиче чынпу җаншон, ба таму җёчын харам, ванчүан щёмедёли – ба нан-нү, ваму йиман щёмедёли, йигә хуә жын ду мә лю. 35Гуонсы ба тамуди сынлин лян зэ чынпуни чёнхади дунщи нашон зули. 36Да Арнон хә гынчянди Ароер чынпу дэ чуандониди чынпу йичыр до Галаад дифоншон, йигә чынпу ду мә занчў: Анлахў Торля ги заму ба йиман гигили. 37Кәсы җочў Анлахў Торляди фынфу, заму вон аммонжынмуди дифон, Иавок хә бянниди дифон, сан дифонди чынпу хуэйҗәсы данлинди вәршон ду мә чи.

3

Исраилжынму ба Ог хуоншон дабэли

(Фур 21:31-35)

3^1•Да нэтар заму вон Васан дифоншон зули. Нэгә дифонди Ог хуоншон линди тади йиче җүндуй зэ Едреи чынпу гынчян ба заму пушон, дали җонли. 2Кәсы Җў ги вә фәли: «Ниму бә хэпа та. Вә ба та, тади минжын лян тади гуйҗя ги ниму гигини. Зочян ниму ги Есевон чынпу җўди аморрейжынмуди Сигон хуоншон ганли сали, җыхур ги Ог хуоншон е нэмуҗя ган»+.

3Зу җымуҗя Анлахў Торля ба Васан дифонди хуоншон Ог лян тади йиче минжын җёдэги замуди шунили. Заму ба таму ду дасыли, ба йигә хуә жын ду мә люха. 4Заму ба Ог хуоншонди йиче чынпу дэ щёнҗуон җаншонли, мәю йигә җё заму мә җаншонди – Аргов дифонди люшыгә чынпу, натар Васанди Ог хуоншон вили вонли. 5Җыщезы чынпу щюгэди ходихын: го чынчён, да гэмын лян те мынфанзы (чўгуә җыщезы, хан җанли хошо мәю чёнди щёнҗуон). 6Заму ба нэтар җўди жынму: нан-нү дэ ваму җёчын харам, ванчүан щёмедёли, замуҗя зочян лян Есевонди хуоншон Сигон ганли+. 7Гуонсы ба сынлин дэ чынпуни чёнхади дунщи йиман нашон зули.

8Зу җымуҗя заму да лёнгә аморрейжынмуди хуоншон гынчян ба Иордан хә дунбонгәди дифон җаншонли: да Арнон хә датур йичыр до Ермон сан гынчянди 9(Сидон чынпуди жынму ба Ермон җёди Сирион; аморрейжынму ба та җёди Сенир)+
10пинчуанди йиче чынпу, лян Галаад дэ Васан дифон йиман, йичыр до Салха дэ Едрей чынпу. Ба Васанди хуоншон Огди гуйҗя ду җаншонли.

11Васанди хуоншон Огсы линйирди рефаимжын. Тади гуанцэди чондуан бонҗер сыгә метр, лёнгә метр куан. Җыгә гуанцэ до вуҗинди сыхур хан зэ аммонжынмуди Равва чынпунини+.

Шындо Иордан хә дунбонгәди лёнгә зў

(Фур 32:1-42)

12Вә ба заму нэгә сыхур җанхади дифон ги Рувим дэ Гад зўди жынму фынгили – җысы да Арнон хә гынчянди Ароер чынпу йичыр до Галаад бангәзы сан дифон лян тади чынпу. Ба җыще дифон йиман ги таму фынгили+. 13Ба шынхади Галаад бангә сан лян Ог хуоншонди йиман Васан димян ги Манассияди бангәзы зў фынгили.

(Ба Аргов лян Васанди йиче дифон зочян җёди рефаимжынмуди дифон. 14Манассия зўди йигә жын, минзы җёди Иаир ба Аргов дифон до Гесур лян Маахади бянҗе йиман җаншонли. Та ба Васан дифон җёчын «Иаирди щёнҗуонли»; йичыр до җиргә ба җыгә дифон хан җымуҗя җёдини.)

15Ба Галаад вә ги Манассия зўди Махирди хубый фынгили+. 16Ги Рувим дэ Гад зўди жынму вә ба да Галаад дифон йичыр до Арнон хә гынчянди димян йиман фынгили. Таму нанбонгәди бянҗе зэ җыгә хәди донҗунни гуәдини, быйбонгәди бянҗесы Иавок хә (аммонжынму зэ Иавок хәди нэбонгә җўдини.)+
17Зэ щибонгә җы лёнгә зўди димян йичыр до Иордан хә гынчянди пинтандини; зэ быйбонгә да Галилей хэзы гынчян йичыр до нанбонгәди Сыхэ гынчян зэмусы до дунбонгәди Фасга сан гынзы дихадини+.

18Вә ги җыще зўди жын нэхур җымуҗя фәли: «Анлахў Торля ба җыщезы дифон ги ниму гигили. Җыхур ниму нын даҗонди нанжынму йиман ё шәлүха, зудо нимуди Исраил дищүнмуди тунини. 19Кәсы җё нимуди щифузы, ваму дэ сынлин (вә җыдони, ниму ю хошо сынлинни) шындо вә ги ниму фынгиди чынпуни+. 20Җисы Җў җё нимуди Исраил дищүнму ба Та ги таму зэ Иордан хә нэбонгә фынгиди дифон җаншон, җисы таму гуәкэ пиннан-вусыди жызы (зущён Та җё ниму кәҗя гуә пиннан-вусыди жызыдини), нэгә йиху ниму цэ нын хуэй вә ги ниму фынгиди нэгә дифонни.

21Нэгә сыхур вә ги Иса е йифули: «Иса, ни җянли, Анлахў Торля ги нэ лёнгә хуоншон замуҗя ганли. Җў ги ни вонху чиди йиче данлин гуйҗя е зу җымуҗя ганни+. 22Ни бә хэпа таму, йинцысы Җў, нимуди Хўда, Гәҗя ви ниму да җонни»+.

Хўда бу җё Муса җин Ханаан дифон

23Нэхур вә читоли Җўли: 24«Видади Җў! Вә җыдони, Ни ги вә щянхади Ниди вида лилён – җы гуонсы йигә тур. Тяншон дэ дишон хан ю данлинди, нын ган зущён Ни ганхади йиче вида сычинди хўданима?!+
25Чито Ни гигә кухуан, җё вә гуә Иордан хә нэбонгә, ба нэгә фуҗү дифон, ба хоканди сан дифон дэ Ливан сан канйихар».

26Кәсы ви ниму Җў ги вә чишонлэли, мә тин вә. Та ги вә фәли: «Гули, зэ ги Вә бә тифә җыгә сычинли!+
27Ни шондо Фасга сандиршон, да нэтар ба дун-щи, бый-нан канйихар. Ни хохор ба нэгә димян вонйихар, йинцысы ни йүнзун гуәбудо Иордан хә нэбонгә+. 28Ни ги Иса йифухо, ги тади щин зун җин, йинцысы та вонху ба җыгә минжын линдо ни канди нэгә дифоншонни зэмусы ги таму ба ди фынгини»+.

29Зу җымуҗя заму зандо Беф-Фегор бу йүанди чуандонили+.

4

Муса чүанфәди җё исраилжынму тин хуани

4^1Җыгәди йиху Муса чүанфә исраилжынмуди фәсы:

– Исраилжынму-я! Җыхур ниму хохор ба вә ги ниму җёди, ниму ё зунхўди минлин дэ фалү тин. Вәё җё ниму хуәха, ба нимуди зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә димян җаншон зэмусы җиндо та литу, ниму ё җымуҗя ганни+. 2Ги вә гихади фынфу литу ниму сыса бә тян, е бә зў шо, яндин зунхў вә ги ниму гиди Анлахў Торляди йиче фынфу+. 3Ниму гәҗя җянли, Җў зэ Фегор сан гынчян ганли сали: Та ба бэвон Ваал-Фегорди мый йигә жын да ниму литу щёмедёли,+
4гуонсы нимуди җунҗянни сый щинфу Анлахў Торляли, таму йичыр до җиргә хан хуәдини.

5Замуҗя Анлахў Торля ги вә фәли, вә зу нэмуҗя ги ниму ба йиче фалү дэ фынфу җёли, җё ниму зэ җаншонди нэгә дифоншон ба таму зунхў. 6Йинви җыгә ниму ба таму ниннинди ё зунхўни, җочў таму ду ганни, йинцысы зэ данлин минзўди мянчян – җысы нимуди эргили дэ цунмин. Таму тинҗян җыщезы минлин дэ фалү фәни: «Җыгә вида минзў шызэ ю эргилини, цунминдихын!»

7Нандый хан ю, зущён заму йиёнди данлин вида минзўнима, ги сый тамуди хўдаму до тамушон зу җыму чин, зущён Анлахў Торля до замушон җинди йиён? Булүн җисы заму дансы чито Та, Та донвәр зу тинҗяндини. 8Нандый хан ю, зулян заму йиёнди, данлин вида минзўнима, сыйди минлин дэ фалү, зущён җиргә вә ги ниму гиди йиён, зу җыму гундо? 9-10Кәсы ниму щёщинди! Ниму зэ җыгә дун-яшон хуәди сыхур ба ниму җянхади йиче сычин йүнзун бә вондёли. Ги нимуди эрнүму дэ сунзыму ба ниму зэ Синай сан гынчян зэ Анлахў Торляди мянчян занди нэйитян фәги. Нэхур Җў ги вә фәли: «Ни ба минжын шудо Вә гынчян лэ, Вә ги таму фәни, зэ җыгә дун-яшон хуәди сыхур җё таму йинавар пащён Вә зэмусы ба гәҗяди эрнү е җымуҗя җётё»++.

11Ниму доли гынчян зандо сангынзы дихали. Нэгә сыхурни ба җыгә сан җё хи йүнцэ җәнянли; хуәян вон тяншон пудини, хи ян вончў модини, са ду канбуҗян+. 12Җў да хуәян литу лян ниму фәли хуали, ниму гуон тинҗян Тади шынли, кәсы ба Тади сыса ёнзы мә җян, гуонсы йигә шынчи. 13Җў ги ниму ба Тади хәтун – Шыгә Датянмин фәгили, җё ниму зунхўни, йиху ба таму щедо лён пян шыту готули+. 14Нэгә сыхур Җў ги вә гиди фынфу, җё ги ниму ба җыщезы минлин дэ фалү җёгини, җё ба ниму чиди дэ җанди нэгә дифонни зунхўни.

Исраилжынму бу нын бэвон Хўдади ёнзы

15Җў зэ Синай саншон да хуәян литу лян ниму фәхуади сыхур, нэйитян ба сыса ёнзы ду мә җянгуә. Ниму ба җыгә хохор җидо щинни, 16хў бә ганли, ги гәҗя бә зў Хўдади напа замугә ёнзыли – нанди хуэйҗәсы нүди,+
17булүн замугә есынди хуэйҗәсы чёрди, 18булүн замугә чончунди хуэйҗәсы йүди ёнзы. 19Җисы ниму ба тяншонди жәту, йүәлён, щинщю дэ данлинди йиче дунщи канҗян, бә бэвон дэ бә фусы тамули, да Хўда гынчян бә җуангуәчи, йинцысы Анлахў Торля ба таму ги тян диха җўди йиче жын фынгили. 20Кәсы Җў ба ниму да Египет, зущён да те хуәлу литу җефончўлэли, җё ниму чынха Тади минжынни, зущён җиргә йиён. 21Ви ниму Җў ги вә чишонлэли, Та дў җуди фәли, вә бу гуә Иордан хә, е бу җин Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә хо дифон+. 22Вә вандё җытарни, гуәбудо Иордан хә нэбонгә, кәсы ниму яндин гуәчини, ба нэгә хо дифон җаншонни. 23Кәсы ниму щёщинди, бә вондё ниму бэвонди Анлахў Торля лян ниму динхади хәтунли зэмусы ниму ги гәҗя йүнзун бә зў Та бу җё ниму зўди данлин заён хўдамуди ёнзы, 24йинцысы Анлахў Торля, зущён җуәчелэди хуә, чыцўди нанжын йиён, бу жыннэ данлин хўдаму+.

25Җисы ниму юли эрнү дэ сунзыли, зэ нэгә дифоншон җўди жызы дуәли, йиху зў бу йүнди ганбан, ги гәҗя зў данлин заён хўдамуди ёнзы, зэ ниму бэвонди Анлахў Торляди мянчян ган ха, җё Тади чи шонлэ – 26җиргә вә җё тян дэ димян ги ниму дон гўвани: нэхур ниму да Иордан хә нэбонгә җаншонди дифоншон куэ зу мәюдёни – ниму зэ нэтар бу җў чонйүан, ба ниму ванчүан щёмедёни+. 27Җў ба ниму сандо данлин минзўди җунҗяннини; гуонсы ниму литу бу дуәди жынму хуәхани+. 28Нэтар ниму бэвон на жынди шу зўхади муту дэ шыту хўдамуни, таму канбуҗян, е тинбуҗян, бу чы, е бу вын сыса видо+. 29Кәсы нэтар ниму дан зотуә ниму бэвонди Анлахў Торля, зэсы лян йичеди щин дэ йичеди җиншын зо – яндин ба Та зоҗуәни. 30Җисы бэля до нимуди тушон, җы йиче сычин лян ниму йүха, нэхур вонхуди жызы ниму җочў ниму бэвонди Анлахў Торля җуангуәлэни, тин Тади хуани, 31йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торляди щин вандихын. Та ба ниму бу лёха, е бу щёмеван, ба Та лян нимуди зўзў-быйбый дўли җу динхади хәтун бу вондё.

32Ниму ба гўдэ жызы, ба ниму хан мә сынхади нэгә сыхур, да Хўда ба жын зохади нэйитян сылёнйихар, ба чүан дун-я җуангәгуар вынйихар: җымуҗяди вида сычин йүгуәма? Нандый сый тингуә җымуҗяди сычин? 33Нандый хан ю данлин минзўнима, сый ба Хўдади шын лян таму да хуәян литу фә хуади тинҗян, йиху хуәхуәрди шынхали+? 34Хуэйҗәсы нагә хўда хан нын да данлин минзў литу ги гәҗя линчўлэ йигә минзў? Нагә хўда хан нын дафа бэля, щян кэрамэти дэ чёчи сычин, на җон, вида лилён дэ нынгу лян сынза ганбан ба нэгә минзў линчўлэ, зущён Анлахў Торля зэ Египет, нимуди мянчян ба җыщезы сычин ганли. 35Та ги ниму ба җыщезы сычин зыгили, җё ниму җыхани: Җўсы дўйиди Хўда, чўгуә Та зэ мәю данлинди. 36Та җё ниму да тяншон тинҗянли Тади шынчили, зу җымуҗя Та ба ниму җёли. Зэ димяншон Та җё ниму җянли Тади вида хуәянли, да хуәян литу ниму тинҗян Тади хуали+. 37Анлахў Торля ба нимуди зўзў-быйбый щинэди йимяр, Та ба ниму – зусы тамуди хубый җянчўлэли, Гәҗя на Тади вида лилён ба ниму да Египет линчўлэли, 38Та да нимуди мянчян ба нэщезы, би ниму фур дуәди дэ лилёндади минзў ганчўчини, ги ниму ба тамуди димян гини, җё та чынха нимудини, зущён җиргә чынхади. 39Йинви җыгә ниму җиргә җыдохо, җидо щинни: Анлахў Торлясы тян дэ димянди Хўда. Чўгуә Та, зэ мәю данлин Хўда+. 40Ба вә ги ниму җиргә гигиди Җўди йиче минлин дэ фынфу ниму яндин зунхў, җё ниму лян нимуди хубый гуә хо гуонйин жызы, зэ ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму йинавар гиди нэгә дифоншон җў чонйүан.

Иордан хә дунбонгә бохў жынмуди чынпу

41•Нэгә сыхур Муса зэ Иордан хә дунбонгә динли сангә бохў жынмуди чынпу: 42булүн сый дан мәфончў, бусы дэгўйирди ба жын дасыли (зочян нэгә жын бусы тади дўшман), нэхур та нын подо җы сангә чынпу литуди йигә, ба гәҗяди мин җюха. 43Ги Рувимди зў зэ савәни ба Бецер чынпу фынгили; ги Гадди зў зэ Галаад дифоншон ба Рамоф чынпу фынгили; ги Манассияди зў зэ Васан дифоншон ба Голан чынпу фынгили.

Муса ди эр хуэй чунфә фалүли

44Муса ба җыгә фалү ги исраилжынму гигили. 45-46Исраилжынму да Египет чўлэди йиху, тамуди йинпан зэ чуандони, Беф-Фегор дуймянни, Иордан хә дунбонгә занди сыхур, Муса ба җыщезы минлин, фалү дэ фынфу ги таму гигили. Җысы аморрейжынмуди Сигон хуоншонди димян, тади җинчынсы Есевон. Муса лян исраилжынму да Египет чўлэлиди йиху, ба Сигон хуоншон дабэли. 47Чўгуә Сигон, таму хан ба Васан дифоншонди аморрейжынмуди данлин йигә Ог хуоншон дабэли, зу җымуҗя ба Иордан хә дунбонгәни җы лёнгә хуоншонди йиче димян җаншонли. Җы зусы:+
48да Арнон хә бянниди Ароер чынпу йичыр до Сирион сан гынчянди дифон (ба та е җёди Ермон сан),+
49лян Иордан хә дунбонгәди йиман пинтан, йичыр до Сыхэ гынчян зэмусы до Фасга сан гынзы дихади дунбонгәди дифон+.

5

Шыгә Датянмин

(Җефон 20:1-17)

5^1•Муса ба йиче исраилжын шудо йидарни ги таму фәди:

– Исраилжынму-я! Ниму ба вә җиргә ги ниму фәди минлин дэ фалү тин, ба таму быйхуэй зэмусы ниннинди зунхў. 2Анлахў Торля зэ Синай саншон лян заму динли хәтунли. 3Җы бусы Җў лян замуди дадаму динхади хәтун, җысы лян заму, җиргә зэ җытар занди хуә жынму динхади хәтун. 4Җў зэ нэгә саншон да хуәян литу лян ниму мян дуй мян фәли хуали+. 5(Нэгә сыхур вә зэ ниму лян Җўди җунҗянни зандилэ, ги ниму фәли Тади хуали, йинцысы ниму хэпа хуәяндини зэмусы бу ган шон нэгә сан.) Җў фәли:+
6«Вәсы ни бэвонди Анлахў Торля. Вә зочян ба ни да Египет, ни дон нўди дифоншон линчўлэли+.

7Чўгуә Вә, ни бә бэвон данлин сыса хўдаму!

8Ни ги гәҗя җочў тян готуди, дишон хуэйҗәсы фи диниди хуәвар бә зў сыса ёнзы,+
9бә бэвон, е бә фусы таму, йинцы Вәсы ни бэвонди Анлахў Торля. Вә, зущён чыцўди нанжын йиён; сый хэхын Вә, Вә зуй тани, е зуй тади санбыйзы, сыбыйзыди хубыйни+. 10Кәсы сый нэ Вә, зунхў Вәди минлин, Вәди щин до нэгә жыншон дэ тади хубыйшон вандихын, йичыр до тади ди йичянди быйзышон ванни+.

11Быйкар бә тифә Вәди минзы. Сый дан быйкар тифә Вәди минзы, Вә яндин зуй тани+.

12Ни ба шанбэ нэйитян бә вондё зэмусы зунхў җыгә гуйҗунди йитян, замуҗя Анлахў Торля ги ни фынфули+. 13Лю тян ни зў хуә, са сычин ду нын ган, 14кәсы ди чи тянсы Вә җянчўлэди шанбэ. Җы йитян напа сый: ни, ниди эрнү, нан-нү нў, сынлин хуэйҗәсы ниди җяни җўди данлин минзўди жын – сысый бу нын зў хуә. Җё ниди нан-нү нў лян ни йиён, яндин хуанха. 15Ни җиха, ни зочян зэ Египет донли нўли, йиху Вә, ни бэвонди Анлахў Торля, на вида лилён дэ вида нынгу ба ни да нэтар линчўлэли. Йинви җыгә Вә гиди фынфу җё ни яндин зунхў шанбэни.

16Җочў Вәди, Анлахў Торляди фынфу, тэнэ ниди нён-лозы, җё ниди гуонйин жызы зэ Вә ги ни гиди димяншон чынха чонйүанди дэ пиннан-вусыди+.

17Бә дасы жын+.

18Бә ган хўлонди гўнахар+.

19Бә ту сыса+.

20Ги ни гынчянди жын бә дон җя гўва+.

21Бә нянжә данлин жынди щифузы, фонзы, ди, нан-нү нў, ню, лү хуэйҗәсы данлинди са».

22Ниму йиче шудо йидарни зандо сан гынчянди сыхур, Җў да хуәян, йүнцэ дэ хинан литу ба җыщезы хуа дашын фәли. Чўгуә җыщезы хуа, Та зэ мә гиги данлинди. Йиху Та ба таму щедо лён пян шытушон, ги вә җёдо шунили+.

Минжын хэли пали

(Җефон 20:18-21)

23Ниму да хинан литу ба шынчи тинҗянди нэгә сыхур, саншон хуә җуәдини – ниму йиче зўди линшу дэ ложын до вә гынчян лэли. 24Таму фәди: «Вәмуди Анлахў Торля ги вәму ба Тади вида гуонлён дэ лилён зыли; вәму ба Тади шын да хуәян литу тинҗянли. Җиргә вәму җянли, Хўда лян жын фәли хуали, кәсы жын хан хуәдини. 25Кәсы җыхур виса вәму ё хэ гәҗяди минни? Вәму дансы хан тин вэму бэвонди Анлахў Торляди шынчи, вәму яндин вучонни. Нэгә сынза хуәян нын ба вәму щёмедё+. 26Нандый хан ю нэмуҗяди жыннима, зущён вәму йиёнди, сый ба йинавар хуәди Хўдади шын да хуә литу тинҗянди йиху, хуәхуәрди шынхали? 27Муса, чин ни до Анлахў Торля гынчян, ни тин Та ги ни фә сани. Йиху ни ба Та фәхади йиче хуа ги вәму фәги. Вәму яндин тинни дэ зунхўни»+.

28Җў ба ниму ги вә фәди хуа тинҗянли, Та зу ги вә фәди: «Вә ба җыгә минжын фәди хуа тинҗянли. Таму ду фә дуйдини+. 29Э-я, Вә гуон зывонди, җё таму йинавар шыщин-шыйи пащён Вә зэмусы зунхў Вәди йиче фынфу, нэхур таму лян зыҗиди хубый йинавар гуә пиннан-вусыди жызыни! 30Ни чи, ги таму фәги: „Ниму хуэйдо нимуди җонфонни“. 31Кәсы ни лян Вә шындо җытар. Вә ба Вәди йиче минлин, фалү дэ фынфу ги ни фәгини, ни ё ги даҗя җёгини, җё таму зэ Вә ги таму гиди нэгә дифоншон ба таму зунхў».

32Ниму щёщинди, җочў Анлахў Торля ги ниму гихади фынфу яндин ган. Вон юбонгә бә җә, вон зуәбонгә е бә җә. 33Да Анлахў Торля ги ниму зыгиди лўшон зу, җё ниму хуәха, җё ниму зэ вонху җаншонди дифоншон гуә пиннан-вусыди жызы зэмусы җў чонйүан+.

6

«Щинэ ни бэвонди Анлахў Торля!»

6^1Җысы ниму бэвонди Анлахў Торля гихади йиче фынфу, минлин дэ фалү, җё вә ги ниму җёгини. Зэ ниму җаншонди нэгә дифоншон ниму ё зунхў тамуни. 2Ниму дэ нимуди хубый зэ тамуди йиче жызышон дан йинавар пащён ниму бэвонди Анлахў Торля, зунхў Тади йиче фынфу дэ минлин, нэхур ниму зу җў чонйүанни. 3Исраилжынму-я! Ниму ба җыщезы фынфу дэ минлин тин, фищин зунхў, зу җымуҗя ниму гуә пиннан-вусыди жызыни зэмусы зэ тон нюнэзы дэ фынмиди дифоншон йин дуәни, замуҗя Анлахў Торля ги нимуди зўзў-быйбый щүли+.

4Исраилжынму-я, ниму тин! Заму бэвонди Анлахў Торлясы дўйиди Хўда! 5Ни лян ниди йичеди щин, йичеди җиншын, йичеди щинҗин ба ниди Анлахў Торля щинэ+. 6Ба вә җиргә ги ниму гиди фынфу җидо щинни. 7Ги ниди эрнүму ба таму җё. Ни зэ җяни зуәди сыхур хуэйҗәсы зэ лўшон зуди, фиди, щинлэди сыхур – бу тынди чунфу таму+. 8Ни ба таму, зулян җихо йиён, бондо шушон, дэдо бынлушон,+
9щедо җяниди мынкуон дэ гэмыншон+.

Гуон ё бэвон Анлахў Торляни

10Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба ниму линдо Та ги нимуди зўзў-быйбый Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ на дўха җу гиди нэгә дифоншон, – нэтар ю бусы ниму гэхади да хокан чынпуни; 11ю фонзыни, ю бусы ниму цонхади заёнди хо дунщини; ю бусы ниму вахади фиҗин, бусы ниму зэхади путойүанзы дэ олива йүанзыни, – ниму чыбоди йиху 12щёщинди, ба ниму да Египет, ниму дон нўди дифоншон линчўлэди Җў бә вондёли. 13Пащён ниму бэвонди Анлахў Торля, гуон бэвон Та йигәр, гуон на Тади минзы дў җу+. 14Бә бэвон ни туанйүар җўди нэще минзўди хўдаму. 15Були Тади чи, зущён хуә йиён, шонлэ, ба ниму да димяншон ванчүан щёмедёни, йинцысы лян ни зэ йидарниди Анлахў Торля зущён чыцўди нанжын йиён+.

16Бә зыян ниму бэвонди Анлахў Торля, замуҗя ниму зэ Масса дифоншон зыян Тали+. 17Ба Анлахў Торля ги ниму гихади йиче фынфу, минлин дэ фалү ниннинди зунхў. 18Ниму зэ Анлахў Торля мянчян ё ган гундо дэ хони, зу җымуҗя ниму гуә пиннан-вусыди жызыни, нын җиндо Җў ги нимуди зўзў-быйбый щүхади нэгә хо дифонни, ба та нын җаншон. 19Та зочян ба җыгә ги ниму фәли, да ниму гынчян ба нимуди йиче дўшман ганчўчини+.

20Вонху җисы ниди эрзы вынкэ нили: «Заму бэвонди Анлахў Торля җё заму зунхўди җыщезы фынфу, минлин дэ фалү ю са йисыни?»+
21Нэхур ни ги таму фә: «Заму зочян ги Египетди хуоншон донли нўли, кәсы Җў на Тади вида лилён ба заму да нэтар линчўлэли+. 22Вәму җянли, замуҗя Җў ги египетжынму, Египетди хуоншон дэ тади йиче гуанжын щянли гәёнди кэрамэти дэ чёчи сычинли зэмусы на бэля ба таму зуйли. 23Замуҗя зочян Та ги вәмуди зўзў-быйбый щүли, Та ба вәму да нэтар линчўлэ, линдо Та ги вәму гиди нэгә дифоннили. 24Йинви җыгә Җў гиди фынфу җё заму зунхў җы йиче минлинни, пащён Тани. Заму дансы җымуҗя ган, заму нын хуәха зэмусы нын гуә пиннан-вусыди жызы. 25Заму дан зэ Анлахў Торляди мянчян ба җы йиче минлин ниннинди зунхў, зущён Та ги заму фынфуди йиён, заму чынха гундодини»+.

7

Җў җянчўлэди минжын

(Җефон 34:11-16)

7^1Вонху ни бэвонди Анлахў Торля ба ни линдо ни җаншонди нэгә дифоннили, ба хошо минзў да нимуди мянчян гандёли, җы зусы чигә минзў: хеттейжын, гергесейжын, аморрейжын, хананейжын, ферезейжын, евейжын дэ иевусейжын, тамуди фур би нимуди дуә, тамуди личи би нимуди да+. 2Җисы ни бэвонди Анлахў Торля ба таму җёдо ниди шуни, ни ба таму дабэ, йиху ба таму җёчын харам, ванчүан щёмедё. Бә щитын таму, лян таму е бә дин хәтун+. 3Лян таму бә җе чин: ба нимуди нүзы ги тамуди эрзы бә чўҗя, ги нимуди эрзы е бә чү тамуди нүзы,+
4йинцысы таму җё ниди эрнү ба Җў лёха, бэвон данлин хўдамуни. Нэхур Җў ги ниму чишонлэни, донвәр ба ниму щёмедёни+. 5Кәсы ниму ги таму җымуҗя ган: ба таму шо гўрбаниди җуәзы цыйдё, ба таму бэвонди шыту җўзы далан, ба таму бэвонди Астарта нүхўдади гуйҗун фулин кандё, ба таму хўдамуди ёнзы на хуә шодё,+
6йинцы нимусы Анлахў Торля җянчўлэди гуйҗун минжын: Та ба ниму да дун-яшонди йиман минзў литу җянчўлэ, җё ниму чынха Тади минжынни+.

7Җў ба ниму бусы ви ниму би данлин минзў фур дуәди йимяр җянчўлэли, дозэзы, нимуди жынфур би данлин минзўдисы дин шоди. 8Җў ви нэгә ба ниму җешухали, йинцысы щинэ нимуни, щён ба Та ги нимуди зўзў-быйбый дўхади җу ванчынни. Зу ви җыгә Та на Гәҗяди вида лилён ба ниму да ниму дон нўди дифоншон линчўлэли, да Египетди хуоншон гынчян җюхали. 9Зу җымуҗя ниму җиха: ниму бэвонди Анлахў Торлясы дўйиди зэмусы кочўди Хўда. Сый щинэ Та, зунхў Тади фынфу, Җў бохў лян таму динхади хәтунни, йичыр до тамуди йичян быйзышон щинванни+. 10Кәсы сый хын Та, Та зуй тамуни, ба таму бу танман щёмедёни. 11Йинви җыгә ниму яндин ё зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче минлин, фынфу дэ фалүни.

Сый зунхў Җўди фынфу, Та ги бэрэкэтини

(Чунфә фалү 28:1-14)

12Ниму дан ба җыщезы фынфу тин, ниннинди зунхў, җочў таму ган, нэхур ниму бэвонди Анлахў Торля бохў Та лян ниму динхади хәтунни. Замуҗя Та ги нимуди зўзў-быйбый зочян дў җуди фәли, зу нэмуҗя до нимушон щинванни+. 13Та щинэ нимуни, ги ниму ги бэрэкэтини, җё нимуди фур йүәщин дуәхани. Җў зэ ги нимуди зўзў-быйбый дўха җу гиди нэгә дифоншон ги ниму цымин хошо эрнүни, җё нимуди димян ги хо шучынни, ниму юха лёншы, путоҗю дэ олива чин-юни; җё нючүн литу юха хошо нювазыни, ёнчүнни хошо ёнгозыни. 14Зэ данлин минзўди җунҗянни ниму чынха дин ю бэрэкэтиди минзўни. Ниму литуди мый йигә нанжын дэ нүжын нын дый эрнүни, йиче сынлин дый зысынни+. 15Җў ба ниму да йиче хэбиншон хўхани, бу җё ниму шу зочян зэ Египет җянхади нэщезы сынза-хэпади вынбин, кәсы Та җё нимуди дўшман хэ җыщезы вынбинни+. 16Ниму ба Анлахў Торля ги нимуди шуни җёдэгиди йиче дўшман дабэди йиху, яндин ба таму ду щёмедё, бә щитын таму, бә бэвон тамуди хўдаму, йинцысы җыгә до нимушон чынха хэ минди вонни+.

17Ниму щинни дан сылён: «Нэщезы минзўди жынфур би вәмуди дуә. Замуҗя вәму ба таму нын ганчўчи?» 18Бә хэпа таму; гуон ба ниму бэвонди Анлахў Торля ги Египетди хуоншон дэ тади минжын ганхади йиче җичелэ. 19Ниму гәҗя ба Анлахў Торля на Тади вида лилён дэ нынгу дафачиди вида бэля, щянха кэрамэти дэ чёчи сычин җянли, замуҗя Та ба ниму да Египет линчўлэли. Та ги ниму хэпади нэщезы йиче минзў е җымуҗя ганни+. 20Ниму бэвонди Анлахў Торля ги таму ба хуонмифыр дафачини, ба да ниму гынчян подёлиди дэ цонхади йиче дўшман ду щёмедёни+. 21Бә хэпа таму, йинцысы Анлахў Торля лян ниму зэ йидарнини – Тасы видади дэ сынзади Хўда. 22Анлахў Торля ба нэщезы минзў йибу лян йибу да ниму мянчян вончў ганни. Бә җё димян кунха дэ йин дуәди есын да хэ нимули, ниму бу нын ба йиче дўшман йиха щёмедё+. 23Кәсы ниму бэвонди Анлахў Торля ха нимуди дўшманни, җё таму луанхуонни, ба таму җёдэги нимуди шунини, йиху ниму ба таму ванчүан щёмедёни. 24Җў ба тамуди хуоншонму е җёдэги нимуди шунини. Ниму ба тамуди минзы да димяншон чүдёни. Сысый ба ниму дабубэ, ниму ба таму ванчүан щёмедёни. 25Ба таму зўхади данлин хўдамуди ёнзы на хуә шодё. Ниму бә вонщён да нэщезы хўдамуди ёнзышон ги гәҗя ба җинзы хуэйҗәсы йинзы нашон, йинцысы йиху җыгә чынха хэ минди вонни зэмусы ниму бэвонди Анлахў Торля хын җыгәни. 26Ниму ба нэщезы кәву-сынза дунщи вон җяни е бә на, җё ниму лян таму йиён, е бә чынха харамли. Бә ду нэщезы дунщи, хэхын таму, йинцы – җысы харам.

8

Исраилжынму ба фуҗү дифон җаншонни

8^1Ба вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу ниму ниннинди зунхў, җё ниму дэ нимуди хубый хуәха дэ дуәха. Ниму чи, ба Җў ги нимуди зўзў-быйбый щүхади нэгә дифон җаншон. 2Ниму бэвонди Анлахў Торля ба ниму зэ җыгә савәни линли сышы нян. Ниму ба Та линхади нэгә лў бә вондёли. Вәё ба ниму щинниди вонщён җыдоха, Та на гәёнди кўнан зыян нимули: ниму зунхў Тади фынфунима хансы бу зунхў+. 3Җў ба нимуди пичи няли, җё ниму нэли вәдўзыли, ги ниму ба манна гигили – ниму дэ нимуди зўзў-быйбый ба җыгә манна йүнзун мә җянгуә. Та җымуҗя зўди җё ниму җыхани: жын гуон бусы кочў чыди хуәдини, кәсы да Җўди куни чўлэди мый йиҗү хуа ги жын ги сынхуәдини+. 4Җы сышы нян литу нимуди йишон мә лангуә, җүә е мә җунгуә+. 5Ниму җиха: ниму бэвонди Анлахў Торля җётё нимудини, зущён дада җётё тади эрзыди йиён+. 6Йинви җыгә ниму ё зунхў Анлахў Торляди фынфуни, гыншон Тади лў зуни, пащён Тани. 7Йинцысы Анлахў Торля ба ниму вон хо дифоншон линдини, – нэтар ю хошо хә дэ фичүанни зэмусы дихади фи зэ чуандо дэ санни вончў тондини;+
8нэтар җондисы мыйзы, дамый, путо, инжир, шылю, олива фу, ю хошо фынмини. 9Ниму зэ нэтар йүнзун бу нэ вәдўзы, бу чүәшо сыса. Нэтарди шыту литу ю тени – ниму гәҗя да саншон ва тунни. 10Җисы ниму чыболи, ба ниму бэвонди Анлахў Торля ви Та ги ниму гихади җыгә хо дифон куаҗён.

Ба ниму бэвонди Анлахў Торля бә вондёли

11Ниму щёщинди, ба ниму бэвонди Анлахў Торля бә вондёли. Ба вә җиргә ги ниму гиди Җўди фынфу, минлин дэ фалү зунхў. 12Җисы нимуди дўзы боли зэмусы ба хо фонзы гэшон, җўдо литу. 13Җисы нимуди ню, ён, җинзы, йинзы дэ данлинди йиче цэбый дуәха, 14нэхур ниму щёщинди, бә гоноли, ба ниму да Египет – ниму дон нўди дифоншон линчўлэди Анлахў Торля бә вондёли+. 15Та ба ниму да вида дэ сынза-хэпади савәни линчўлэли, нэтар хошо дў чончун дэ щезы, ди гандихын, е мәю фи. Та җё шыту ги ниму гили фили+. 16Вәё җё ниму хуәха зэмусы зыян ниму, линйир ги ни гили йигә хочў, Җў җё ниму зэ савәни чыли маннали – нимуди зўзў-быйбый ба җыгә манна йүнзун мә тингуә+. 17Ниму нын зэ щинни сылён: «Җысы вә на гәҗяди җин дэ нынгу фацэли». 18Ниму ба ниму бэвонди Анлахў Торля бә вондё. Җысы Та ги ниму гиди җин, җё ниму фацэни, Та до җиргәди жызы ба Та лян нимуди зўзў-быйбый динхади хәтун зунхўдини. Кәсы ниму җиха: җысы ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди җин, җё ниму фацэни, җё ба Та лян нимуди зўзў-быйбый динхади хәтун ванчын; ниму гәҗя җиргә ба җыгә җяндини. 19Ниму дан ба Анлахў Торля вондё, гыншон данлин хўдаму зу, бэвон дэ фусы таму, җиргә вә ги ниму дў җуди фәдини: ниму яндин шәдёни. 20Дансы ниму бу тин Анлахў Торляди хуа, нэхур Та ба ниму щёмедёни, замуҗя Җў ба ниму мянчянди нэ йищезы минзў щёмедёли.

9

Исраилжынму зочян мә тин Хўдади хуа

9^1Исраилжынму-я! Ниму тин! Вәё җё ба би ниму фур дуәди дэ лилёндади нэщезы минзўди димян җаншон, ниму җиргә гуә Иордан хәни. Тамуди чынпу дусы дади, чынчён, зущён асмар йиён, го. 2Нэщезы жынди җин да, гәзы го, тамусы Енакди хубый. Ниму җыдо тамуни, зочян е тингуә: «Сый ба Енакди хубый нын дабэ?»+
3Кәсы җыхур ниму гәҗя канҗяндини, замуҗя Анлахў Торля, зущён җуәчелэди хуә йиён, зудо нимуди тунини. Та зэ нимуди мянчян ба таму дабэ, җё таму ги ниму ди туни, зу нэмуҗя ниму ба таму ганчўчини зэмусы куэкуэди щёмедёни, замуҗя Җў ги ниму фәли+.

4Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба таму да ниму гынчян ганчўчи, ниму бә сылён: «Йинцы вәмусы гундоди, Җў ба вәму линдо җыгә дифон, җё ба та җаншонли». Бу, бусы ви җыгә. Йинцысы җыгә дифоншон җўди жынмуди щинчон ха, Җў ба таму да нимуди мянчян гандини+. 5Бусы ви нимуди гундо дэ нимуди шыщин ниму җан тамуди дифондини, кәсы ви нэще минзўди ха щинчон Анлахў Торля ба таму да нимуди мянчян гандини, вәё җё ба Та ги нимуди зўзў-быйбый – Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ щүхади хуа ванчын+. 6Зу җымуҗя җё ниму минбый: Анлахў Торля бусы ви нимуди гундо ба нэгә хо дифон ги ниму гиди җё ниму җаншонни. Бу, нимусы пичи җёнди минжын!

7Ниму җиха, йүнзун бә вондёли, замуҗя ниму зэ савэни җё ниму бэвонди Анлахў Торля чишонлэли. Да ниму ба Египет лёха зудёди нэйитян датур, йичыр до нэгә сыхур, җисы вәму до җыгә вәршон, ниму бу тынди фандуй Җўдини. 8Зэ Синай сан гынчян ниму е җё Җў чишонлэли, Та худи сыхур, щүанхўр ба ниму щёмедё+. 9Нэгә сыхур вә шонли сан җе лён пян шытучили – нэсы Җў лян ниму динха хәтунди лён пян шыту. Вә зэ нэгә саншон занли сышы тян дэ сышы вэщи, мә чы сыса, е мә хә сыса+. 10Җў ба лён пян шыту җёдо вәди шунили. Ниму шудо сан гынчянди нэйитян, Хўда да хуәян литу на Гәҗяди шу ги җы лён пян шытушон ба ги ниму фәхади йиче хуа ду щехали+. 11Сышы тян дэ сышы вэщи гуәлиди йиху, Җў ба нэ лён пян шыту ги вә гигили – җысы динха хәтунди шыту.

12Йиху Җў ги вә фәди: «Ни куэкуэди да саншон хачи, йинцысы ни да Египет линчўлэди жынму зў бу йүнди ганбандини. Таму кәҗя да Вә ги таму фынфухади лўшон җуангуәчили. Таму ги гәҗя на җинзы зўлигә нювазыди ёнзы»+.

13Җў ги вә хан фәди: «Вә җыдони, җыщезы минжынди пичи җёндихын. 14Җыхур ни бә донгуа Вәли, җё Вә ба таму щёмедё, җыгә дун-яшон сысый зэ бу җищён тамуди минзыли. Вә җё ни лян ниди хубый чынха би таму лилёндади дэ фур дуәди йигә минзўни»+.

15Нэхур ба щеха хәтунди лён пян шыту надо шуни, вә хали санли. Саншон хуә җуәдини. 16Вә канҗянли, замуҗя ниму да Җў ги ниму фынфухади лўшон җуангуәчили. Ниму ги ниму бэвонди Анлахў Торля ганли гўнахарли – ги гәҗя зўлигә нювазыди ёнзы. 17Йинви нэгә вә ба нэ лён пян шыту зэ нимуди мянчян эрдё диха, дасуйли. 18Йиху вә йүанхуэй гуйдо Җўди мянчян, сышы тян дэ сышы вэщи мә чы, мә хәди читоли Тали, җё Та фоншә ниму ганхади йиче гўнахарни, йинцысы ниму зэ Анлахў Торля мянчян ганхади ха сычин җё Та чишонлэли+. 19Вә пащён Җўди чи лян дэдўли. Тади чи тэ дади йимяр, куэкуэди ба ниму нын щёмедёни. Кәсы Җў кә тинли вәди читоли. 20Җў ги Харунэ е чишонлэли, щён ба та щёмедёни, кәсы нэгә сыхур вә ви Харунэ е чито Хўдали. 21Вә ба ниму зўха гўнахарди дунщи – җин нювазы эрдё хуә литу, шодёли. Йиху ба җинзы дасуй, мәчын тўли, эрдё санни тонди фи литули+.

22Ниму зэ Тавера, Масса дэ Киброт-Гаттаава дифоншон җё ниму бэвонди Анлахў Торля е чишонлэли+. 23Та ба ниму да Кадес-Варни дафади сыхур фәсы: «Чи, ба Вә ги ниму гиди нэгә дифон җаншон». Кәсы ниму фандуй Анлахў Торля ги ниму гихади фынфули, мә щинфу Та, мә тин Тади хуа+. 24Да вә лян ниму жыншыди нэйитян датур, ниму йинавар фандуй Җўдини.

25Зу җымуҗя вә гуйдо Җўди мянчян ви ниму читоли, зэ диха пали сышы тян дэ сышы вэщи, йинцысы Җў фәсы, Та ба ниму щёмедёни. 26Вә читоди фәли: «Вида Җў! Ни бә щёме Ни Гәҗяди минжын дэ Ни җянчўлэди йилэзы. Ни ба таму на вида лилён дэ нынгу җефончўлэ, да Египет линчўлэли+. 27Вә читоди җё Ни ба Ниди хуәҗиму – Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ җичелэ. Ни бә кан җыгә минжынди җён пичи, ха щинчон дэ ганхади гўнахар, 28бә җё египетжынму фә: „Җў ба таму мәдый линдо Та ги таму щүхади нэгә дифоншон. Йинцысы Та хэхын тамуни, ба таму линдо савәни щён щёмедё“+. 29Тамусы Ниди минжын дэ Ни җянчўлэди йилэзы, Ни на Ниди вида лилён дэ нынгу ба таму да Египет линчўлэли».

10

Муса ди эр бян ба Шыгә Датянмин линшонли

(Җефон 34:1-10)

10^1•Нэгә сыхур Җў ги вә фәди: «Ни ба лён пян шыту, зущён зочянди нэ лён пян йиён, е туй мин. Зэ зў йигә муту щёнзы, ни шондо саншон, до Вә гынчян лэ+. 2Вә ба ни дасуйди нэ лён пян шытушон щехади хуа йүанхуэй щедо җы лён пян шытушонни. Йиху ни ба таму гәдо муту щёнзы литу»+.

3Йинви җыгә вә на зоҗүәфуди муту зўли йигә щёнзы, ба лён пян шыту туй мин, зущён зочян йиён, ба җы лён пян шыту нашон, шонли санли+. 4Җў зэ җы лён пян шытушон ба Шыгә Датянмин щешонли, зущён зочян Та щехади йиён. Ниму шудо сан гынчянди нэйитян, Җў ба җы Шыгә Датянмин да хуәян литу ги ниму фәли зэмусы гигили. Йиху Та ба җы лён пян шыту җёдо вәди шунили+. 5Вә да саншон халэли, җочў Җўди фынфу ба җы лён пян шыту гәдо вә зўхади муту щёнзы литули, вуҗин таму хан зэ нэтарни+.

6(Исраилжынму да Беероф-Бене-Яакан зудё, доли Мозер дифоннили. Харунэ зэ нэтар вучонли, ба тади мэти сундо нэтарли. Харунэди эрзы Елеазар ба дадади вифын җаншон, чынха Исраилди ахунли+. 7Да Мозер зудё, таму юҗуандо Гудгодли; да Гудгод доли Иотвафали – нэтар хошо фи тондини+. 8Зу нэгә сыхур Җў ба Левийди зў фынчўлэ, җё таму гон Җўди хәтун щёнзыни, зандо Җўди мянчян фусы Та зэмусы на Тади минзы панвон хони. До җыхур таму зу җымуҗя гандини+. 9Йинви җыгә Левий зўди жынму бу щён данлин зўди жынму: ги таму мә фын ди дэ йилэзы. Зущён ниму бэвонди Анлахў Торля ги таму фәди йиён – Та Гәҗя зусы тамуди фугуй дэ йилэзы)+.

10Лян ту йихуэй йиён, ди эрхуэй вә зэ саншон занли сышы тян дэ сышы вэщи. Җў кә тинли вәди читоли, Та бу щёме нимули+. 11Йиху Җў ги вә фәди: «Ни ба җыгә минжын линшон, җё таму ба Вә ги тамуди зўзў-быйбый щүхади нэгә дифон җаншон»+.

«Пащён нимуди Җў»

12Җыхур, исраилжынму, ниму тин, ниму бэвонди Анлахў Торля щён җё ниму зў сани: пащён Анлахў Торля; гыншон Тади лў зу; щинэ Та зэмусы лян ниму йичеди щин, йичеди җиншын фусы Та; 13зунхў вә җиргә ги ниму гиди Җўди йиче минлин дэ фынфу. Җымуҗя ганди ги нимушон ю хочўни+. 14Ниму кан: тян дэ тяншонди тян – дусы ниму бэвонди Анлахў Торляди; димян дэ готу юди йиче – дусы Тади+. 15Кәсы Җў гуон ба нимуди зўзў-быйбый щинэли, ба ниму, тамуди хубый, да данлин йиче минзў литу җянчўлэли, зущён җиргә йиён. 16Йинви җыгә ниму ё тинхуани, пичи зэ бә җёнли+. 17Нимуди Анлахў Торлясы видади, чүаннынди дэ пащёнди Хўда. Тасы йиче хўдамуди Хўда, йиче вонзымуди Җў. Та бу кан жынмуди лянмян, бу чы чян. 18Җў ба етиму дэ гуафуму хўдини, нэ лищёнжынму, ги таму гунйүн чыди дэ чуандини. 19Ниму ба лищёнжыму ё щинэди, йинцысы ниму гәҗя зэ Египет донгуә лищёнжын+. 20Ба ниму бэвонди Анлахў Торля пащён, гуон бэвон Та йигә; щинфу Та, гуон на Тади минзы дў җу+. 21Җўсы нимуди куаҗён; Тасы нимуди Хўда. Ниму гәҗя җянли, Та ви ниму ганли дуәшо чигуэ дэ вида сычин. 22Нимуди зўзў-быйбый доли Египетди сыхур – цэсы чишыгә жынлэ, җыхур ниму бэвонди Анлахў Торля җё нимуди фур, зущён тяншонди щинщю йиён, йин дуәли+.

11

«Ба Җў ганхади вида сычин бә вондё»

11^1Ниму щинэ ниму бэвонди Анлахў Торля, йинавар зунхў Тади йиче минлин, фалү дэ фынфу. 2Җыхур ниму җичелэ: бусы нимуди эрнү, ниму гәҗя җянгуә зэмусы җыдо ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гихади җёфә, Тади вида лилён дэ нынгуни, 3Та ги Египет хуоншон лян тади гуйҗя щянхади кэрамэти дэ ганхади йиче сычин. 4Ниму җянгуә, замуҗя Египетди җүндуй лян тамуди ма дэ мачә нян нимуди сыхур, Җў ба таму зэ Хунхэни янсыли – ванчүан щёмедёли+. 5Ниму җыха, ниму до җытарди зычян, Җў зэ савәни ги ниму ганли сали. 6Ниму җянли, замуҗя Җў җё димянди ку зэ даҗяди мянчян җонкэ, ба Рувим зўди хубый, Елиавди эрзыму Дафан, Авирон лян тамуди җящя, җонфон, лян йиче хуәҗи дэ сынлин ду янхачили+. 7Ниму гәҗя ба Җў ганхади йиче вида сычин җянли.

Ги исраилжынму щүхади дифон

8Йинви җыгә ниму яндин ба вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу зунхў, җё ниму ю личи, ба Иордан хә нэбонгәди дифон җаншон. 9-10Зу җымуҗя ниму зэ Җў ги нимуди зўзў-быйбый дэ тамуди хубый щүхади дифоншон нын җў чонйүан. Зэ нэгә дифоншон нюнэзы дэ фынми тондини; нэтарди ди бу щён Египетди ди, да натар ниму чўлэли; зэ Египет ниму ба җунзы сашон, зуәнанди җёли фили, замуҗя җё цэфу дэ йүанзыдини+. 11Зэ ниму чиди, җанди нэгә дифоншон щяхади йү гәҗя җё санпә дэ чуандодини,+
12йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля цощин нэгә димяндини, Та да нянди датур до линйир йинавар Гәҗя җокан нэгә дифондини.

13Ниму дан зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу: лян ниму йичеди щин, йичеди җиншын щинэ Анлахў Торля дэ фусы Та,+
14нэхур Җў йүнди сыхур – чютян дэ чунтян ги нимуди дишон җё щя йүни, җё ниму ба вулохади лёншы, путоҗю, олива чин-ю шушонни,+
15тандони ги сынлин гунйүн цони. Ниму е чы, чыбо. 16Кәсы ниму щёщинди, бә җё нимуди щин да Җў гынчян җуангуәчи, бэвон данлин хўдаму дэ фусы таму. 17Ниму дан җымуҗя ган, Җў ги ниму чишонлэ, ба тян суәчў зэ бу җё ги ниму щя йү. Дитў гандёни, зэ та готу сыса бу җон; ниму гәҗя зэ Җў ги ниму гиди нэгә хо дифоншон куэ зу вучонни.

18Йинви җыгә ниму ба Җў гихади җыщезы фынфу җидо щинни дэ нозыни; ба таму, зущён җихо йиён, бондо нимуди шушон, дэдо бынлушон+. 19Ги нимуди ваму җёди җё зунхў Җўди җыщезы фынфу, бу җўди ги таму фә: зэ җяни зуәди хуэйҗәсы зэ лўшон зуди сыхур, фиди, челэди сыхур – йинавар фә таму;+
20ба таму щедо нимуди мынкуон дэ гэмыншон+. 21Зу җымуҗя тян зэ димян готу шын дуәшо жызы, ниму дэ нимуди эрнү зэ Җў ги ниму зўзў-быйбый щүхади дифоншон е җў нэмущез жызыни.

22Ниму дан ниннин зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу; щинэ Анлахў Торля, гыншон Тади лў зу, щинфу Та, 23нэхур напа нэщезы минзўди фур би ниму дуә дэ тамуди җин да еба, Җў ба таму да нимуди мянчян ганчўчини, җё ниму ба таму дабэни, ба тамуди дифон җаншонни. 24Нимуди җүә тахади мый йигә вәр чынха нимудини: да нанбонгәди савәни до Ливан саннини, да Евфрат хә до щибонгәди Дахэ гынчянни+. 25Сысый ба ниму дабубэ. Ниму бэвонди Анлахў Торля җочў Та щүхади хуа җё ниму нэтар дифонди йиче жын хэпа нимуни+.

26Җысыма: җиргә вә җё ниму гәҗя тёҗян бэрэкэти хуэйҗәсы җумани+. 27Ниму дан ба вә ги ниму җиргә гиди Анлахў Торляди фынфу зунхў, Та ги ниму ги Тади бэрэкэтини+. 28Кәсы ниму дан бу зунхў ниму бэвонди Анлахў Торляди фынфу, да Тади лўшон зудё, бэвон ниму йүнзун жынбудыйди хўдаму – Анлахў Торля җу нимуни+. 29Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба ниму линдо ниму чиди дэ җаншонди нэгә дифоннили, ниму ба бэрэкэти ё зэ Гаризим саншон чуанҗёни, ба җума зэ Гевал саншон чуанҗёни+. 30(Җы лёнгә сан зэ Иордан хәди щибонгәни, хананейжынму җўди пинтаннини. Таму зэ вон щи зуди лўшонни, Галгал чынпу гынчянни, ли Море щё фулин бу йүан.)+
31Ниму гуә Иордан хә, җан Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә дифончидини. Җисы ниму ба та җаншон, җўдо нэтар, 32нэхур ниму ниннин зунхў вә ги ниму җиргә гиди Җўди йиче минлин дэ фалү.

12

Бэвон Хўдади вәр гуонсы йигә

12^1Ниму доли ниму зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә җанди дифонди сыхур, ниму йинавар ниннин ё зунхў җыщезы минлин дэ фалүни. 2Җисы ба нэгә дифон җаншон, ниму ба йиче вәр далансандё (зэ натар җыщезы минзў ги тамуди хўдаму бэвондини): зэ го сан диршон дэ санпәшон, мый йигә лю фу дихади. 3Ба тамуди шо гўрбаниди җуәзы дэ бэвонди шыту җўзы далан, ба таму бэвонди Астарта нүхўдади гуйҗун фулин кандё; ба таму бэвонди данлин хўдамуди ёнзы пәлан, бә җё нэтарди жынму йүанхуэй бэвон тамули+.

4Ниму бу нын җымуҗя бэвон нимуди Анлахў Торля! 5Анлахў Торля да ниму зўди йиче дифоншон җянчўлэ йигә бэвон Тади вәрни, җё Тади гуйҗун минзы зэ нэтар шынхани. Ниму ё вон нэтар чини, 6ба нимуди шоди гўрбани, җүди гўрбани, нимуди шычир дэ йичеди лищин, вардэди гўрбани, гәҗя щён җүди гўрбани зэмусы ба ню, ёнди тудўзы налэ, 7ви ниму фихади гункў зэ нэтар, ниму бэвонди Анлахў Торляди мянчян лян нимуди җящя чы, хә дэ гощин, йинцысы Та ги ниму гили бэрэкэтили+.

8Заму җыхур зэ җытар, сый сылён та дуйдини, зу нэмуҗя бэвон Хўдадини, кәсы зэ нэтар ниму бу нын җымуҗя ган, 9йинцысы ниму хан мә җин ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму фынгиди нэгә дифон (нэтар ниму пиннан-вусыди гуә жызыни). 10Җисы ниму гуә Иордан хә, доли Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә дифоншон, зэ нэтар җўха, Та ба ниму да җувиди йиче дўшманди шуни бохўхани, җё ниму пиннан-вусыди гуә жызыни. 11Нэхур ниму ба вә ги ниму фәхади йиче гўрбани ё надо Анлахў Торля җянчўлэ бэвон Тади вәршонни (нэтар Тади минзы шынхадини): шоди гўрбани, җүди гўрбани, нимуди шычир, йиче лищин дэ ги Җў җочў гихади вардэ щүхади гўрбани. 12Ниму лян нимуди эрзы, нүзы, нан-нү нў дэ ниму чынпуни җўди левитжынму (йинцысы ги левитжынму мә фын ди дэ йилэзы) йидарни зэ Анлахў Торляди мянчян гощин+. 13Щёщинди, ниму бу нын зэ ниму гәҗя каншонди вәршон җү шоди гўрбани; 14гуон ё зэ Җў да нимуди зў литуди димяншон җянчўлэди бэвон Тади вәршон җү шоди гўрбанини зэмусы ган вә ги ниму фынфухади йиче сычинни.

15Кәсы са сыхур ниму дан щён чы жу, җочў ниму бэвонди Анлахў Торляди кухуан нын зэ нимуди чынпуни ба нимуди сынлин зэдё, зущён чы лин-ёнжу хуэйҗәсы лўжу йиёнди, чы: ганҗин дэ буганҗин жын ду йимур-йиён нын чы. 16Гуонсы ниму бә чы щежу: ба ще, зущён фи йиён, додё диха+. 17Ниму бу нын зэ ни җўди вәршон чы ниди лёншыди, путоҗюди дэ олива чин-юди шычир, ню дэ ёнди тушузы, вардэди гўрбани, ниму гәҗя щён җүди гўрбани лян данлинди лищин. 18Ба җыщезы ниму зэ Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон, зэ Тади мянчян ё чыни – ниму лян нимуди эрзы, нүзы, нан-нү нў, ниму чынпуни җўди левитжынму йидарни чы. Ниму зэ Анлахў Торляди мянчян ви ниму фихади гункў гощин. 19Ниму кан, зэ ниму дифоншон җўди сыхур ниму ба левитжынму ё җоканни+.

20Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля җочў Та щүхади хуа җё нимуди дифон да, ниму дан щён чы жу дэ фә: «Вәму щён чыщер жуни», нэхур ниму щён чы дуәшо, зу нын чы. 21Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәр (нэтар Тади минзы шынхани) ли ниму дансы йүандихын, нэхур ниму нын ба Җў ги ниму гихади ню, ён, замуҗя вә ги ниму фәли зэдё, зэ нимуди чынпуни щён чы дуәшо жу, зу нын чы. 22Кәсы ниму ба җыгә жу, зущён чы лин-ёнжу дэ лўжу йиёнди, чы; ганҗин дэ буганҗин жын ду йимур-йиён нын чы. 23Гуонсы ниму яндин щёщинди, бә чы щежу, йинцы щесы хуәварди мин: ба мин лян жу йидарни бә чы+. 24Бә чы щежу: ба ще, лян фи йиён, додё диха. 25Ниму дан зўнху җыгә фынфу, Җў разыни, ниму дэ нимуди хубый пиннан гуә жызыни. 26Гуон ба гуйҗун лищин дэ вардэди гўрбани ниму яндин ё надо Җў җянчўлэди бэвон Тади вәршон, ги Та җүгини. 27Ба шоди гўрбани зэ Анлахў Торляди шо гўрбаниди җуәзышон шодё, ба жу лян ще йидарни шодё. Кәсы ниму ба җүха данлин гўрбаниди ще ё додё Анлахў Торляди шо гўрбаниди җуәзы бонгәрнини, ба жу ниму чычи. 28Ниму люшынди ё зунхў вә ги ниму гиди йиче фынфуни, җё ниму лян нимуди йибыйзыди хубый гуә пиннан-вусыди жызы, йинцысы ниму зэ ниму бэвонди Анлахў Торля мянчян ган хо дэ гундо сычиндини.

Бә бэвон данлин хўдаму

29Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля да нимуди мянчян ба ниму чиди дэ җанди нэгә дифонди минзў йиман щёмедё, йиху ниму ба нэгә дифон җаншон, җўдо нэтар, 30щёщинди; гыншон таму бә зу, җё ба ниму бә чандо хэ минди вон литули. Ни бә зо тамуди хўдаму, бә фәли: «Җыщезы минжын замуҗя бэвонли тамуди хўдамули? Заму е җымуҗя бу ганма!» 31Ниму җымуҗя ги ниму бэвонди Анлахў Торля бә ган, йинцысы Та җянбудый нэщезы минзў ганхади кәву сычин. Ви гәҗяди хўдаму таму ба зыҗиди эрзыму дэ нүзыму зэ хуә литу шодёдини.

32Ба вә ги ниму гиди йиче фынфу ниму ниннин зунхў. Ги таму литу сыса бә тян, е бә зў шо+.

13

13^1Нагә шынжын хуэйҗәсы пәщё фимынди жын дан лэ, ги ниму щүди щян кэрамэти хуэйҗәсы чёчи сычин, 2йиху шызэ щянха дан фә: «Зу, заму гыншон данлин, ни йүнзун жынбудыйди хўдаму зу, бэвон таму», 3нэхур ниму йүнзун бә тин нэгә шынжын хуэйҗәсы пәщё фимын жынди хуали. Анлахў Торля җымуҗя зыян нимудини, ниму ба Та лян ниму йичеди щин, йичеди җиншын щинэнима, хансы бу щинэ. 4Ниму ё гыншон Анлахў Торля зуни, гуон пащён Тани; зунхў Тади фынфуни; тин Тади хуани, фусы дэ щинфу Тани. 5Ги нэгә шынжын хуэйҗәсы пәщё фимынди жын яндин ё дин сызуйни, йинцысы та җётёди җё ниму фанлян ниму бэвонди Анлахў Торляни (Та ба ниму да Египет, ниму дон нўди дифоншон җефончўлэли), ба ниму да Анлахў Торля җё ниму зуди лўшон лингуәни. Җымуҗя ниму ба ха сычин да нимуди җунҗянни чүдё+.

6Дансы нимуди чин дищүн хуэйҗәсы ниди эрзы, нүзы хуэйҗәсы ниму щинэди щифузы дэ дин ходи ляншу туту-мәмә чуәсуә ниму, фәди: «Зу, заму бэвон данлин хўдаму зу» (ниму лян нимуди зўзў-быйбый йүнзун жынбудыйди хўдаму, 7зусы нимуди җувини җўди заён минзўди хўдаму, җин җўди хуэйҗәсы йүан җўди, да димянди йигә бянни до данлинди), 8ниму бә дайин, бә тин тади хуа. Бә щитын та. Бә фужо та зэмусы бә хў та+. 9Ниму яндин ё ба та дасыни. Ниму гәҗя щянтуни ё да тани, йиху җё даҗя гыншон ниму да+. 10Ба та на шыту дасы, йинцысы та щён ба ниму да ниму бэвонди Анлахў Торля гынчян лингуәчини (Та ба ниму да Египет, дон нўди дифоншон линчўлэли)+. 11Йиче исраилжын ба җыгә тинҗян хэпани, сысый йүнзун зэ бу ган җымуҗяди ха сычинли.

12Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ба чынпу гиги, җё ниму зэ литу җў, нэгә чынпу либян дансы ниму тинҗян щянхуа, 13фәсы нэтар чўлэлищезы хажын ба чынпуниди жынму линдо цуә лўшонли, җымуҗя фәди: «Зу, заму бэвон данлинди хўдаму зу» (ниму йүнзун жынбудыйди хўдаму). 14Нэхур ниму ё датинхони, – җысы җяхуама хуэйҗәсы шыхуа, ба та ца хо зэмусы ё вын җынни. Җы дансы шыди, дансы җыгә кәву-сынза сычин зэ нимуди җунҗянни йүли, 15ба нэгә чынпуни җўди йиче жын дэ тамуди сынлин җёчын харам, ё щёмедёни, ба нэгә чынпу ванчүан далансанни. 16Ба нэтарди йиче дунщи шудо чонзыди донҗунни, ги ниму бэвонди Анлахў Торля ба йиче чынпу, зущён шоди гўрбани йиён, на хуә шодё. Җё та вонху чынха йинавар лансандёди дифон, ба та йүнзун зэ бу гэчелэ. 17Бә җё җёчын харамди са дунщи җандо ниди шушон, зу җымуҗя җё Җў ба Тади чи няхачи, җё Та до нишон щинванха, ба ни фоншә. Җочў Та ги ниди зўзў-быйбый щүхади хуа, җё нимуди фур дуәха, 18йинцысы ниму тин ниму бэвонди Анлахў Торля хуадини, зунхў Тади йиче фынфу (вә җиргә ба таму ги ни гидини) зэмусы зэ Анлахў Торля мянчян ган гундодини.

14

Ганҗин дэ буганҗин чыди

(Левит 11:1-47)

14^1Нимусы Анлахў Торляди ваму. Ви сун мэтиди сычин, ниму ба гәҗяди шынзы бә гә зэмусы ба ту бә тили[*]+. 2Йинцы нимусы Анлахў Торляди гуйҗун минзў. Җў ба ниму да димяншон юди йиче минзў литу җянчўлэ, җё ниму чынха Та гәҗяди минжынни+.

3•Ни бә чы сыса буганҗинди чыди. 4Ниму нын чы җыще сынлин жу: ню, ён, җүлүр, 5лў, лин-ён дэ еҗүлү, моню, юлў, еню, сан-ён. 6Нагә сынлинсы фонтихэзы зэмусы нагә сынлин чы цодини, ба нэмуҗя сынлинди жу ниму нын чы. 7Кәсы ниму бә чы луәтуә, тётўзы дэ тўзы, йинцысы до нимушон җыще сынлинсы буганҗинди; таму чы цодини еба, кәсы таму бусы фонтихэзы. 8Ниму е бә чы җўжу, йинцысы җўсы буганҗин сынлин; җўсы фонтихэзы еба, кәсы та бу чы цо. Ба җыще сынлин жу ниму ду бә чы, е бә ду тамуди сышу.

9Фи литуди нагә хуәвар дан ю пёзы дэ йүҗя, ба нэгә хуәвар ниму нын чы. 10Кәсы нагә дан мәю пёзы дэ йүҗя, ба нэгә хуәвар ниму бә чы, йинцысы до нимушон тамусы буганҗинди.

11Ниму нын чы заён ганҗин чёр. 12-18Кәсы ба җымуҗяди чёр ниму бә чы: йин, мотуйин, хийин, ңәлойин, хи нәлойин, лова, туәҗи, цыҗёзы, дёйүлон, ёзы, щинху, баклан, ибис, тянңә, логуан, быййин, цыло, чинҗуон, чубубу дэ ебехўр.

19Мый йигә ю бонзыди чунчунзы до нимушонсы буганҗинди, ниму бә чы таму. 20Кәсы мый йигә ю бонзыди чёрсы ганҗинди, ниму нын чы таму.

21Бә чы сыдёди сынлин жу, ба та ги ниму чынпуни лэди вэгуйжын гиги җё чычи хуэйҗәсы ги та мэги, йинцы нимусы Анлахў Торля җянчўлэди гуйҗун минжын.

Ба җүлүгозы зэ та мамади нэзы литу бә җў+.

Фын шычирди фалү

22Няннян ниму ё да нимуди дишон шухади йиче шучын литу ба шычир фынчўлэни+. 23Да нимуди лёншы, путоҗю дэ олива чин-ю литу ба шычир фынчўлэ зэмусы ба мый йигә вуню, ён дэ җүлүди тудўзы фынчўлэ. Ба таму надо Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон (Тади гуйҗун минзы шындо нэтардини): зэ нэтар чы нимуди шычир. Лян җымуҗя ганбан ниму щүәди йинавар пащён дэ тэнэ Анлахў Торляни. 24Кәсы нэгә вәр дан ли нимуди җя тэ йүанли, ниму ба нимуди шычир набудо нэтар чи зэмусы Анлахў Торля ги ниму гили бэрэкэтили, 25нэхур ниму ба нимуди шычир мэдё, ба чян нашон, до Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон чи. 26На җыщезы чян ниму щён ё са, мэшон: ню, ён, путоҗю хуэйҗәсы быйҗю дэ данлин чыди. Ниму лян нимуди җящя зэ Анлахў Торляди мянчян чы, хә дэ гощин.

27Ба нимуди чынпуни җўди левитжынму е бә вондёли, йинцысы ги таму мә фын ди хуэйҗәсы йилэзы+. 28Мый йигә ди сан нянди йиршон ниму ба нимуди йиче шучынди шычир нашон, ба таму шудо чынпуниди цонфонни,+
29йиху җё ниму чынпуни җўди левитжынму (йинцысы ги та мә фын ди хуэйҗәсы йилэзы), лищёнжынму, етиму дэ гуафуму чычи, җё таму ба дўзы чыбо. Җымуҗя дан ган, ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ганди заён сычиншон ги бэрэкэтини.

15

Ди чи нян

(Левит 25:1-7)

15^1Доли мый йигә ди чи нянди йиршон, ниму ё фоншә гэхади җонни+. 2Ниму җымуҗя ган: нагә жын дан ги та гынчянди исраилжын хуэйҗәсы дищүн җели чянли, нэгә жын ё ги таму ба җон фоншәни, бә җё таму хуанли, йинцысы кәҗя доли ви Җўди минзы фоншә җонди сыхурли. 3Вэгуйжын зэ ниму гынчян җели сали, җё та ги ниму хуанги, кәсы ба нимуди дищүн гэхади ниму фоншәдё+.

4-5Зу җымуҗя җисы ниму до Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә җанди дифон, нимуди минжын литу нэхур мәю чүнжынни, йинцысы ниму дан люшынди тин Анлахў Торляди хуа дэ ниннин зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу, нэхур Хўда ги ниму ги бэрэкэтини. 6Замуҗя Анлахў Торля ги ниму щүли, зу нэмуҗя ги ниму ги Тади бэрэкэтини. Ниму ги хошоди минзў җе чянни, кәсы ниму гәҗя бу гэ җон. Ниму гуан хошо минзўни, кәсы сысый бу гуан ниму+.

7Җисы Анлахў Торля ги ниму ба щүхади дифон гиги, нимуди чынпуни дан ю чүн исраилжынму, җё нимуди щин до тамушон бә нинли, ниму бә сули. 8Ниму чынха дафа жынму. Ниму кан, та ё дуәмущезы – зу ги та җеги нэмущезы+. 9Щёщинди, җё җымугә ха вонщён бә зуандо нимуди щиннили: «Фоншә гэха җонди чи нян куэ додыйли, йинви җыгә вә ги чүнжын са ду бу җе». Ни дан бу җе, ба ниму гынчянди чүнжын канбуче, та ги Җў гони, нэхур ниму зу чынха ю гўнахардини. 10Ниму ги чүнжынму җеди сыхур, җё нимуди щин ванха, йиху ниму ган са сычин зэмусы фи са гункў, ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ги бэрэкэтини. 11Вончян чи ниму җўди нэгә дифоншон йинавар юха чүнхан дэ ёдичыдини, йинви җыгә вә фынфуди җё ниму до нимуди дищүншон щинванни.

Сыйүн нўди фалү

(Җефон 21:1-11)

12Нагә яхўтиди нанжын хуэйҗәсы нүжын дан ба гәҗя ги ниму мэчын нўли, җё та лю нян фусы ниму; доли ди чи нян ниму яндин ё ги таму йүанхуэй ба зыю гигини+. 13Ниму ги та ги зыюди сыхур, кун шу бә дафали. 14Да ниди ён, лёншы дэ няхади путоҗю литу ги та ба фынзы гиги. Замуҗя ни бэвонди Анлахў Торля ги ниму гили бэрэкэтили, зу нэмуҗя ниму ги та е гиги. 15Ниму җичелэ, ниму зочян зэ Египет е донли нўли, йиху ниму бэвонди Анлахў Торля ба ниму җефончўлэли. Йинви җыгә вә ги ниму җиргә фынфу җыгәдини.

16Кәсы нимуди нў дан фә: «Вә нэ ниму дэ нимуди жящяни, вә бу щён да ниму гынчян зу», йинцысы зэ ниму гынчян до ташон хо, 17нэхур ниму на җуйзы ба тади эрдуә данданзы зэ мынкуоншон нонтун. Зу җымуҗя та йибыйзы чынха ниди нўли. Лян нүнў ниму е җымуҗя ган+. 18Ба нў фонкэди сыхур ниму щинни бә хэчи, йинцысы җы лю нян литу ниму да ташон дыйли лён лэзы дуәди хочў, би данлин гўхади жыншон дыйхади дуә. Йиху ниму зў са, ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ги бэрэкэтини.

Ён дэ нюди тудўзы

19Ба ню, ён дэ данлин сынлинди гун тушузы ё фынчўлэ, ги ниму бэвонди Анлахў Торля җүгини, җё чынха Тади йилэзы. Лян нюди гун тушузы бә ли ди, е бә җё ёнди гун тушузыди мо+. 20Няннян ниму лян нимуди җящя зэ Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон, зэ Тади мянчян чы җыще сынлин жу. 21Нагә сынлин дан ю са дуанбян – чүәдини, хадини хуэйҗәсы данлин са дуанбян, – ниму ба та ги Анлахў Торля бә җү+. 22Ниму ба та зэ җяни зэдё, чычи. Зущён чы лин-ёнжу дэ лўжу йиёнди, чы: ганҗин дэ буганҗин жын ду йимур-йиён нын чы. 23Гуонсы ниму бә хә сынлинди ще: ба та, зущён фи йиён, додё диха+.

16

Исраилжынмуди Пасха җечи

(Җефон 12:1-20)

16^1•Җынйүәни[*] ниму яндин ви ниму бэвонди Анлахў Торля гуә Пасха җечи, йинцысы Та ба ниму зу җыгә йүәниди хили да Египет линчўлэли. 2Ниму до Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон (Тади минзы шындо нэтардини), ба ню хуэйҗәсы ён зэдё, ги ниму бэвонди Анлахў Торля ба гуә Пасха җечиди җүди гўрбани җүшон. 3Ба җыгә гўрбаниди жу лян ю җёмянди мәмә йидарни бә чы. Җынҗыр чи тян ниму ё чы мәю җёмянди мәмәни, – җысы җищён кўнан жызыди мәмә, йинцысы ниму монмонди да Египет чўлэли. Җыгә бу җё ниму ба Египет чўлэди жызы йибыйзы вондё+. 4Чи тян ниму дифоншонди мый йигә фонзыни бу нын гә җёмян. Ба Пасха җечиди ту йитян хушон җүха гўрбаниди жу вон ди эр тян ганзо е бу нын шын+.

5-6Ниму бу нын зэ Анлахў Торля ги ниму гихади булүн нагә чынпуни җү Пасха гўрбани. Гуон ё зэ Анлахў Торля җянчўлэди, бэвон Тади вәршон җүни (Тади минзы шындо нэтардини). Зэ нэтар ниму ба Пасха җечиди сынлин хушон, җисы жәту луәкэли (җы зусы ниму да Египет чўлэди нэгә сыхур) ги Анлахў Торля җүги. 7Ниму ба гўрбаниди жу кофу, йиху зэ Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон чы. Ди эртян ниму йүан хуэй җячи. 8Шынхади лю тян ниму ё чы мәю җёмянди мәмәни. Доли ди чи тянди нэйитян, даҗя шудо йидарни бэвон нимуди Анлахў Торля. Са хуә ду бу нын ган.

Гә мыйзыди җечи

(Җефон 34:22; Левит 23:15-21; Фур 28:26-31)

9Да гә мыйзыди сыхур датур, ниму суан сышы җю тян,+
10йиху ги ниму бэвонди Анлахў Торля гуә Гә мыйзыди җечи. Зу нэгә жызыни ниму да Анлахў Торля ги ни гихади бэрэкэти литу гәҗя щён на дуәшо, налэ, ги Та җүги. 11Ниму лян нимуди эрзыму, нүзыму, нан-нү нў, ниму чынпуни җўди левитжынму, вэгуйжынму, гуафуму дэ етиму йидарни зэ Анлахў Торляди мянчян, зэ Та җянчўлэди, бэвон Тади вәршон гощин. 12Ниму җиди, ниму зочян зэ Египет донли нўли, ба җы йиче фынфу ниннин зунхў+.

Вәпынзыди җечи

(Левит 23:33-43)

13Җисы ниму ба лёншы дэ путоди шучын шудё, йиху чи тян гуә Вәпынзыди җечи+. 14Гуә җечиди сыхур ниму йидарни ду гощин – ниму лян нимуди эрзыму, нүзыму, нан-нү нў дэ ниму чынпуни җўди левитжынму, вэгуйжынму, етиму дэ гуафуму. 15Җынҗыр чи тян ниму зэ Анлахў Торля җянчўлэди, бэвон Тади вәршон ви Та гуә җыгә җечи. Йинцысы Анлахў Торля ги ниму шуди йиче шучын зэмусы ги ниму ганди йиче сычин гили бэрэкэтили. 16-17Няннян сан бян йиче нанжын ду ё до Анлахў Торля мянчянни, шудо Та җянчўлэди бэвон Тади вәршонни. Гуә Пасха җечи, Гә мыйзы җечи дэ Вәпынзы җечиди сыхур, ниму ё җымуҗя ганни. Сысый бу нын кун шу бэвон Җўлэ. Мый йигә жын да Анлахў Торля ги та гиди бэрэкэти литу ба лищин ё налэни.

Вынгуансыди жынму

18Ниму ги Анлахў Торля ги ниму гигиди мый йигә чынпуни, ги мый йигә зў ба вынгуансыди жын дэ линшу җянчўлэ, җё таму пин гундо вын минжынди гуансы+. 19Ниму ба гундо бә зўфан, бә кан жынди лянмян, е бә чы чян, йинцысы чыхади чян җё цунминжынди нянҗин хадёни зэмусы ба гундожынди хуа зўфандини+. 20Ниму гуон зо гундо, йинцысы гуон җымуҗя ниму нын хуәха зэмусы ба ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди нэгә дифон җаншон.

Бә бэвон данлин хўдамуди ёнзы

21Ниму ги ниму бэвонди Анлахў Торля щюгэ шо гўрбани җуәзыди сыхур, зэ җыгә вәр гынчян бә зэ Астарта нүхўдади сыса гуйҗун фулин,+
22е бә зы бэвонди шыту җўзы, йинцысы Анлахў Торля ба нэгә хындихын.

17

17^1Нагә ню, ён ю шон хуэйҗәсы данлин са дуанбян, ниму ги ниму бэвонди Анлахў Торля бә җү, йинцысы Та хын җыгәни+. 2Нагә нанжын хуэйҗәсы нүжын зэ Анлахў Торля ги ниму гиди чынпуни дан ги Та ганли хали, ба Та гихади хәтун пәланли, 3та дан бэвон зэмусы фусы данлин хўдамуди ёнзы хуэйҗәсы жәту, йүәлён, щинщю дэ тяншонди данлин са дунщи (ба җыгә ганбан вә ги ниму мә фынфу), 4дансы ниму ба җыгә тинҗянли, ба та ё датин хони. Җыгә сычин дансы җынди зэмусы җымугә кәву-сынза сычин зэ Исраил йүхали, 5нэхур ниму ба ганли җымугә ха сычинди нанжын хуэйҗәсы нүжын ладо чынпу вэту, на шыту ба та дасы+. 6Пин лёнгә хуэйҗәсы сангә гўважынди хуа ги та нын дин сызуй; кәсы пин йигә гўважынди хуа бу нын дин сызуй+. 7Гўважын ту йигә ги та щя шуди вонсы ё дани, йиху җё даҗя гыншон та да. Зу җымуҗя ниму ба ха сычин да ниму җунҗянни чүдё+.

Вын гуансыди вифын

8Ниму зэ нимуди чынпуни вын гуансыди сыхур, нагә сычин до нимушон дан нандихын, ниму җыбудо замуҗя ба та ё щекэни – билүн, дасы жынди сычин, динха зуй либянди сычин хуэйҗәсы дэха шонди сычин, – нэхур ниму ба таму линдо Анлахў Торля җянчўлэди бэвон Тади вәршон, 9вын Левий зўди ахунму дэ вынгуансыди жынму, таму ги ниму җё җяншыни, замуҗя ба җымуҗяди сычин гундо щекэни+. 10Таму зэ Җў җянчўлэди бэвон Тади вәршон замуҗя фәли, ниму зу нэмуҗя ган. Ба таму ги ниму фәхади йиче хуа ниннин зунхў. 11Таму җё ниму җочў нагә фынфу дэ фалү ган, ниму зу нэмуҗя ган. Вон юбонгә хуэйҗәсы зуәбонгә бә җә, дуандуар җочў тамуди хуа зу. 12Сый дан гоноди җён зуй, бу тин ахунди (та зэ нэтар занди, фусы ниму бэвонди Анлахў Торлядини) хуэйҗәсы вынгуансыди хуа, ба та яндин ё дасыни. Зу җымуҗя ниму да исраилжынмуди җунҗянни ба ха чүдё. 13Йиче минжын тинҗян җыгә ду хэпани, йиху сысый зэ җымуҗя бу ган.

Хуоншон либянди фалү

14Җисы ниму доли ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифонни, ба та җаншон, җўдо нэтарли, йиху ниму дан зущён туанйүар җўди данлин минзў йиён, щён ги гәҗя зо йигә жын, җё та дон нимуди хуоншон, 15нэхур ниму нын җё Анлахў Торля җянчўлэди жын дон хуоншон. Кәсы нэгә жын яндин ё дон исраилжынни, вэгуйжын бу нын дон хуоншон. 16Гуонсы хуоншон бу нын ги гәҗя мэ хошо ма хуэйҗәсы ба жынму вон Египет дафади җё мэ ма, йинцысы Җў ги ниму фәли: «Ниму вон нэгә лўшон зэ бу хуэй». 17Та е бу нын ги гәҗя чү хошо щифузы, йинцысы йиху тади щин нын да Җў гынчян җуангуәчи. Җё ба җин-йин ги гәҗя дуәйү е бә зан+. 18Җисы та зуәдо тади хуоншонди вифыншон, да Левий зўди ахунму гынчян ба Җўди фалү фу налэ, ги гәҗя яндин ба җы йибын фу йиҗү-йиҗү ду щехани. 19Җы йибын фу йибыйзы ё шындо та гынчянни, җё та тянтян нян, щүәди, замуҗя ё пащён та бэвонди Анлахў Торляни, ниннин зунхў фу литу щехади йиче фалү дэ минлинни. 20Зу җымуҗя та зэ тади дищүнму – исраилжынмуди мянчян бу гоно, да Җўди фалүшон вон юбонгә хуэйҗәсы зуәбонгә бә җуан; вонху та дэ тади хубый йидэ лян йидэ, хошо нянщян фәгуан Исраил гуйҗяни.

18

Ги Исраилди ахунму фынгиди йилэзы

18^1Ахунму, – таму зусы левитжынму. Левий зўди йиче жын бу щён данлин зўди жын; ги таму мә фынги ди хуэйҗәсы йилэзы. Таму ба минжын ги Җў җүгиди гўрбани лян налэди данлин лищин нашон ё чыни. 2Зэ данлин исраилжынму дифонди җунҗянни ги таму мә фын ди: җочў Җў щүхади хуа, Та зусы тамуди йилэзы+.

3Минжын налэ ню хуэйҗәсы ён җү гўрбаниди сыхур, ги Исраилди ахунму ба чян туйзы, яцагў лян чончон-дўдў ё фынгини+. 4Ниму ба щин шучынди ту йихуэй шухади лёншы, путоҗю, олива чин-ю, җёхади ёнмо ги таму е гиги,+
5йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля ба Левий зўди жынму да нимуди йиче зў литу җянчўлэ, җё таму дэ тамуди хубый ги Җў йинавар ган ахунди гунсыни.

6Нагә левитжын дан щён да Исраилди са чынпуни зудё, вон Җў җянчўлэди бэвон Тади вәршон чи,+
7та нын зэ нэтар ган ахунди гунсы, фусы Анлахў Торля, зущён тади дищүн левитжынму фусыди йиён. 8Ги та йимур-йиён ё фын чыдини; бу суан та да мэчўчиди җяниди цэбый дыйхади чян.

Ниму гыншон вэдожынму бә җуан

9Җисы ниму җиндо ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифон, ниму бә гыншон нэтар җўди минзў зу, е бә ган таму ганди заён кәву-сынза сычин+. 10-11Ба нимуди эрзы дэ нүзы бә җүчын шоди гўрбани; җё ниму литу бә ю сыфажын, суангуажын, кан щянҗиди жын, хуэй җадўди жын зэмусы җё луәхарди жын++. 12Сый ган җымуҗяди кәву-сынза сычин – Җў хэхын тадини. Зу йинви җыгә ниму бэвонди Анлахў Торля ба нэще минзў да нимуди мянчян ганчўчидини. 13Ниму зэ ниму бэвонди Анлахў Торля мянчян ё чынха мәцуәдини.

Җў щүди дафалэ йигә Шынжынни

14Ниму җанди нэгә дифонди минзў тин суангуади дэ кан щянҗиди жынмудини, кәсы ниму бэвонди Анлахў Торля ги ни мә ги кухуан ган җыгә. 15Та да нимуди минжын литу ги ниму җянчўлэ йигә, зущён вә йиёнди, Шынжынни, – ниму тин Тади хуа.

16Зэ Синай сан гынчян шудо йидарниди нэйитян, ниму чито ниму бэвонди Анлахў Торляли: «Җё вәму бә тинҗян вәму бэвонди Анлахў Торляди шынчили, е бә канҗян җыгә вида хуәли, вәму хэпа вучонни»+. 17Йинви җыгә Җў ги вә фәли: «Таму читоди ходихын+. 18Вә щён да җыгә минжын литу ги таму дафа йигә, зущён ни йиёнди, Шынжынни. Вә җё Та фә са, Та ги жынму йиман фәгини. 19Нэгә Шынжын на Вәди минзы фә хуани, сый дан бу тин Тади хуа, Вә зуй нэгә жынни. 20Кәсы нагә шынжын дан на Вәди минзы фә са, җисы Вә ги та мә ги җыгә фынфу, – ги нэгә шынжын ё дин сызуйни. Нагә шынжын дан на данлин хўдамуди минзы фә са – ги та е ё дин сызуйни»+.

21Ниму щинни дан сылён: «Вәму замуҗя җыдохани, нагә хуа бусы Җў фәхади?» 22Дансы нагә шынжын на Җўди минзы фәли хуали, кәсы та фәхади мә чын зэмусы мә йүха, – тади хуа бусы Җў фәхади. Җысы та гәҗя гоноди фәхади, бә хэпа та.

19

Бохў жынмуди чынпу

(Фур 35:9-28; Иса Навинди фу 20:1-9)

19^1•Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба Та ги ниму гиди нэгә дифоншон җўди минзў щёмедё, ниму ба тамуди дифон җаншон, җўдо тамуди чынпуни дэ фонзыниди йиху, 2-3ниму ба Анлахў Торля ги ниму гиди дифон фынчын сан лэзы, да мый йилэзышон фынчўлэ йигә чынпу зэмусы ба вон нэщезы чынпуни чиди лў щюгэха. Нэхур мый йигә дасы жынди жын нын подо нэтар, зэ нэгә чынпу литу ба гәҗяди мин җюха. 4Сый мә фончўди, бусы дэгўйир ба жын дасыли (зочян нэгә жын бусы тади дўшман), та нын подо нэтар, зэ нэгә чынпу литу ба гәҗяди мин җюха. 5Билүн, лёнгә жын зэ фулинни кан цэчили, йигә жын кан фуди сыхур, футуди тету да базышон дехалэ ба ди эргә жын дасыли, нэхур нэгә жын нын подо йигә бохў жынмуди чынпуни, ба гәҗяди мин җюха+. 6Ги дасы жынди жын мәю йинйир дин сызуй, йинцысы зочян дасылиди нэгә жын бусы тади дўшман. Дансы бохў жынмуди чынпу йүандихын, бо чуди чинчин нын чишонлэ, ба дасы жынди нэгә жын няншон нын дасы. 7Йинви җыгә вә ги ниму гиди фынфу җё фынчўлэ сангә чынпуни.

8Җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба нимуди дифон йин да, замуҗя Та ги нимуди зўзў-быйбый фәли зэмусы ба Та ги нимуди зўзў-быйбый щүхади йиче дифон ги ниму гиги, 9нэхур ниму дуәйү зэ фынчўлэ сангә чынпу. (Ниму дан зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу, дан щинэ ниму бэвонди Анлахў Торля зэмусы йинавар гыншон Тади лў зу, йиху Анлахў Торля ги ниму цэ ги нэгә дифонни). 10Зу җымуҗя зэ Та ги ниму гиди дифоншон мәзуйди жынму бу вучон, хэ минди зуй бу зэ нимушон+.

11Кәсы сый дан хэхын та гынчянди жын, байир ба тади дўшман дасы, йиху подо найигә бохў жынмуди чынпу литу,+
12нэхур та зочян җўди чынпуниди ложынму ё ба жынму дафачи, җё ба та җуачў, ги бо чуди чинчин җёдо шуни, җё ба та дасы. 13Бә щитын та; ба тонли мә зуйди жынди ще да исраилжынмушон чүдё, зу җымуҗя ниму нын пиннан-вусыди гуә жызы+.

14Зэ ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифоншон ниму бу нын нуә линҗүди бянҗе, йинцы нэгәсы нимуди зўзў-быйбый зочян зэ нимуди дишон динхади бянҗе+.

Дон гўвади фалү

15Сый дан фанлигә са зуй хуэйҗәсы ганлигә са гўнахар, – йигә гўвади хуа бу нын җё ги та дин зуй. Дин шоди ё лёнгә, сангә цакан сычинди гўважынни+. 16Сый дан ги данлин жын дон җя гўва, быйён-вугў ги нэгә жын гуэ зуй,+
17нэхур җы лёнгә жын ду ё зандо Җўди, Исраилди ахунму дэ вынгуансы жынмуди мянчянни+. 18Вынгуансыди жынму щищир ба сычин ё цахони. Дансы нэгә гўважынсы җяди, быйён-вугўди ги та гынчянди жын гуэ зуйдини, 19нэхур ги нэгә җя гўва ба та мусуанхади ха сычин ги та гәҗя ганги. Җымуҗя ниму ба ха да ниму җунҗянни чүдё+. 20Даҗун тинҗян хэпани, вонху сысый зэ бу ган җымуҗяди ха. 21Җымуҗяди сычиншон бә щитын сысый: ви мин – хуан мин, ви нянҗин – хуан нянҗин, ви я – хуан я, ви шу – хуан шу, ви җүә – хуан җүә+.

20

Замуҗя ё да җонни

20^1Ниму чўчи лян дўшман да җончиди сыхур, дансы канҗян тамуди мачә дэ ма, җүндуйди фур би нимуди дуә, ниму бә хэпа, йинцысы ба ниму да Египет линчўлэди Анлахў Торля лян ниму зэ йидарнини. 2Шон җонди зычян, җё Исраилди ахун зандо җүндуйди мянчян фә: 3«Исраилжынму, ниму тин! Җиргә ниму чўчи лян дўшман да җонни. Бә чехў дэ бә хэпа таму, данзы фонда, чынха нинчиди, җё нимуди щин бә вантанзыли, 4йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля лян ниму йидарни чидини, Та ги ниму ба дыйшын гигини».

5Йиху җүнгуанму ё ги даҗя фәгини: «Сый дан гэлигә щин фонзы, кәсы хан мә бандо литу, җё нэгә жын хуэйчи, йинцысы ба та зэ җоншон дан шәдё, данлин жын бандо тади фонзынини. 6Сый җён ба путойүанзы зэха, хан мә шушон путо, җё та е хуэйчи, йинцысы ба та зэ җоншон дан шәдё, данлин жын шу путони. 7Сый ба щифур фәхали, кәсы хан мә җехун, җё та е хуэйчи, йинцысы ба та зэ җоншон дан шәдё, данлин жын ба тади щифур чүшонни»+.

8Җүнгуанму хан ё ги даҗя фәгини: «Сыйди данзы щё, хэпани, җё та хуэйчи, йинцысы та ба дищүнди щин е нын зў хэпа». 9Җүнгуанму ба җы йиче ги минжын фәлиди йиху, ба җүнгуанму ги мый йигә җүндуй ё динхани.

10Җисы ниму доли чынпу гынчян, пуди, щён җан тани, щянтуни ги нэтар җўди жынму фәги, җё таму бә да җон, ги ниму ба гэмын кэкэ. 11Таму дан дайинха, ги ниму ба чынпуди гэмын кэкэ, нэхур таму ду ё ги ниму, зущён нў йиён, зўхуәни. 12Кәсы чынпуди жынму дансы бу дайин, ё да җонни, нэхур ниму ба чынпуди туанйүар вичў, 13җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба чынпу җёдо нимуди шуни, ниму ба нэтарди йиче нанжын щёмедё. 14Кәсы ба тамуди нүжынму, ваму, сынлин дэ нэгә чынпуниди данлин заён дунщи ниму ги гәҗя нашон. Ниму нын сыхуан дўшманди җы йиче дунщи. Ниму бэвонди Анлахў Торля ба таму ги ниму гигили+. 15Зу җымуҗя лян ли ниму йүанди йиче чынпу ган.

16Җисы ниму ба ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифонди чынпу җаншон, ба нэтар йигә жынди мин ду бә лю. 17Ба таму җочў Анлахў Торляди фынфу йиман җёчын харам, ванчүан щёмедё: ба хеттейжынму, аморрейжынму, хананейжынму, ферезейжынму, евейжынму дэ иевусейжынму+. 18Җымуҗя таму бу нын җётё ниму фанлян, ги ниму бэвонди Анлахў Торля ган гўнахар, замуҗя таму бэвон таму хўдамуди сыхур ган кәву-сынза сычиндини.

19Җисы ниму ба дўшманди булүн нагә чынпу вичў, гунфу дан дали, ниму ба туанйүарди готян фу на футу бә кан, йинцысы ниму нын чы тади готян. Фу бусы жын, та да ниму гынчян дуәбудё. 20Кәсы ни дан җыдо найигә фу бусы готян фу, ба та нын кандё, вичў чынпуди сыхур ба муту сыйүнди гэ чён, ганту чынпу тадё.

21

Замуҗя ба дасыди вузуйжынди зуй нын щидёни

21^1Дансы зэ ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифоншон ниму канҗянлигә зэ тандони тонди дасыди жын, кәсы сысый җыбудо сый ба та дасыли, 2нэхур җё нимуди ложынму дэ вынгуансыди жынму до нэтар, да мэти гынчян до җувиди чынпу ба лўди чон-дуан лёнха. 3Йиху ли мэти дин җинди чынпуди ложынму ё на йигә мә лигуә диди дэ мә дэха җябанди вунювазы,+
4ба та ладо ю хәди, мә лигуә дэ мә җунгуәди чуандони, зэ нэтар зэдё. 5Левий зўди жынму, Исраилди ахунму, е ё лэни. (Йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля ба таму җянчўлэ җё фусы Тани зэмусы ви Тади минзы панвон хони, җочў тамуди хуа ё вын заёнди зынҗён хуэйҗәсы дали жынди гуансыни)+. 6Ли җыгә мэти дин җинди чынпуди ложынму ё зэ зэдёди нэгә вунювазышон ба гәҗяди шу щидё, 7дашын фәни: «Вәму мә хэгуә җыгә жынди мин, вәму е мә җян, сый ба та дасыли. 8Җў! Вәму читоди җё Ни фоншә Ни да Египет җефончўлэди исраилжынму. Бә җё дасы вузуйжынди зуй до Ниди исраилжынмушон». 9Зу җымуҗя ниму зэ Җўди мянчян ган гундо, зу җымуҗя ё ба дасыди вузуйжынди зуй да нимушон щидёни+.

Замуҗя лян гуәгуәлэди нүжынму ё банни

10Җисы ниму лян дўшман дали җонли, ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ба дыйшын дуангили, йиху ниму ба дўшман гуәгуәлэли, 11ни зэ таму литу канҗян йигә җүнмый нүжын, ба та нэшонли, йиху вонщён чүшонни, 12нэхур ни ба та линдо ниди җяни, җё та ба ту тидё, ба зыҗя җёдё, 13ба йишон хуандё, җўдо ниди җяни. Җё та шындо ниди җяни, йигә йүә пәфан-юцуди җё кў тади нён-лозы. Йигә йүә гуәлиди йиху, ни лян та нын җехун. 14Йиху ни дан бу щихуан тали, ни ги та ба зыю гиги, щён вон нани чи, ни фонкэ, кәсы ни бу нын ба та зўчын нў, мэдё, йинцысы ни нингўди ба та чүшонли.

Ги ту йигә эрзы җичынди йилэзы

15Сый дан ю лёнгә щифузы – ба йигә та нэ, ба ди эргә җянбудый, – лёнгә щифузы ду ги та сын-ёнлигә эрзы, кәсы тушузысы та бущинэди щифузы ёнхади,+
16нэхур ган ги эрзыму фын цэбыйди сыхур, та бу нын ги та щинэди щифузыди эрзы ба тушузыди чүаншы гиги, йинцысы та бущинэ щифузыди эрзы ю җыгә чүаншыни. 17Суйжан нэсы та бущинэ щифузыди эрзы еба, дада ё ба ту йигә эрзыди чүаншы жынчынни, йинцысы җыгә вава чынха та дадади лилёнди турли. Та ё ги тади ту йигә эрзы да та йиче цэбый литу дуәйү фынги лён лэзыни.

Лян бутинхуади эрзы замуҗя ё банни

18Сый дан ю пичи җёнди дэ щин нинди эрзы, бу тин нён-лозыди хуа, таму ба эрзы зыҗёли еба, та хан бу тин,+
19нэхур җё нён-лозы ба та линдо таму җўди чынпуди гэмын гынчян, ги нэтар зуәди ложынму 20фә: «Вәмуди эрзысы пичи җён дэ щин нинди жын, бу тин вәмуди хуа. Та нэ быйкар хуа чян дэ хә җю»+. 21Йиху чынпуди йиче жын ё на шыту ба та дасыни. Зу җымуҗя ниму ба ха да нимуди җунҗянни чүдё. Исраилжынму ба җыгә тинҗян зу хэпани.

Заёнди фалү дэ фынфу

22Дансы ги сый ви тади гўнахар динли сызуйли, ба та дёдо фушон,+
23җё тади мэти зэ фушон йиванщи бә дё. Зу нэйитян ба та яндин ё сундёни, йинцысы ба фушон дёди мый йигә жын Хўда җудёли. Ба мэти сундё, ниму ба бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифон бә зў зонли.

22

22^1Ни дан канҗян нагә исраилжынди ню хуэйҗәсы ён мили лўли, ни да сынлин гынчян вонгуә бә зу, дэчў, ба та ги тади җўжын лахуэйчи+. 2Кәсы тади җўжын дан ли ни җўди йүан хуэйҗәсы ни жынбудый сыйсы сынлинди җўжын, нэхур ни ба сынлин ладо ни гәҗяди җяни, дынди җё җўжын ба таму зодилэ, йиху ни ги та гиги. 3Ни дан ба исраилжынди мили лўди лүлүзы, дюдёди йишон хуэйҗәсы данлин са дунщи зоҗуә, ги тади җўжын е зу нэмуҗя гиги. Ни яндин ги бонцу.

4Ни дан канҗян нагә исраилжынди лүлүзы хуэйҗәсы ню зэ лўшон дедоли, ни вонгуә бә зу: ги ниди дищүн бонмонди ба сынлин лачелэ.

5Нүжын бу нын чуан нанжынмуди йишон, нанжын е бу нын чуан нүжынмуди йишон, йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля хэхын җымуҗя дабанди нэгәдини.

6Ни дан зэ фушон хуэйҗәсы диха зоҗуәлигә чёрди вәвәзы, дансы чёр зэ дан готу хуэйҗәсы зэ чёвазы готу вәдини, – ни бу нын ба мучёр нашон зу+. 7Ба чёвазы нын нашон, кәсы ба мучёр ни фонкэ. Дан җымуҗя ган, ни гуә пиннан-вусыди жызыни, җў чонйүанни.

8Ни щюгэ щин фонзыди сыхур, яндин ё ги фондинзыди бянбянзышон ги сыҗу-бахани ба дондонзы дашонни. Зу җымуҗя дансы булүн сый мынганзы дехачи вучонли, нишон мәю зуй.

9Ги путойүанзыни сыса җунзы бә са; ни дан җымуҗя ган, нэхур ни чыбудый җыгә путо дэ җунзыди шучын+.

10Ба поню лян лү йидарни вон лихуа литу бә тоди җё ли ди.

11Ни бә чуан на ёнмо дэ мабуди щян йидарни фынхади йишон.

12Ги ни чуанди йишон бянбянзышон ба суйзы дёшон+.

Нанжын лян нүжын лэвонди фалү

13Дансы нанжын ба щифур чүшон, лян та фили җёли, йиху җянбудый тали, 14вәё җё щифур дый ха миншын, ги та гуэ зуйди фә: «Вә ба та чүшонли, кәсы та бусы нүзы». 15Нэхур җё щифурди нён-лозы ба тунха чуонди ще быйданзы нашон (җыгә фәдисы та зочянсы нүзы), ги чынпу гэмын гынчян зуәди ложынму канги. 16Дада ги ложынму ё фәгини: «Вә ба нүр ги җыгә жын чўҗягили, җыхур та җянбудый вәди нүрли. 17Та җё вәди нүр дый ха миншындини, ги та гуэ зуйди фәсы, та бусы нүзы. Ниму кан, җыгә тунха чуонди ще быйданзы фәдисы вәди нүр зочянсы нүзы!» Ба җыгә хуа фәван, җё дада ба ще быйданзы пудо чынпуди ложынму мянчян. 18Нэхур чынпуди ложынму ги җыгә нанжын ё дин зуйни, 19ги та фа йибый йинчян, ба чян ё ги нүрди дада гигини, йинцысы та ба Исраилди нүр чуащёли. Йиху җыгә нүжын лян та йидарни шынхани, нанжын йибыйзы бу нын лян та линган.

20Кәсы җыгә нанжын фәди хуа дансы җынди зэмусы нён-лозы ба тади нүзыди җынли мә зоҗуә, 21нэхур ба нэгә нүзы ё линдо дада җяниди гэмын гынчян, җё чынпуди жынму на шыту ба та дасы. Йинцысы җыгә нүжын ги исраилжынму ганлигә хэщюди сычин, та зэ дадади җяни мә чў мынди сыхур ганли хўлонди гўнахарли. Зу җымуҗя ниму да нимуди җунҗянни ба ха мяндё.

22Дансы ба нэгә нанжын лян данлин жынди щифур фи җёди сыхур җуачў, ги таму лёнгәр ду ё дин сызуйни. Зу җымуҗя ниму да исраилжынму җунҗянни ба ха мяндё+.

23Булүн нагә нанжын лян кәҗя динха хунди нүзы зэ чынпуни дан фиҗё зэмусы ба таму җуачўли, 24ба таму лёнгәр ё линдо чынпу вэту, на шыту дасыни. Ба нүзы дасы, йинцысы та зэ чынпуни мә хан жын ги та бонмонлэ. Ба нанжын дасы, йинцысы та лян кәҗя динха хунди нүзы фили җёли. Зу җымуҗя ниму да нимуди җунҗянни ба ха мяндё.

25Дансы зэ тандони булүн нагә нанжын ба кәҗя динха хунди нүзы гўди җё лян та фиҗёли, нэхур гуон ба нанжын ё дасыни. 26Бу нын хэ нүзыди мин, йинцысы та мә ганха дин сызуйди гўнахар. Җыгә сычин зущён сый зэ тандони ба жын пушон дасыди йиён. 27Нанжын зэ тандони ба нүзы зоҗуә, гўди җё лян та фили җёли, суйжан та дашын ханли еба, сысый ду мә җю та.

28Дансы булүн нагә нанжын ба хан мә динха хунди нүзы гўди җё лян та фи җё зэмусы ба таму җуачўли, 29нэхур та ё ги нүзыди дада пый вушыгә йинчянни. Ба нэгә нүзы та ё чүшонни, йинцысы та ба нүзы гўди җё лян та фиҗёли. Нанжын йибыйзы бу нын лян та линган+.

30Сысый ду бу нын лян та дадади щифур фиҗё, ги дада да лян+.

23

Замуҗяди жынму нын чынха Җўди минжын

23^1Дансы нагә нанжынди дан ясуйди хуэйҗәсы кандёди, җымуҗяди жын бу нын чынха Җўди минжын+.

2Хўлон нүжынди эрзы лян тади хубый йичыр до ди шы быйзы бу нын чынха Җўди минжын. 3Аммонжын хуэйҗәсы моавжын лян тади хубый йичыр до ди шы быйзы бу нын чынха Җўди минжын. 4Ниму да Египет зуди сыхур, таму зэ лўшон ги ниму мә ги чыди дэ хәди. Таму хан да Месопотамия, да Пефор чынпуни ба Веорди эрзы Валаам гўдилэ, җё ба ниму җудёни+. 5Кәсы ниму бэвонди Анлахў Торля мә щён тин Валаам; нэгә вифыншон Та ба җу гэчын бэрэкэтили, йинцысы Анлахў Торля щинэ нимуни+. 6Ни йүнзун ги таму бә панвон пиннан дэ бэрэкэти.

7Ниму бә щянтан идумейжынмули – тамусы нимуди чинчин. Бә щянтан египетжын – ниму зочян зэ тамуди дифоншон җўгуә+. 8Тамуди ди сан быйзыди хубый нын чынха Җўди минжын.

Замуҗя ба җүндуй йинпан зў ганҗинни

9Ниму чўчи да җончиди сыхур щёщинди, бә җё сыса дунщи ба ниму зўчын буганҗиндили. 10Дансы хили фимындини да нагә нанжынди шыншон тонхади зыр ба та зўчын буганҗин, та ё да йинпанни чўчи, шындо вэтуни+. 11Дындо хушон, та ё ба гәҗя на фи щидёни. Жәту луәди сыхур та йүанхуэй нын хуэйдо йинпанни.

12Зэ йинпанди вэту ниму ё җян йигә зу моҗүанди вәрни. 13Чўгуә җүнчи, нимуди шуни хан ё на йигә тещянзыни, җисы ниму зукэ хули, ва йигә кынкыр, йиху ба фын на тў гэчў. 14Вәё бохў ниму зэмусы ба дўшман ги ниму җёдо шуни, ниму бэвонди Анлахў Торля лян ниму йидарни шындо йинпаннини. Йинви җыгә нимуди йинпан ё чынха ганҗин дэ гуйҗундини, җё Җў бә канҗян нимуди хэщю сычинли зэмусы ба ниму бә лёхали+.

Данлинди заён фалү дэ фынфу

15Нагә нў дан да җўжын гынчян подё, до ниму гынчян читоди җё ба та бохўха, ниму ба та бә җёдэги тади җўжынли. 16Җё та шындо ниму гынчян, зэ нимуди чынпуни та щён зэ натар җў, җё җўчи, бә җәмә та.

17Исраилди нүзыму хуэйҗәсы эрвазыму бу нын мэ гәҗяди шынзы+. 18Ниму ванчын са вардэди сыхур, ба мэли шынзыди чян вон ниму бэвонди Анлахў Торляди сыни бә ги, йинцысы Анлахў Торля хэхын мэ гәҗя шынзыди жындини.

19Ниму ги исраилжын дансы җе чян, лёншы хуэйҗәсы данлинди са дунщи, бу нын зэ та гынчян дуәйү ё чян. 20Нимуди чян нын зэ вэгуйжын гынчян җон, кәсы ниму ги исраилжын җымуҗя бә җе чян, җё ниму бэвонди Анлахў Торля ви җыгә зэ ниму вонху җанди нэгә дифоншон, зэ ниму йиче ганди сычиншон ги ниму ги бэрэкэти+.

21Ниму ги Анлахў Торля дан гилигә вардэ, ба та куэкуэди ё ванчынни, йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля зэ ниму гынчян ё җәвабуни, нэхур нимуди гўнахар зэ нишонни+. 22Ниму ги Анлахў Торля дан мә ги вардэ, ниму мәю гўнахарни. 23Кәсы ниму дан ги Анлахў Торля гәҗя гилигә зыюди вардэ, ба та яндин ванчын.

24Дансы ниму җиндо ниму линҗүди путойүанзыни, щён чы дуәшо путо, нын чы, кәсы вон куонзыни бә шу. 25Дансы ниму до ниму линҗүди мыйзы динили, ниму щён чы дуәшо мыйзы, нын на шу җюди чы, кәсы на ляндо бә гә тади мыйзы.

24

Линганди дэ кә җехунди фалү

24^1Дансы сый чүлигә щифур, йиху ба та бу ёли, канбушон тали, нэхур та ги щифур ще йигә лингандёди зыданданзы гидо шуни, да тади җяни дафа зу. 2Йиху нүжын дан кә җяли жын, 3дансы ди эргә нанжын е ба та бу ёли, нэхур җё та ги щифур ще йигә лингандёди зыданданзы гидо шуни, да тади җяни дафа зу. Кәсы җыгә нүжынди ди эргә нанжын дансы вучонли, – 4ту йигә нанжын бу нын йүанхуэй ба та чүшон, йинцысы до ташон щифур чынха буганҗиндили. Җў хэхын җыгә ганбанни. Ниму ба ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифон бә зўчын буганҗиндили.

Щин нүщү лян щин щифур либянди фалү

5Дансы нанжын щинҗин җели хун, бә җё та донбинчили хуэйҗәсы ган данлин сыса шәхуэй гунсы. Җё та шындо җяни, җынҗыр йинян лян щифур гощин+.

6Ни дансы ги сый җе са, динчянди вифыншон бә на тади мәпаншы, йинцысы нэгә жын зущён на тамуди миндини.

7Сый дан ба данлин исраилжын тудё, зўчын нў хуэйҗәсы ба та мэдёли, ги җымугә зыйвазы яндин ё дин сызуйни. Зу җымуҗя ниму да нимуди җунҗянни ба ха мяндё+.

8Ниму дан хэ мафынбиндини, яндин җочў Левий зўди ахунму ги ниму гиди йиче фынфу ган; хохор зунхў вә ги таму фәхади йиче+. 9Җиди, ниму да Египет чўлэ зэ лўшон зуди сыхур, ниму бэвонди Анлахў Торля ги Мариам ганлигә са+.

10Ниму дансы ги сый җелигә са дунщи, бә җин тади фонзыни чү динчян, 11ниму зэ вэту дынди, җё та гәҗя ба динчян начўлэ ги ниму гиги. 12Та дансы чүнжын, дансы динчянди вәршон ги ниму ги тади йишон, ниму ба тади җыгә динчян вон ди эртян бә лю. 13Зу нэйитянди хушон ниму ги та яндин ба динчян хуанги, җё та фиҗёкэли нын на нэ йиҗян йишон ба гәҗяди шынзы гэчў. Йиху та ги ниму хохор дощени зэмусы ниму бэвонди Анлахў Торля ба ниму ганхади җыгә гундо сычин е канҗянни+.

14Ниму бә хун гўха зўхуәди жын, напа тасы чүнди хуэйҗәсы ёчыди жын, булүн тасы нимуди дищүн исраилжын хуэйҗәсы зэ ниму донҗунни җўди вэгуйжын+. 15Зу нэйитян жәту луәди зычян, ги та ба та зынхади чян суанги, йинцысы тасыгә чүнжын, зывон нэгә чяндини. Були та ги Җў ба ниму гогини, нэхур ниму зу ю гўнахарни+.

16Ги нён-лозы ви тамуди эрнү ганхади гўнахар бу нын дин сызуй. Ги эрнү ви таму нён-лозы ганхади гўнахар е бу нын дин сызуй. Ги мый йигә жын ви та ганхади гўнахар цэ нын дин сызуй.

17Ги лищёнжынму дэ етиму ба гундо бә зўфан; динчянди вифыншон бә на гуафуди йишон+. 18Ниму җичелэ, зочян ниму зэ Египет е донгуә нў. Анлахў Торля ба ниму да нэтар җефончўлэли, йинви җыгә вә фынфуди җё ниму яндин зунхў җыгәни.

19Ниму шу мыйзыди сыхур дан ба җи кунзы мыйзы вондё динили, бә хуэйдо нэтар чү тамучи – ги лищёнжын, етиму дэ гуафуму люха, җё таму шучи. Җё ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниди йиче сычиншон ги бэрэкэти+. 20Ниму ба олива шу йибян, ди эрбян зэ фушон бә зо шынхади готянли: ба таму ги лищёнжын, етиму дэ гуафуму люха. 21Зэ нимуди путойүанзыни ниму ба путо җюлиди йиху, ди эрбян зэ бә шу шынхади путоли: ба таму ги лищёнжынму, етиму дэ гуафуму люха. 22Ба ниму зочян зэ Египет донха нўди ниму йүнзун бә вондёли; йинви җыгә вә фынфуди җё ниму яндин зунхў җыгәни.

25

25^1Дансы лёнгә исраилжын зынҗён булүн са вынти, җё ба таму линдо вынгуансыди вәршон, зэ нэтар ба тамуди зынҗён вынкэ: ги юцуәжын ба зуй динги, ба мәю цуәди – щибый+. 2Дансы ги юзуйди жын динха на бянзы дади зуй, вынгуансыди жын җоканди җё та тондо дади вәршон, җочў тади зуй ба та на бянзы да. 3Дин дуәди ба та нын да сышы бянзы, йинцысы дан ба та дуәйү да җи бянзы, җыгә җё ниди дищүн зэ ниди мянчян нын диҗянха.

4Җянню мә мыйзыди сыхур, ба тади зуй бә бончў.

Ги вучондёди дищүн ганди җонзэ

5Дансы лёнгә дищүн зэ йидарни җў, таму литу йигә мә люха эрнү, вучонли, йиху җё тади гуафу бә җя понжын. Тади щёфузы ба та ё чүшонни – җысы ги вучондёди дищүн ганди җонзэ. 6Тамуди тушур эрзы ё чынха вучондёди дищүнди эрзыни, җымуҗя тади гын зэ Исраилди җунҗянни бу дуан+. 7Кәсы щёфузы дан бу щён чү та, нэхур җё җыгә гуафу до чынпу гэмын гынчян, ги нэтар зуәди ложынму фә: «Вәди щёфузы бу щён ган гәҗяди җонзэ, зэ Исраилди җунҗянни ги тади гәгә мәщин ги хубый». 8Җё чынпуди ложынму ба нэгә жын җёлэ лян та толүнйихар. Йиху та хан ниннин дан бу дайин чү нэгә гуафу, 9нэхур щүнди щифур ё зэ ложынмуди мянчян ба щёфузыди йигә хэ туәхалэ, ги тади ляншон тў йику, дашын фәни: «Сый бу щён ги гәҗяди гәгә ги хубый, ги та зу җымуҗя ё ганни». 10Йиху ба нэгә жынди җя зэ исраилжынмуди җунҗянни җёчын «Туәхалэ хэди җяни».

Данлинди заён фалү

11Дансы лёнгә нанжын дакэ чуйли, таму йигәди щифузы лэ щён ги нанжын бонмон, дансы ба та да дўшманди шуни җефонди сыхур ба нэгә жынди дан җуачў, 12дансы нүжын нэмуҗя ган, бә щитын тали – ба тади шу ё кандёни.

13-14Ниму бә сыхуан бугундоди җуйзы дэ фурлён+. 15Гуон сыхуан дуй дэ җын җуйзы, дуй дэ җын фурлён, җё ниму зэ ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифоншон җў чонйүан. 16Сый лян җымуҗяди бугундоди ганбан хун жын, Анлахў Торля хэхын тани.

Ба амаликжынму йиман ё щёмедёни

17Ниму җичелэ, җисы ниму да Египет чўлэ зэ лўшон зуди сыхур, амаликжынму ги ниму ганли сали+. 18Ниму фади мәю харлили, таму ба ниму да хуту пушон, ба мәю җинди жынму дасыли – таму мә пащён Хўда. 19Йинви җыгә җисы ниму бэвонди Анлахў Торля ба Та ги ниму щүди дифон гиги, ба ниму җувиди йиче дўшман ганчўчи, ниму яндин ба йиче амаликжын ё щёмедёни, җё жынму зэ бә җичелэ тамули. Бә вондёли!

26

Җү ту йигә шучынди гўрбани

26^1Җисы ни доли ни бэвонди Анлахў Торля ги ни гиди дифоншон, зэ нэтар җўха, 2ни ба ту йихуэй шухади шучын литуди гәён готян гәдо куонзы литу, надо бэвон Анлахў Торляди вәршон+. 3Зу нэгә сыхур ни до ган гунсыди Исраил ахунди мянчян, ги та фәги: «Җиргә вә ги заму бэвонди Анлахў Торля дощелэли. Җысыма, вә җиндо Та ги замуди зўзў-быйбый щүди нэгә дифонли».

4Исраилди ахун ба ни шуниди куонзы җешон, гәдо ни бэвонди Анлахў Торляди шо гўрбани җуәзыди мянчянни. 5Ни гәҗя зандо Анлахў Торля мянчян, җымуҗя фә: «Вәди зўщянсы юҗуанди арамейжын. Та лян будуәди жын доли Египет, зэ нэтар җўхали. Йиху таму чынха фур дуәди, лилёндади вида минзўли+. 6Кәсы египетжынму ба вәму җәмәди тэ зали, гўди җё дон нў ги таму шу кўли+. 7Нэхур вәму шынхуанди читоли вәму зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торляли. Та ба вәму тинҗянли, ба вәму шу кўди, җун хуә дэ япый канҗянли+. 8Җў щянли хошо кэрамэти, ганли чёчи дэ сынза сычинли, зу җымужя на Тади вида лилён дэ нынгу ба вәму да Египет җефончўлэли+. 9Йиху Та ба вәму линдо җытар лэли, ба җыгә тон нюнэзы дэ фынмиди фуҗү димян ги вәму гигили+. 10Йинви җыгә җиргә вә ги Җў ба ту йихуэй зэ җыгә дишон шухади шучынди лёншы дэ готян налэ, щён ги Та җүгини».

Йиху ни ба куонзы гәдо ни бэвонди Анлахў Торля мянчян, зэ нэтар ги Та бэйиха. 11Ни ви ни бэвонди Анлахў Торля ги ни лян ниди җящя гихади йиче бэрэкэти гощин. Җё лян ни йидарни җўди левитжынму дэ вэгуйжынму е гощин.

12Хуэйхуэй ди сан нянди нэйинян (җы зусы фын ниди йиче шычирди нэйинян) ни ба ниди шычир ги ниди чынпуни җўди левитжынму, вэгуйжынму, етиму дэ гуафуму гиги, җё таму чы зэмусы чы бо+. 13Йиху ни зэ ни бэвонди Анлахў Торляди мянчян фә: «Вә да вәди җяни ба гуйҗунди йилэзы налэ, җочў Ни ги вә гихади фынфу ги левитжынму, вэгуйжынму, етиму дэ гуафуму ду гигили. Ба шычир либянди фалү вә йиман ванчынли, йигә ду мә вондё. 14Вә ви вучондёди жын пәфанди сыхур мә чы җыгә шычир; буганҗинди сыхур вә мә дугуә та; ги вучондёди жын да та литу вә мә җүчўчигуә. Анлахў Торля! Шычир либян Ни фәли са, вә йиман зунхўли+. 15Вә читоди җё Ни да тяншон, Ниди гуйҗун вәршон канйихар, ги Ниди минжын – исраилжынму дэ вәму җўди җыгә дифон ги бэрэкэти. Ба җыгә фуҗү дифон Ни җочў Ни ги вәмуди зўзў-быйбый щүхади хуа ги вәму гигили»+.

Исраилсы Җўди минжын

16Җиргә ни бэвонди Анлахў Торля фынфуди җё ни зунхў җы йиче фалү дэ минлинни, ни лян ниди йиче щин дэ йичеди җиншын зунхў таму. 17Җиргә ниму фәли: Анлахў Торлясы нимуди Хўда, ниму җочў Тади лў зуни, тин Тади хуани, зунхў Тади йиче фалү, минлин дэ фынфуни. 18Җў җиргә е фәли: ниму җочў Та щүхади хуа чынха Тади минжынли, йинви нэгә ниму ё зунхў Тади йиче фынфуни+. 19Җў ба ниму зэ Та зохади йиче минзўди җунҗянни зўчын дин видади минзўни, ги ниму ги миншынни, җё жынму ду тэнэ дэ куаҗён нимуни. Җочў Анлахў Торля щүхади хуа, ниму чынха Та гәҗя җянчўлэди, гуйҗун минзўни+.

27

Ба Хўдади фалү щедо шытушонли

27^1Йиху Муса лян Исраилди ложынму ги исраилжынму фәли:

– Ниму яндин зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу. 2Җисы ниму гуәли Иордан хә нэбонгә, җиндо ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифонни, ниму зы җигә да шыту, на шыхуэй ба таму фабый. 3Ги таму готу ба җы йиче фалү дэ фынфу щешон. Җисы ниму җиндо ниму зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля ги ниму щүхади фуҗү, нюнэзы дэ фынми тонди нэгә дифон 4зэмусы гуәли Иордан хә нэбонгәли, җочў вә җиргә ги ниму фынфухади нэгә ган: ба нэ җигә да шыту зыдо Гевал саншон, ба таму на шыхуэй фадё. 5Нэтар ниму хан на шыту ги ниму бэвонди Анлахў Торля щюгэ йигә шо гўрбаниди җуәзы, кәсы на те җяжү бә кан шыту,+
6йинцысы ниму ги Анлахў Торля гэ шо гўрбани җуәзыди сыхур, гуон ё сыхуан хўлун шытуни. Зэ нэгә җуәзышон ниму ги Анлахў Торля ба шоди дэ 7пиннан гўрбани җүшон, чы ни җүхади гўрбани, зэ ниму бэвонди Анлахў Торля мянчян гощин+. 8Ниму зэ ниму зычелэди җигә да шыту готу ба Хўдади фалүди мый йиҗү хуа щянщяр щешон.

9Йиху Муса лян Левий зўди ахунму ги йиче исраилжын фәди:

– Исраилжынму! Ниму люшын тин: җиргә ниму чынха Анлахў Торляди минжынли;+
10йинви җыгә ниму тин Анлахў Торляди хуа, зунхў вә җиргә ги ниму гиди Тади йиче фалү дэ фынфу.

Хўда фәхади җума

11Нэйитян Муса хан ги исраилжынму фынфули:

12– Ниму гуәли Иордан хә нэбонгәди йиху, җы җигә зў: Щимэди, Левийди, Яхўтиди, Иссахарди, Юсуфди дэ Вениаминди зў ё зандо Гаризим саншон ги минжын дашын тифә Хўдади бэрэкэтини+. 13Җы җигә зў: Рувимди, Гадди, Асирди, Завулонди, Данди дэ Неффалимди зў ё зандо Гевал саншон ги минжын дашын тифә Хўдади җумани. 14Җё левитжынму ги даҗя җымуҗя дашын фә:

– 15Сый на шыту, муту хуэйҗәсы җинзы зў данлин хўдамуди ёнзы зэмусы туту-мәмә бэвон та – Хўда җу нэгә жынни. Җў ба җыгә хындихын.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
16Хўда җу бу тэнэ нён-лозыди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
17Хўда җу нуә линҗү бянҗеди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
18Сый ба хазы байир линдо цуә лўшон – Хўда җу нэгә жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
19Сый ги лищёнжынму, етиму дэ гуафуму ба гундо зўфан, Хўда җу нэгә жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
20Сый лян та дадади щифузы фиҗёди ги дада да лян, Хўда җу нэгә жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
21Хўда җу лян сынлин фиҗёди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
22Хўда җу лян гәҗяди зымый фиҗёди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
23Хўда җу лян гәҗяди вэмунён фиҗёди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
24Хўда җу туту-мәмә дасы жынди жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

–+
25Сый на чян хэ мәзуй жынди мин, Хўда җу нэгә жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ! –+
26Сый бу зунхў җыгә фалүди хуа зэмусы җочў таму бу ган, Хўда җу нэгә жынни.

Даҗя йиман ё хуэйдани:

– Аминэ!

28

Хўда гиди бэрэкэти

(Левит 26:3-13; Чунфә фалү 7:12-24)

28^1•Ниму дан тин ниму бэвонди Анлахў Торляди хуа, ниннин зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фынфу, Та ба ниму би дун-яшон йичеди минзў зўчын видадини+. 2Ниму дан тин Анлахў Торляди хуа, вонху Тади җы йиче бэрэкэти до нимушон чынни:

3Җў ги нимуди чынпу дэ тандо ги бэрэкэтини.

4Җў ги ниму цымин хошо эрнүни, лёншы, ён дэ нюни.

5Җў ги нимуди шу лёншыди куонзы дэ хуәмянди пын ги бэрэкэтини.

6Җў панвонди җё ниму пиннан чўчи, пиннан хуэйлэни.

7Җў ба пушон ниму лэди дўшман зэ ниму мянчян дабэни. Да йихани таму да ниму лэни, кәсы вон чихани да ниму гынчян подёни+.

8Җў җё нимуди цонфонни лёншы манни, ги нимуди йиче гункўшон зэ Та ги ниму гиди дифонни ги бэрэкэтини+.

9Ниму дан зунхў Анлахў Торляди фынфу, Тади хуа, гыншон Тади лў зу, Җў җочў Та ги ни щүхади хуа, җё ни чынха Тади җянчўлэди, гуйҗун минжынни+. 10Дун-яшонди йиче жын канҗян Җў ба ниму җянчын Тади минжынли – таму зу хэпа нимуни. 11Нэхур Җў ги ниму, зэ Та ги нимуди зўзў-быйбый щүха гиди дифоншон цымин хошо эрнү, сынлин дэ фуҗү лёншыни. 12Җў ба Гәҗяди тяншонди фуҗү цонфон дакэ, йүнди сыхур җё ги нимуди дишон щя йүни, ги нимуди йиче гункў ги бэрэкэтини. Та җё ниму ги хошо минзў җе чянни, кәсы ниму гәҗя зэ сысый гынчян бу җе чян+. 13Ниму дан ниннин зунхў вә җиргә ги ниму гиди Анлахў Торляди йиче фынфу, Та ба ниму зэ данлин минзў литу зўчын туни, бусы йиба, җё ни зандо готуни, бусы зэ диха. 14Кәсы ниму йүнзун бу нын да вә җиргә ги ниму гиди булүн сыса фынфушон җуангуәчи хуэйҗәсы бэвон дэ фусы данлин хўдаму.

Лян бутинхуади жынму йүди бэля

(Левит 26:14-46)

15•Кәсы ниму дан бу тин ниму бэвонди Анлахў Торляди хуа, ниннин бу зунхў вә җиргә ги ниму гиди йиче фалү дэ фынфу, нэхур җыщезы бэля до нимуди тушонни:

16Җў ба нимуди чынпу дэ тандо җудёни.

17Җў ба нимуди шу лёншыди куонзы дэ хуә мянди пын җудёни.

18Җў ба ниму җудёни: нимуди эрнү, лёншы, ню дэ ёнчүн шохани.

19Ниму чўчиди дэ хуэйлэди сыхур Җў җу нимуни.

20Ниму дан ган ха сычин, фанлян Җў, Та ба ниму җудёни, җё ниму зэ ганди йиче сычиншон луанхуонни, йү бэляни, җё ниму куэкуэди шәдёни, ванчүан мәюдёни. 21Җў ба вынбин йигә лян йигә ги ниму дафани, йичыр до нэгә сыхур, җисы ба ниму зэ ниму җаншонди нэгә дифоншон йиман бу щёмедё. 22Җў җё ниму хэ заён җунбинни: лобин, бэзы бин, хуншын шоди бин, шонханбин; җё тянхан, жә фын дэ мый хэ нимуди лёншыни. Ганту ниму ванчүан шәдё, җыщезы бэля зэ хуту нян нимуни+. 23Ниди ту готуди тян, зущён тун йиён, гандёни; ниму җүә дихади димян, зущён те йиён, ниндёни. 24Щя йүди вәршон, Җў ги димян дафа тў лян сазыни; ганту ба ниму ванчүан щёмедё, таму вон нимушон дени.

25Җў җё нимуди дўшман ба ниму дабэни. Да йихани ниму да тамучини, кәсы вон чихани да таму гынчян подёни. Җисы дун-яшонди йиче жын канҗян лян ниму йүхади бэля, таму хэпади да лынҗанни. 26Ниму вучондёди йиху, фичин дэ есын лэ, чы нимуди сышуни, сысый ба таму вонгуә бу ё. 27Җў җё ниму хэ заён ю куәкуәзыди бинни, зущён зочян Та җё египетжынму хэхади куәкуәзы йиён: мафынбин, собин дэ данлин пизыди бин, – ниму зобушон җы бинди фонфа+. 28Җў җё ниму шодёни, нянҗин хадёни, щин хўдўни. 29Быйтян ни, зущён маняржын, мәди-мәди зу лўни, кәсы ни ба лў зобуҗян. Жынму йинавар чифу нимуни, ту нимуди дунщини, сысый ги ниму бу бонмон.

30Ни лян нүжын дин хунни, кәсы данлинди жын лян та фиҗёни; ба фонзы гэха – йүнзун зэ литу бу җў; ба путойүанзы зэха – чыбушон путо+. 31Ба ниди ню зэ ниди мянчян зэдёни, кәсы йидяндяр жу ни ду чыбушон; ба ниди лү да ни гынчян лашон зуни – йүанхуэй ги ни зэ бу сунлэ; ба ниди ёнчүн йиман ги дўшман гигини, сысый бу хў нилэ. 32Ба ниди эрнү җё вэгуйжынму линшон зуни; тянтянмир ни нянҗин дынха, быйкар зывон таму хуэйлэни, кәсы ни са ду бу нын ган. 33Ни жынбудыйди минзў лэ, ба ни фиха нан гункў вулохади мыйзы чёншон зуни; ни гәҗя йидяр мыйзы ду шубушон, дозэзы, таму ба ни хан йинавар япый дэ җәмәни. 34Ни шуди йиче кўнан ба ни зў шодёни. 35Җў җё ниди лёнгә кәщегэ дэ датуйшон, да җүәпянзы йичыр до ту динзышон чў мафынбин куәкуәзыни, ни зобушон җы бинди фонфа.

36Җў ба ниму лян нимуди хуоншон линдо ниму лян нимуди зўзў-быйбый йүнзун мә җянгуәди минзў гынчянни; зэ нэтар ниму бэвон на муту дэ шыту зўхади хўдамуни+. 37Җў ба ниму линдо нэщезы минзў гынчянни, жынму ба лян ниму йүхади канҗян, таму хэпани. Ниму чынха тамуди щёшурни, ба ниму бян кугәр дэ кулюрни.

38Ниму җункэли – җунди дуә, кәсы шукэли – шуди шо, йинцысы хуончун ба лёншы чыдёни. 39Ниму зэ путойүанзыни вуло путони, кәсы чыбушон путо, хәбушон путоҗю, йинцысы чунчунзы ба путо чыдёни. 40Олива фу зэ нимуди дини мангәчур җонни, кәсы ниму бу сыхуан чин-ю, йинцысы олива дудузы луәдёни. 41Ниму сын-ён эрнүни, кәсы ба таму дюдёни, йинцысы дўшман ба таму гуәгуәчини. 42Ба ниди фу дэ лёншы йиман җё заён чун щёмедёни.

43Ниму гуйҗяни җўди вэгуйжынмуди личи йүә дани, кәсы ниму гәҗя манмар дюдё лилённи. 44Таму ги ниму җе чянни, кәсы ниму ги таму җебушон чян. Таму чынха туни, кәсы ниму чынха йибани.

45Җы йиче бэля ги ниму лэни, таму нян нимуни, җуй нимуни, йичыр до нэгә сыхур, җисы ба ниму ванчүан шәдёни, йинцысы ниму мә тин бэвонди Анлахў Торляди хуа, мә зунхў Та ги ниму гихади йиче фалү дэ фынфу. 46Җыгә зэ ниму дэ нимуди хубыйшон йинавар чынха Хўда динзуйди җихони. 47Ниму ю хошо фугуйди сыхур, ниму гого-щинщинди мә фусы Анлахў Торля, 48ви җыгә ниму ё фусы нимуди дўшманни – Җў ба таму ги ниму дафалэни. Ниму нэ вәдўзыни, шу конни, мәю йишонни, сашон ду чүәшони. Ганту ба ниму щёмедё, таму хынхынди япый нимуни. 49Җў җё йүан дифоншон, дун-яди йиршон җўди минзў пушон ниму лэни, ниму бу дун тамуди йүян. Таму, зущён хийин йиён, фидо ниму гынчянни. 50Нэщезы дэдў минзў бу тэнэ ложын, бу щитын щёди. 51Таму ба нимуди йиче сынлин лян лёншы чыгуонни, ниму зу вучонни. Таму ги ниму йидяр лёншы, путоҗю, олива чин-ю, ню, ён ду бу люха – ниму зу шәдёни. 52Таму зэ ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму гиди дифоншон ба ниму җўди мый йигә чынпу пушонни, ба ниму зывонди нэщезы го да чынчён ду дадёни.

53Җисы дўшман ба нимуди чынпу вичў, ниму шу кўди йимяр, чы гәҗяди вамуни, зусы ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму цыминхади эрнү+. 54-55Нэхур ниму җунҗянни дин щүнщянди дэ чёмёди нанжын ба зывон дюдёди йимяр, чы гәҗяди эрнүни, йинцысы зэ мәю сыса чыди. Та ги гәҗяди дищүн, щинэди щифузы дэ шынхади ваму сыса ду бу ги. 56-57Нэхур ниму җунҗянни дин щүнщянди дэ чёмёди нүжын, та зочян фуҗүди на җүә ду мә тагуә лў, е җымуҗя ганни. Дўшман ба чынпу вичў, та мәю сысади, ба зывон дюдёди йимяр, туту-мәмә чы гәҗя донвәр ёнхади вава дэ тэзыни. Та ги щинэди нанжын дэ шынхади ваму сыса ду бу ги.

58Ниму дан ниннин бу зунхў җы йи бын фушон щехади йиче фалү, бу пащён Анлахў Торляди вида дэ хэпади минзы, 59Та ги ниму дэ нимуди хубый дафа хошо сынзади бэля дэ йүнзун канбуходи вынбинни, сысый ба нэщезы зэчы донбучў. 60Җў ба ниму зочян зэ Египет җянгуәди нэщезы сынза-хэпади вынбин ги ниму йиче дафалэни, таму җандо нимуди хуншын готуни+. 61Ганту ба ниму ду шәдё, Җў хан ба җы йи бын фалү фу литу мә тифәхади гәёнди бэля дэ вынбин ги ниму дафалэни. 62Напа зочян нимуди фур, зущён тяншонди щинщю йиён, дуә еба, ниму шошор шынхани, йинцысы ниму мә тин Анлахў Торляди хуа+. 63Җў замуҗя гощинди ги ниму ганли холи, җё ниму фаҗон зэмусы жын фур дуәхани, зу җымуҗя вонху Та гощинди ба ниму вухўдё дэ щёмедёни. Та ба ниму йиман да ниму җыхур чиди, щён җанди нэгә дифоншон ганчўчини.

64Җў ба ниму сандё чүан дун-яшон җўди данлин минзўди җунҗяннини. Нэтар ниму бэвон ниму лян нимуди зўзў-быйбый йүнзун жынбудыйди, лян муту дэ шыту зўхади хўдамуни+. 65Җыщезы минзўди җунҗянни ниму е мәю пиннан, ниму зобуха хуанди вәр. Зэ нэтар Җў җё нимуди щин җанни, җё нянҗин вудёни, җё ниму мәю җинни. 66Нимуди мин фанчон данщүанни; быйтян, хили ниму хэпа вучонни, ни бу җыдо, хуәханима хансы бу хуә? 67Ви нимуди нянҗин канҗянди сынза, ниди щин хәлынлынди тёни. Тянтянмир ганзо йизор зывонди җисы хидёни, хили щинни җиди дын зошынни. 68Вә ги ниму фәгуә: «Ниму йүнзун зэ бу җян Египетли», кәсы Җў ба ниму на фичуан йүанхуэй сундо Египетни. Нэтар ниму йиче наннү ба гәҗя, зущён нў йиён, ги нимуди дўшман вончў мэни, кәсы сысый бу мэ ниму+.

29

Җў зэ Моав дифонни лян исраилжынму динли хәтунли

29^1Исраилжынму зэ Моав дифонни занди сыхур, Җў ги Муса гиди фынфу җё лян таму хан дин йигә хәтунни. (Зочян Җў лян исраилжынму зэ Синай саншон кәҗя динлигә хәтун). Җы зусы җыгә щин хәтунди хуа+.

2Муса ба исраилжынму җёдилэ, ги таму фәди:

– Ниму ба Җў ги Египетди хуоншон, тади гуанжынму дэ чүан гуйҗя ганхади йиче сычин гәҗя җянли: 3җы зусы нэщезы сынза бэля зэмусы Та щянхади кэрамэти дэ ганхади чёчи сычин. 4Кәсы до вуҗинди сыхур, Җў мә җё ниму ба тинхади дэ җянхади йиче сычинди йисы дун. 5Та ба ниму зэ савәни линли сышы нян, кәсы нимуди йишон мә лангуә, хэ е мә чуанлан+. 6Вәё җё ниму җыдо Тасы ниму бэвонди Анлахў Торля, ниму мә чыгуә мәмә, мә хәгуә путоҗю дэ быйҗю+. 7Заму доли җыгә дифоншонди сыхур, Есевонди хуоншон Сигон дэ Васанди хуоншон Ог чўлэ, лян заму дали җонли, кәсы заму ба таму дабэли+. 8Ба тамуди димян җаншон, заму ба та ги Рувим лян Гадди зў дэ Манассияди бангәр зў фынкэли+. 9Ниму ё ниннин зунхў җыгә хәтунди йиче фынфуни, җочў таму ганни, җымуҗя ниму зэ йиче ганди сычиншон дый чынгунни.

10-11Җиргә ниму ду зандо ниму бэвонди Анлахў Торля мянчянли: мый йигә зўди ложын, линшу, гуанжын, йиче нан-нү, ло-шо, зэ ниму донҗунни җўди вэгуйжынму (напа тамусы да цэхуәди хуэйҗәсы ти фиди жынму). 12Вәё лян Анлахў Торля дин гуйҗун хәтун, ниму җиргә зэ җытар зандини. Ба җыгә гуйҗун хәтун Анлахў Торля җиргә на дўхади җу лян ниму диндини. 13Җымуҗя Җў җочў Та ги ниму лян нимуди зўзў-быйбый – Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ щүхади хуа, җё ниму чынха Тади минжынли зэмусы Та чынха нимуди Хўдали+. 14-15Гуон бусы лян ниму җытар занди жынму Анлахў Торля дўди җу дин җыгә хәтундини: Та лян ниму вонху сын-ёнхади йиче хубый е дин җыгә хәтундини.

16Ниму гәҗя җыдони, замуҗя заму зэ Египет гуәли гуонйин жызыли, замуҗя ба данлин минзўди дифон зугуәчили. 17Ба таму бэвонди нэщезы кәву-сынза хўдаму ниму гәҗя җянли: на муту, шыту, җин-йин зўхади ёнзы. 18Бә җё ниму литуди нанжын хуэйҗәсы нүжын, җящя хуэйҗәсы зў, сыйди щин да Анлахў Торля гынчян җуангуәчи, фусы нэщезы минзўди хўдаму. Зэ ниму җунҗянни җё җымуҗяди кў дэ дў фуфузыди гын бә җон! 19Ба җыгә дўхади җу тинҗян, жын фонщин сылённи: «Напа вә җочў вәди җён пичи ган еба, вә гуә пиннан-вусыди жызыни». Зу җымуҗя хо жын лян хажын йидарни шәдёни. 20Җў бу фоншә җымуҗяди жын. Дозэзы, Тади чи, зущён җуәчелэди хуә йиён, ги нэгә жын щянчўлэни. Җы йи бын фушон щехади йиче бэля лян та йүни зэмусы Хўда ба тади минзы да дун-яшон чүдёни+. 21Җў ба та да Исраилди йиче зўди жынму литу фынчўлэ, җё җы йи бын фалү фу литу щехади йиче бэля йүдо ташонни.

22Вонху нимуди хубый зэмусы да йүан дифоншон лэди вэгуйжын канҗян Җў ги нимуди димяншон дафахади йиче бэля дэ бин фәни: 23«Ба димян йиман җё сунҗё дэ ян пуманли, на хуә шодёли; готу сыса бу җун, сыса е бу җон, йигә люцоцор ду бу җончўлэ. Ди чынха, зущён Содом дэ Гоморра, Адма дэ Севоим йиённи, Җў чишонлэди сыхур ба таму щёмедёли»+.

24Дун-яшонди йиче жын нэхур вынни: «Виса Җў лян җыгә дифон җымуҗя ганли? Виса Та җымуҗя чишонлэли?»+
25Ги таму хуэйдани: «Тамуди зўзў-быйбый бэвонди Анлахў Торля ба таму да Египет линчўлэди сыхур лян таму динли хәтунли, кәсы таму ба җыгә хәтун пәланли. 26Суйжан Җў бу җё таму бэвон данлин хўдаму еба, таму җуангуәчи, фусы дэ бэвонтуә йүнзун жынбудыйди данлин хўдамули. 27-28Йинви җыгә Җў җочў таму чишонлэ, җё җы йи бын фушон щехади йиче беля йүдо таму җўди дифонли. Та чихынхынди йимяр, ба таму, зущён ба фу лян гын бачўлэди йиён, эрдо вэгуйнили. Йичыр до җиргәди жызы таму хан зэ нэтарни»+.

29Ба юди сычин заму бэвонди Анлахў Торля цонхали; кәсы Та ба Тади фалү ги заму гигили, җё заму лян замуди хубый йинавар зунхў Тади йиче фынфуни+.

30

Җў ба исраилжынму йүанхуэй линхуэйлэни

30^1Җысыма, вә ги ниму фәли, Анлахў Торля ги сый ги Тади бэрэкэтини, ба сый Та җуни. Җисы җыщезы сычин доли нимуди тушонли, ниму җўдо Анлахў Торля ба ниму сандё йиче данлин минзўди җунҗяннили, дансы ниму ба вәди җыщезы хуа җичелэ+
2зэмусы ниму лян нимуди хубый дан шущин, җочў ниму бэвонди Анлахў Торля җуангуәлэ зэмусы лян йичеди щин, йичеди җиншын зунхў вә җиргә ги ниму гиди Тади йиче фынфу, 3нэхур Анлахў Торля до нимушон щинванни, ба нимуди гуәгуәчиди жынму линхуэйлэ, зу җымуҗя ба ниму да сандёди йиче данлин минзўди дифоншон йүанхуэй шухуэйлэни. 4Суйжан ба ниму сандё дун-яшонди дин йүанди дифон еба, Анлахў Торля ба ниму да нэтар шудо йидарни, линхуэйлэни. 5Нэхур Анлахў Торля ба ниму йүанхуэй линдо ниму зўзў-быйбый зочян җўди дифоншонни, җё ниму ба та җаншонни. Та җё ниму би нимуди зўзў-быйбый хан фуҗүни, җё ниму жынди фур йүәщин дуәни. 6Вәё җё ниму лян йичеди щин, йичеди җиншын щинэ ниму бэвонди Анлахў Торля, зэ нэгә димяншон җў чонйүан, Та ги ниму дэ нимуди хубый щин зў суннэтини+. 7Нэхур ниму бэвонди Анлахў Торля ба хэхын дэ япый нимуди дўшман җудё, җё җыщезы йиче бэля лян таму йүни+. 8Ниму шущин йүанхуэй тин Җўди хуани, ба вә җиргә ги ниму гихади Тади йиче фынфу зунхўни. 9Ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму ганди мый йигә сычиншон ги чынгунни, җё ниму сын-ён хошо эрнүни, җё сынлин дуәхани, җё димян ги фуҗү лёншыни, йинцысы Та кә гого-щинщинди ги ниму ган хони, замуҗя Та зочян ви нимуди зўзў-быйбый гощинли. 10Гуонсы ниму ё тин Анлахў Торляди хуани, зунхў җы йи бын фушон щехади йиче фалү дэ фынфуни. Ниму ё лян йичеди щин, йичеди җиншын җочў Анлахў Торля җуангуәлэни.

11Вә җиргә ги ниму гиди фынфу бу нан зэмусы ли ниму е бу йүан. 12Җыщезы фынфу мә зэ тяншон. Ниму бу нын фә: «Сый нын шондо тяншон, ги заму ба җыщезы фынфу нахалэни, җё заму тин, җочў җыщезы фынфу ган?» 13Җыщезы фынфу мә зэ хэ нэбонгә. Ниму бу нын фә: «Сый нын гуә хэ, ги заму ба җыщезы фынфу налэни, җё заму тин зэмусы җочў җыщезы фынфу ган?» 14Шыдашы, җыщезы фынфу зэ ниму гынчянни. Таму зэ нимуди щиннини, зэ нимуди кунини – ниму зунхў та.

15Җиргә вә ба ха дэ хо, мин дэ вучон бэдо нимуди мянчянли, ниму гәҗя тёҗян+. 16Ниму дан зунхў вә җиргә ги ниму гиди Җўди йиче фынфу, минлин дэ фалү, дан щинэ Анлахў Торля, җочў Тади лў зу – ниму хуәхани, нимуди жын фур е дуәхани. Ниму бэвонди Анлахў Торля ги ниму чиди, җанди дифоншон ги бэрэкэтини. 17Кәсы ниму дан ба нимуди щин да Хўда гынчян җуангуәчи, бу тин Тади хуа, дозэзы хан җё жынму ба ниму линдо цуә лўшон, бэвон данлин хўдаму, 18вә ги ниму җиргә фәни: гуәли Иордан хә, зэ җаншонди дифоншон ниму бу җў чонйүан, яндин шәдёни. 19Вә ба тян дэ димян җёдилэ җё дон гўвадини, ба сынхуә дэ вучон, бэрэкэти дэ җума бэдо нимуди мянчянли. Ниму ба сынхуә җяншон, җё ниму лян нимуди хубый юха мин. 20Ниму щинэ Анлахў Торля, тин Тади хуа, щинфу Та, – зу җымуҗя ниму лян нимуди хубый зэ Җў ги нимуди зўзў-быйбый Ибращимэ, Исхар дэ Ягўбэ щүхади дифоншон җў чонйүанни+.

31

Ба Навинди эрзы Иса җянчын Исраилди линшули

31^1Муса хан ги йиче исраилжын фәди:

– 2Җысыма, вә кәҗя йибый эршы суйли, вә зэ бу нын лин нимули. Җў ги вә фәли: «Ни гуәбудо Иордан хә нэбонгә»+. 3Ниму бэвонди Анлахў Торля гәҗя ба ниму линшон гуә Иордан хә нэбонгәни; ба нэтар җўди минзў щёмедёни, җё ниму ба тамуди дифон җаншонни. Җочў Җў фәхади хуа, Иса чынха нимуди линшуни+. 4Җў ги нэщезы минзў е җымуҗя ганни, замуҗя Та ги аморрейжынмуди лёнгә хуоншон – Сигон дэ Ог ганли: ба таму щёмедёли, ба тамуди димян далансандёли+. 5Җў җё ниму ба нэтар җўди жынму дабэни, ниму лян таму ё җочў вә ги ниму гихади фынфу ганни+. 6Җё ниму чынха нинчиди дэ данзы дади! Бә хэпа таму, йинцысы ниму бэвонди Анлахў Торля лян ниму йидарни зудини. Та ба ниму бу вондё, е бу лёха.

7Йиху Муса ба Иса җёдилэ, зэ даҗяди мянчян ги та фәди:

– Җё ни чынха нинчи дэ данзы дади, йинцысы ни ба җыгә минжын линдо Җў ги тамуди зўзў-быйбый щүхади дифонни. Ни ги таму ба дифон ё фынкэни. 8Җў гәҗя лин нини, лян ни шындо йидарнини. Та ба ни бу вондё, е бу лёха. Бә чехў дэ бә хэпали!

Җисы ги исраилжынму ё нян фалү фуни

9Зу җымуҗя Муса ба җы йи бын фалү фу щеха, ги ахунму (җысы Левий зўди нанжынму, таму гон Җўди хәтун щёнзыдини) дэ Исраилди йиче ложын җёдо шуни, 10ги таму фәди:

– Хуэйхуэй җуандо ди чи нянди йиршон (җы зусы фоншә гэха җонди нян), гуә вәпынзы җечиди сыхур,+
11йиче исраилжын шудо Анлахў Торля җянчўлэди вәршон бэвон Талэни, ниму ё ги таму дашын нян җы йи бын фалү фуни. 12Ниму ба йиче нанжын, нүжын, ваму дэ ниму донҗунни җўди вэгуйжынму җёлэ, җё таму тин җыгә фалү дэ щищүә, замуҗя ё пащён ниму бэвонди Анлахў Торля зэмусы ниннин зунхў Тади фалүни. 13Зу җымуҗя мә тингуә җыгә фалүди нимуди хубый ё тин тани, ё щүәди пащён Анлахў Торляни. Ниму гуә Иордан хә нэбонгә, ба җыгә дифон дансы җаншон, җўдо нэтар йинавар ё җымуҗя ганни.

Җў ги Муса гихади линйирди фынфу

14Җў ги Муса фәди:

– Ниди вучонди жызы додыйли. Ни ба Иса линдо гуйҗун җонфон литу, Вә ги та ги фынфуни.

Муса лян Иса до гуйҗун җонфон литули+. 15Җў да йүнцэни халэли, йүнцэ җўзы зандо гуйҗун җонфон мын гынчянли+.

16Җў ги Муса фәди:

– Щүанҗин ни лян ниди зўзў-быйбый йиён, до нэгә дун-яшонни. Йиху җыгә минжын ги Вә е фанлянни, бэвон нэгә дифонди данлин минзўди хўдамуни. Таму ба Вә лёхани, ба Вә лян таму динхади хәтун пәланни+. 17Нэйитян Вә ги таму чишонлэни, ба таму лёхани, Вә ба Вәди лян да тамуди мянчян цонхани, җё дўшман ба таму щёмедёни. Вә, тамуди Хўда, лян таму мә зэ йидарниди йимяр, хошо бэля дэ кўнан йүдо тамушонни, йиху таму дунни: виса ги таму йүли җыщезы бэля+. 18Зу ви таму җуангуәчи бэвон данлин хўдаму, ганхади йиче ха сычин, нэйитян Вә ба Вәди лян да тамуди мянчян цонхани.

19Җыхур ни ба җыгә чүзы щеха, ба исраилжынму җёхуэй. Җыгә чүзы вонху ги Вә лян таму чынха гўвани+. 20Җочў Вә ги тамуди зўзў-быйбый щүхади хуа, Вә ба таму линдо нэгә тон нюнэзы дэ фынмиди фуҗү дифонни. Кәсы җисы таму чы бо, чынха понжын, нэхур таму җуангуәчи бэвон данлин хўдамуни. Таму ба Вә лёхани, ба Вәди хәтун пәланни+.

21Җисы бэля дэ кўнан йүдо тамушон, җыгә чүзы фандуй тамуни, йинцысы тамуди хубый ба җыгә чүзы йүнзун вонбудё. Вә ба таму хан мә линдо Вә ги таму щүхади дифон еба, кәсы Вә кәҗя җыдони, тамуди щин сылён садини.

22Зу нэйитян Муса ба җыгә чүзы щеха, ги исраилжынму җёли.

23Йиху Җў ги Навинди эрзы Иса фәди:

– Җё ни чынха нинчи дэ данзы дади, йинцысы ни ба исраилжынму линдо Вә ги таму щүхади дифон чини. Вә лян ни зэ йидарнини.

24Муса ба җыгә фалүди йиче фынфу щедо фушонли. Ба йиман щеван, 25йихў та ги гон Җўди хәтун щёнзыди левитжынму фәди:

– 26Ба җы йи бын фалүди фу нашон, гәдо ниму бэвонди Анлахў Торляди хәтун щёнзы гынчян, җё ги ниму чынха гўва, 27йинцысы вә җыдони, нимуди пичи җёндихын. Җысыма, вә хан хуәдини, кәсы ниму сўчонди бу тин Җўди хуа, вә вучонлиди йиху, ниму йүәщин бу тин Тани. 28Ба нимуди мый йигә зў литуди ложынму дэ линшуму ги вә җёдилэ, вә ги таму ба җыщезы хуа дашын фәгини. Вә ба тян дэ ди җёдилэ җё таму дон гўвани, 29йинцысы вә җыдони, вә вучондёди йиху, ниму яндин хўганни, да вә ги ниму фынфухади нэгә лўшон җуангуәчини. Вонху бэля йүдо нимушонни, йинцысы ниму зэ Җўди мянчян ган ха сычинни, на зыҗиди ха ганбан җё Та чишонлэни.

Мусади чүзы

30Йиху Муса зэ минжынди мянчян ба җыгә чүзы да тур до йир дашын нянли, җё даҗя ду тинли.

32

32^1Тян дэ димян! Ба вә фәди хуа ниму люшынди тин.

2Вәди җёщүә, зущён йү дяр йиён, щяни,
вәди хуа, зущён лўфи йиён, луәни.

Зущён быййү, дедо чинмёшонни,
зущён моморйү, щядо цошонни.

3Вә куаҗён Җўди минзыни!

Җё Тади минжын фә: «Хўдасы видади!»

4Җў зущёнсы Да Сан;

Та зохади йиче ходихын,

Та ганди сычин ванчүансы гундоди.

Хўдасы кочўди, Та мәю цуәву,

Хўдасы гундоди дэ җынди.

5Кәсы ниму зэ Та мянчян хўганкэли,
ви нимуди гўнахар ниму зэ бу нын дон Тади эрнүли,
нимусы щинчон хади, сыбудыйди йибыйзы.

6Мынтуму, мәю нозыди жынму-я!

Ниму зу җымуҗя ги Җў до щединима?

Тасы нимуди Дада, зоха нимуди Зуәзоҗя,

Та ба ниму зўчын йигә минзўли.

7Ниму ба шонвоннян җичелэ,
ба зочян гуәлиди жызы сылёнчелэ;
ба нимуди дада вынйихар, та зу ги ниму фәни,
вын нимуди ложынму, җё ба нэхурди сычин толүн.

8Видади Хўда ги жынму фын димянди сыхур,
Та ги жынму динхали – сый зэ нани җўни.
Та җочў тянщянмуди фур
ги йиче жын ба димян фынгили,+
9Җўди минжын чынха Тади Гәҗядили,

Ягўбэди хубыйсы Тади йинаварди йилэзы+.

10Җў ба таму зэ савәни,
зэ кун дэ е сазы тандни зоҗуәли.
Ба таму бохў дэ җоканли,
зулян гәҗяди нянжынзы йиён, каншудини.
11Зущён ло йин хў гәҗяди вәвәзыди йиён,
зэ йинвазы готу фидини,
ба бонзы чынкэ ба таму нашон, зэ гәҗяди быйзышон туәдини+.

12Зу җымуҗя Җў йигәр линли Тади минжынли,
таму мәю данлинди хўдаму.
13Хўда ба таму цудо димянди го диндиршонли,
лян тандониди готян ба таму вили.
Ги таму да шыту фынни золи фынмили,
да шыту саншон ги таму ба ю гунйүнгили.
14Тамуди ню дэ җүлү гили хошоди нэзы,
таму юли дин ходи ён, җүлү дэ нюли,
дыйли дин ходи мыйзы дэ путоҗюли.
15Кәсы Хўдади минжын чыболи, понхали,
тамуди пичи чынха җёндили;
таму чы боли, ба дўзы тянманли, юли бёли.
Ба зоха тамуди Хўда фанлянди лёхали,
ба тамуди лилёндади Җюминҗя сондыйли.

16Таму бэвон данлин хўдамуди йимяр, җё Җў чыли цўли;
таму ганхади кәву-сынзади сычин җё Та чишонлэли.

17Таму бусы ги Хўда – ги зонгуй ду җүли гўрбанили.

Җысы тамуди зўзў-быйбый йүнзун жынбудыйди щин хўдаму,
исраилжынму йүнзун мә бэвонгуәди җя хўдаму.

18Кәсы ба ги таму гили минди Бохўҗя вондёли,
ба зоха тамуди Хўда зэ мә җиди.

19Җў ба җыгә канҗян, тэ чишонлэли,
ба Тади ваму бу ёли.

20Җў фәли: «Вә да тамуди мянчян ба Вәди лян цонхани,
канни, вонху лян таму йү сани;
тамусы сыбудыйди йибыйзы, мәю щинфуди ваму!

21Таму бэвон җя хўдамуди йимяр, җё Вә чыли цўли,
йинви бу җы сысади хўдаму Вә чишонлэли.

Йинви җыгә Вә ба җя минзў дафалэ, җё таму е чы цўни,
ба мәю нозыди минзў, – җё таму чишонлэни.

22Вәди чи, зущён җуәчелэди хуә йиён,
йичыр до дуәзэхэ шодини.

Ба димянди йиче дунщи щёмедёни,
йичыр до сан гынзы диха.

23Вә ба бэля ги таму дафачини,
ба Вәди йиче җян садо тамушонни.

24Вә җё таму вәсыни, бэзы хэ тамуди минни.

Сынза-хэпади вынбин җё таму шәдёни.

Вә ба дў чончун ги таму дафачини,
заёнди есын ба таму чәсыни+.

25Зэ вэту ба тамуди ваму җё до кансыни,
зэ җяни сынза-хэпа ба таму хачўни.

Җё нянчин щёхуәр дэ нүзы,
йүәвазы дэ быйту лохан ду шәдёни.

26Вә зочян щён ба таму сандё сыҗу-бахани,
җё дун-яшонди жынму зэ бә җичелэ тамуди минзыли.

27Кәсы Вә җымуҗя щян бу ган, җё тамуди дўшман бә те конзы,
фәсы: «Ни кан, замуди җин дуәму да,
бусы Җў җё таму дили тули».

28Тамусы мәю нозыди минзў,
таму мәю эрлин, сыса бу дун.

29Таму дан ю нозы – зу минбыйни
вонху лян таму йү сани.

30Йигәр жын замуҗя нын дабэ йичянни?

Лёнгә жын замуҗя нын ба чян-ван җуйдё?

Тамуди Бохўҗя ба таму лёхали, Җў ба таму ги дўшман җёгили+.

31Тамуди бохўҗя бу щён исраилжынмуди Бохўҗя,
дўшманму гәҗя җыдо җыгәни.

32Исраилжынмуди дўшманму, зущён Содом дэ Гоморради жынму, хадихын,
таму, зущён ю дўди кў путо йиён;+

33таму, зущён на чончунди дўйүә зўхади җю йиён.

34Җў җидини, тамуди дўшманму ганли сали,
Та дын фонбян сыхур ги таму дин зуйни.
35Җисы тамуди җүә шанкэли,
Җў ги таму бочуни, зуй тамуни,
таму дедёди жызы долэдини,
щёме тамуди нэйитян лэдини.
36Җисы Җў ба Тади минжын мәю харлиди канҗян,
зыюди жын хуэйҗәсы нў – йигә мә шынха,
нэхур Та лэ даҗю тамуни,
щитын Тади нўни.
37Нэхур Җў вын Тади минжынни:

«Нимуди хўдамуна, ниму зывонди бохўҗяму зэ нанини?

38Ниму на җуон гўрбани ба таму виболи,
на путоҗю ба таму гуан зуйли.

Җыхур җё таму челэ, ги ниму бонмонлэ;
җё таму лэ, ба ниму хўчў!

39Җиргә ниму кан: җысы Вә, – гуон Вә йигәрсы Хўда;
чўгуә Вә – зэ мәю данлин хўдаму!

Вә ё миндини, е ги миндини.

Сысый да Вә гынчян җюбуха+.

40Вә ба шу җочў тян зачелэ на Вәди йинаварди мин дў җудини:

41Вә ба Вәди шан гуонди до мә җянни,
на Вәди шу дин зуйни,
ги Вәди дўшманму бочуни,
ба хэхын Вәди жынму зуйни+.
42Вәди җян зан тамуди щени,
Вәди до са фандуй Вәди жынмуни.
Ба йигә дўшман ду бу щитын,
дэли шонди лян гуәгуәлэди жынму –
ду вучонни».
43Йиче минзў! Ниму ё куаҗён Җўди минжынни!
Йинцысы Та ви гәҗяди нўди ще бочуни.
Җў ба Тади дўшман зуйни,
ба Тади минжынди димян зў ганҗинни!+

44Муса лян Навинди эрзы Иса зэ исраилжынмуди мянчян ба җыгә чүзы дашын нянли, җё даҗя ду тинли.

Муса гихади линйир фынфу

45Муса ба чүзы ги йиче исраилжын нянван, 46йиху фәли:

– Ниму ба җиргә вә ги ниму фәхади җы йиче хуа җидо щинни. Ба нимуди эрнү җёхуэй, җё таму ниннин зунхў җы йиче фалү+. 47Җыгә до нимушон бусы кун хуа – җысы нимуди хуәмин. Ниму дансы җымуҗя ган, зэ Иордан хә нэбонгә җаншонди нэгә дифоншон җў чонйүанни+.

48Зу нэйитян Җў ги Муса фәди:

– 49Ни шондо Моав дифонди Иерихон чынпу дуймянди Аварим сан дифонди Нево сан диршон, ба Вә ги исраилжынму гиди Ханаан дифон вонйихар,+
50йиху ни зу зэ нэгә сан диршон вандёни, зудо ниди зўзў-быйбый гынчянни, замуҗя ниди Харунэ гәгә зэ Ор саншон вандёли, зули тади зўзў-быйбый гынчянли+. 51Зэ Син савәниди Кадес дифон, Мерива фичүан гынчян нимуди щинфу мә гу: ниму лёнгәр зэ исраилжынму мянчян ба Вәди гуйҗун вида лилён мә жынчын+. 52Йинви җыгә ни гуон ба Вә ги исраилжынму гиди нэгә дифон да йүанчўр канҗянни, кәсы ни җинбудо та литу+.

33

Муса ги Исраилди йиче зў панвон холи

33^1•Хўдади шынжын Муса вучонди зычян, та на җымуҗяди хуа ги исраилжынму панвон холи:

2Җў да Синай саншон лэли,
да Сеир дифон, лян жәту йиён, чўлэли,
да Фаран саншон ба Гәҗяди минжын җолёнли.
Чян-ванди тянщян лян Та йидарни лэли;
Тади ю шуни хуә җуәдини+.
3Җысыма, Җў ба Тади минжын нэдихын,
бохў Та җянчўлэди жынмудини.
Йинви җыгә вәму гуйдо Тади җүә гынчян,
тин Тади йиче фынфудини.
4Муса ги вәму ба фалү гигили, –
җысы Ягўбэ хубыйди йилэзы.

5Җисы Исраилди йиче зў лян тамуди линшу йиман шудо йидарни,

Җў ги исраилжынму донли хуоншонли+.

6Муса ги Рувим зўди жынму панвонли:

«Җё Рувимди хубый хуәчи, җё таму бә медё,
суйжан тамуди жын фур бу дуә еба».

7Ги Яхўти зўди жынму та панвонли:

«Җў! Ни ба Яхўти хубыйди чито тинҗян,
ба таму линдо данлин зўди жынму гынчян.

Ни ви таму да җон,
ги таму бонмонди ба дўшман дабэ».

8Ги Левий зўди жынму та панвонли:

«Җў! Ниди урим дэ туммим[*] зэ Ни җянчўлэди Левийди хубыйшонни,

Ни зэ Масса дифонни ба таму зыянгуә,
зэ Мерива фичүан гынчян лян таму җёнли зуйли+.

9Нён-лозыди либян таму фәдини:

„Вәму бу вон вәмуди нён-лозы“.

Ба дищүн таму е бу жын,
лян эрнү бу лэвон.

Йинцысы таму зунхў Ниди фынфудини,
бохў Ниди хәтундини+.

10Левитжынму җётё Ягўбэди хубый җё зунхў Ниди фынфу дэ фалүни,
ги Ни шо щёндини, зэ җү гўрбаниди җуәзышон җү шоди гўрбанидини.

11Җў! Ни ги таму панвон да личи,
ги таму ганди сычиншон панвон хо.

Ни ба тамуди дўшман щёмедё,
җё хэхын тамуди жынму зэ бә челэ».

12Ги Вениамин зўди жынму Муса панвонли:

«Җў щинэ сый,
ба таму бохўдини,
йитян йивэщи каншу тамудини;
таму зущён зэ Хўдади җягуэзышон щехуандини».

13Ги Юсуф зўди жынму та панвонли:

«Җё Җў ги тамуди дишон ги йү,
тяншонди лўфи дэ дихади фичүан+.

14Җё жәту ги таму ба тади дин ходи лищин дуанги,
җё йүәлён е ги тади фуҗүди ливу.
15Җё дин ходи готян
ба тамуди шонвоннянди гўдэ сан пуман+.
16Җё димян ги таму ги дин ходи шучын,
ба та готу җонди фуҗү чинхуә ги таму гиги.
Җё зэ хуә җуәди цыязыни лэди Җў
ба Тади бэрэкэти ги Юсуфди хубый гиги, –
йинцысы Юсуфсы йиче данлин дищүнмуди тузы+.
17Юсуфди җин, лян поню йиён, да,
тади гә, зущён епонюди йиён.
Тади гә зусы Манассия зўди чян-ван жын,
зусы Ефрем зўди җи чян, җи ван жын.
На гә та ди минзўни,
пушон, ба таму йичыр гандо дун-яди йиршонни»+.

18Ги Завулон дэ Иссахар зўди жын Муса панвонли:

«Завулонди хубый! Панвон җё ниму зэ нимуди мэмэшон дый чынгун!

Иссахарди хубый! Панвон җё фугуй зэ нимуди җяни дуәчи!

19Ниму ба вэгуйжынму чиндо нимуди саншон,

зэ нэтар җү гундоди гўрбани.

Ниму да хэзыни дый фугуйдини,
зэ хэянди сазыни ва бобыйдини».

20Ги Гад зўди жынму та панвонли:

«Җыган Хўда! Та ба Гад зўди дифон йиндали.

Гадди хубый, зущён сызы йиён, дындини,
ба туйбазы чәланни, ба ту пизы мадёни.

21Гадди хубый ги гәҗя ба дин ходи димян җяншонли,

ба линшуди йилэзы ги таму фынгили.

Исраилди линшуму шудо йидарниди сыхур,

Гадди хубый ба Җўди фалү дэ фынфу ганванли»+.

22Ги Дан зўди жынму та панвонли:

«Данди хубый зущён сывазы,
да Васан дифонни таму вончў подини».

23Ги Неффалим зўди жынму та панвонли:

«Неффалимди хубый, Җў щинэ ниму,

Та ги ниму ги мәйирди бэрэкэтини.

Галилеяди хэзы нанбонгәсы ги ниму фынгиди дифон».

24Ги Асир зўди жынму та панвонли:

«Асир хубыйди бэрэкэти би данлин зўди дуә.

Җё дищүнму щинэ тамуни,
зэ тамуди димяншон җё олива фу ги фуҗү готян.

25Җё таму җўди чынпуди гэмын ю тун дэ теди суәзы. Җё таму йинавар пиннан-вусыди гуә жызы».

26Исраилжынму! Зэ мәю данлин, зущён нимуди Хўда йиёнди,

Та да тяншон халэ ги ниму бонмондини,
да йүнцэшон Тади вида гуонлён лёндини+.

27Йинавар хуәди Хўдасы нимуди Бохўҗя;

Тади шу йинавар ба ниму хўчўдини.

Та ба нимуди дўшман да нимуди мянчян җуйни,
ги ниму гиди фынфу: «Ба таму йиман щёмедё!»

28Исраилжынму, Ягўбэди хубый пиннан-вусыди җўдини;

Тамуди димян ги хошо лёншы дэ путоҗюдини,
нэтар тяншон дехалэди лўфи җё димяндини+.

29Исраилжынму! Ниму дуәму гощин!

Ба сый хан, зущён ниму йиён,

Җў җымуҗя каншудини?

Та Гәҗясы бохў нимуди донпан Тасы ги ниму ги миншынди до.

Нимуди дўшман лэ, чито щинванни,
ниму ба таму зэ җүә диха тани»+.

34

Муса вучонли

34^1Муса шонли Моав чуандоди Нево саншон, Иерихон чынпу дуймянди Фасга сан диршонли. Җў ги та ба нэгә дифон йиман зыгили: да Галаад йичыр до Дан зўди дифон, 2ба Неффалим зўди, Ефрем зўди дэ Манассия зўди йиче дифон; Яхўти зўди дифон йичыр до щибонгәди Диҗунхэ гынчян, 3Яхўти зўди нанбонгәди дифон, Иерихон чуандониди пинтан, мизор фуди чынпу, йичыр до Сигор чынпу+.

4Йиху Җў ги Муса фәди:

– Җы зусы Вә ги Ибращимэ, Исхар, Ягўбэ дэ ги тамуди хубый щүхади нэгә дифон. Вә җё ни ба җыгә дифон канли, кәсы ни җинбудо та литу+.

5Җў замуҗя фәли, Тади хуәҗи Муса зу нэмуҗя зэ Моав дифоншон вучонли. 6Ба тади мэти зэ Моав дифонди чуандони, Беф-Фегор чынпуди дуймянни сундёли, кәсы до вуҗинди сыхур, сысый ду бу җыдо тади фын зэ нанини. 7Муса йибый эршы суйшон вучонли. Кәсы тади нянгуон лёндини, гончён хо+. 8Исраилжынму зэ Моав пинтанни ба Муса кўли саншы тян+.

9Навинди эрзы Иса юли эргилили, йинцысы зочян Муса ба шу гәдо ташонли. Исраилжынму тинли Исади хуали зэмусы зунхў чечў Муса ги таму гихади Җўди фынфули+. 10Исраилжынмуди җунҗянни зэ мәю зущён Муса йиёнди шынжынли; Җў мян дуй мян лян та фәгуә хуа+. 11-12Җў зочян ба Муса вон Египет дафачили, җё та зэ Египетди хуоншон, тади гуанжынму дэ чүан гуйҗяди мянчян щянли вида кэрамэтили, ганли чёчи сычинли. Муса на да лилён дэ нынгу зэ йиче исраилжын мянчян е ганли хэпа-сынзади сычинли. Чўгуә та сысый зэ мә гангуә җымуҗяди сычин.

* 14:1 Исраилжынму туанйүар җўди данлин минзў сун мэтиди либян ю җымугә куйчынни, зыфәсы таму лян луәхар фә хуадини.

* 16:1 На яхўти йүян ба җынйүә җёди «Авив»; җыгә бонҗерсы замуди сы йүә.

* 33:8 «Урим» дэ «Туммим» – җысы лёнгә гуйҗун дунщи, Исраилди ахунму на таму вын Хўдади вонщёндини.

+ 1:2 Җефон 3:1, Җефон 17:6, Җефон 33:6, Фур 13:25, Фур 32:8

+ 1:3 Фур 14:33
+ 1:4 Фур 21:21-35
+ 1:6 Җефон 19:1, Фур 10:11-12
+ 1:7 Фур 13:29
+ 1:8 Датур 12:7, Датур 26:3, Датур 28:13
+ 1:9 Җефон 18:18, Фур 11:14
+ 1:10 Датур 15:5
+ 1:15 Җефон 18:25, Фур 11:16

+ 1:16 Левит 19:15, Фалү 16:18-19, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 31:9

+ 1:17 Җефон 23:2-3, Левит 19:15, Җефон 18:22, Җефон 18:26

• 1:19 Фур 12:16-Фур 13:33, Фур 14
+ 1:21 Фалү 31:8,
+ 1:30 Җефон 14:14
+ 1:31 Җефон 19:4, Фалү 32:11,
+ 1:33 Җефон 13:21
• 1:34 Фур 14:20-45
+ 1:36 Фур 14:6-9, Фур 14:24
+ 1:37 Фур 20:12, Фур 27:14
+ 1:38 Җефон 24:13, Фур 27:18-20
+ 1:46 Фур 20:1,
+ 2:1 Фур 14:25, Фур 21:4
+ 2:5 Датур 36:8
+ 2:7 Фур 14:33
+ 2:10 Фур 13:22, Фалү 1:28

+ 2:11 Датур 14:5, Фалү 2:11, Фалү 2:20, Датур 14:5-6

+ 2:12 Датур 36:20-30
+ 2:13 Фур 21:12
+ 2:14 Фур 14:29-35, Фур 26:64-65
+ 2:20 Датур 14:5-6
+ 2:22 Датур 36:20-30
• 2:24 Фур 21:21-26
+ 2:25 Җефон 15:14-16, Җефон 23:27
+ 2:27 Фур 20:17-19
• 3:1 Фур 21:31-35
+ 3:2 Фур 21:33-34
+ 3:6 Фалү 7:2
+ 3:9 Фалү 4:48,
+ 3:11 Датур 14:5, Фалү 2:11, Фалү 2:20,
+ 3:12 Фур 32:33,
+ 3:15 Фур 32:39-41,
+ 3:16 Фур 21:24,
+ 3:17 Фур 34:11,
+ 3:19 Фур 32:17-26,
+ 3:21 Фалү 7:19,
+ 3:22 Җефон 14:14
+ 3:24 Җефон 15:11
+ 3:26 Фур 20:12, Фалү 1:37

+ 3:27 Фур 20:12, Фур 27:12-13, Фалү 31:2, Фалү 32:52, Фалү 34:4

+ 3:28 Фур 27:18-19, Фалү 1:38
+ 3:29 Фур 25:5
+ 4:1 Левит 18:5
+ 4:2 Фалү 12:32, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 30:6,
+ 4:3 Фур 25:1-9
+ 4:9 Фалү 6:7, Фалү 11:19, Фалү 32:46,
+ 4:10 Җефон 19:9, Җефон 19:16
+ 4:11 Җефон 20:21,

+ 4:13 Җефон 20:1-17, Фалү 5:6-21, Җефон 24:12, Җефон 31:18

+ 4:16 Җефон 20:4-5,
+ 4:21 Фалү 1:37, Фалү 3:26
+ 4:24 Җефон 20:5, Җефон 24:17, Фалү 9:3,
+ 4:26 Фалү 32:1,
+ 4:27 Левит 26:33, Фалү 28:64
+ 4:28 Фалү 28:36,
+ 4:33 Җефон 19:21
+ 4:36 Җефон 24:17
+ 4:39 Җефон 15:11,
• 4:41 Фур 35:9-34, Фалү 19:1-13,
+ 4:47 Фур 21:21-35
+ 4:48 Фалү 3:9
+ 4:49 Фалү 3:17
• 5:1 Җефон 20:1-17
+ 5:4 Җефон 33:11
+ 5:5 Җефон 20:18, Җефон 20:21, Җефон 24:2
+ 5:6 Левит 26:13
+ 5:8 Левит 19:4, Левит 26:1, Фалү 27:15

+ 5:9 Җефон 34:14, Фалү 4:24, Фалү 6:15, Җефон 34:7, Фур 14:18

+ 5:10 Фалү 7:9

+ 5:11 Левит 19:12, Левит 24:10-16

+ 5:12 Җефон 31:14-17, Левит 19:30, Левит 23:3, Левит 26:2, Фур 15:32-36,

+ 5:16 Левит 19:3, Фалү 27:16,

+ 5:17 Датур 9:6, Левит 24:17,

+ 5:18 Левит 18:20, Левит 20:10, Фалү 22:22, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 6:32,

+ 5:19 Левит 19:11,

+ 5:20 Җефон 23:1, Фалү 19:16-20, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 19:5, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 19:9, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 21:28, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 24:28, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 25:18,

+ 5:22 Җефон 31:18
+ 5:25 Җефон 19:21
+ 5:27 Җефон 20:18-19
+ 5:28 Фалү 18:17
+ 5:33 Фалү 10:13
+ 6:3 Датур 15:5, Датур 22:17
+ 6:5 Фалү 11:13,
+ 6:7 Фалү 4:9,
+ 6:8 Җефон 13:9, Җефон 13:16, Фалү 11:18
+ 6:9 Фалү 11:20
+ 6:13 Фалү 10:20,
+ 6:15 Җефон 20:5
+ 6:16 Җефон 17:2,
+ 6:19 Җефон 23:28-30
+ 6:20 Җефон 12:26
+ 6:21 Җефон 20:2
+ 6:25 Фалү 24:13
+ 7:1 Җефон 23:23
+ 7:2 Фур 21:2, Фалү 3:6, Фалү 20:16-17,
+ 7:3 Җефон 34:15-16,
+ 7:4 Фалү 6:15
+ 7:5 Җефон 23:24, Җефон 34:13
+ 7:6 Җефон 19:5-6
+ 7:9 Җефон 20:6, Фалү 5:10
+ 7:12 Датур 17:2, Датур 26:3
+ 7:14 Җефон 23:26
+ 7:15 Җефон 9:15, Җефон 15:26, Җефон 23:25
+ 7:16 Җефон 23:33
+ 7:19 Фалү 3:21,
+ 7:20 Җефон 23:28,
+ 7:22 Җефон 23:29
+ 8:2 Җефон 16:35, Җефон 15:25
+ 8:3 Җефон 16:14-15, Җефон 16:31,
+ 8:4 Фалү 29:5,
+ 8:5 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 3:12,
+ 8:7 Фалү 11:11
+ 8:14 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 30:9,
+ 8:15 Фур 21:6, Җефон 17:6, Фур 20:11
+ 8:16 Җефон 16:5, Җефон 16:31
+ 9:2 Фур 13:22, Фалү 1:28

+ 9:3 Җефон 20:5, Җефон 24:17, Фалү 4:24, Җефон 23:29-31

+ 9:4 Датур 15:16
+ 9:5 Датур 50:24
+ 9:8 Җефон 32:4, Җефон 32:10
+ 9:9 Җефон 24:18,
+ 9:10 Җефон 31:18
+ 9:12 Җефон 32:7-10
+ 9:14 Фур 14:12
+ 9:18 Җефон 34:28, Җефон 32:11-14
+ 9:21 Җефон 32:20
+ 9:22 Җефон 17:7, Фур 11:3, Фур 11:34
+ 9:23 Фур 13:2, Фур 14:1
+ 9:26 Җефон 32:11-13
+ 9:28 Фур 14:16
• 10:1 Җефон 34:1-4
+ 10:1 Җефон 25:10
+ 10:2 Җефон 25:16, Җефон 25:21
+ 10:3 Җефон 37:1-9

+ 10:4 Җефон 20:1-17, Фалү 5:6-21, Җефон 34:28-29

+ 10:5 Җефон 40:20,
+ 10:6 Фур 33:30-31, Фур 20:28, Фур 33:38
+ 10:7 Фур 33:33
+ 10:8 Фур 8:14
+ 10:9 Фур 18:20
+ 10:10 Җефон 34:28
+ 10:11 Җефон 33:1
+ 10:13 Фалү 5:33
+ 10:14 Җефон 9:29,
+ 10:16 Фалү 30:6, Җефон 32:9
+ 10:19 Җефон 22:21, Левит 19:34
+ 10:20 Фалү 6:13, Фалү 30:20

+ 10:22 Датур 46:27, Җефон 1:5, Датур 15:5, Датур 22:17

+ 11:4 Җефон 14:27-28
+ 11:6 Фур 16:31-33
+ 11:9 Датур 50:24, Җефон 3:8
+ 11:11 Фалү 8:7
+ 11:13 Фалү 6:5,
+ 11:14 Левит 26:4,
+ 11:18 Җефон 13:9, Җефон 13:16, Фалү 6:8
+ 11:19 Фалү 4:9
+ 11:20 Фалү 6:9

+ 11:24 Датур 15:18, Җефон 23:31, Фур 34:1-12,

+ 11:25 Фалү 7:24
+ 11:26 Фалү 30:1, Фалү 30:15
+ 11:27 Левит 26:1-13, Фалү 28:2-14
+ 11:28 Левит 26:14-45, Фалү 28:15-45
+ 11:29 Фалү 27:12-13,
+ 11:30 Датур 12:6
+ 12:3 Җефон 23:24, Җефон 34:13, Фалү 7:5,
+ 12:7 Фалү 27:7
+ 12:12 Фур 18:20, Фалү 10:9
+ 12:16 Левит 3:17, Левит 7:26, Левит 17:13
+ 12:19 Фалү 14:27,

+ 12:23 Датур 9:4, Левит 3:17, Левит 7:26, Левит 17:13

+ 12:32 Фалү 4:2,
+ 13:5 Фалү 18:20
+ 13:8 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 1:10
+ 13:9 Җефон 32:27-28, Фалү 17:7
+ 13:10 Фалү 17:5
+ 14:1 Левит 19:27-28, Левит 21:5
+ 14:2 Җефон 19:5
• 14:3 Левит 11

+ 14:21 Левит 7:24, Левит 11:39-40, Җефон 19:6, Җефон 23:19, Җефон 34:26

+ 14:22 Левит 27:30, Фур 18:21
+ 14:27 Фалү 12:19, Фур 18:20, Фалү 10:9
+ 14:28 Фалү 26:12
+ 15:1 Фалү 31:10,
+ 15:3 Фалү 23:20
+ 15:6 Фалү 28:12,
+ 15:8 Левит 25:35-36,
+ 15:12 Җефон 21:2
+ 15:17 Җефон 21:5-6
+ 15:19 Җефон 13:2, Җефон 13:11-16
+ 15:21 Левит 22:20
+ 15:23 Левит 17:13, Фалү 12:23-24

• 16:1 Җефон 12:1-39, Җефон 13:3-10, Җефон 23:14-17, Левит 23:4-22, Левит 23:33-43, Фур 28:16-31, Фур 29:12-39

+ 16:3 Җефон 12:11
+ 16:4 Җефон 34:25
+ 16:9 Җефон 34:22
+ 16:12 Фалү 5:15
+ 16:13 Җефон 23:16
+ 16:18 Җефон 18:21, Фур 11:16, Фалү 1:16-17

+ 16:19 Җефон 23:2-3, Левит 19:15, Җефон 23:8, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 17:8,

+ 16:21 Җефон 34:13, Фалү 7:5
+ 17:1 Левит 22:20
+ 17:5 Фалү 13:10
+ 17:6 Фур 35:30, Фалү 19:15
+ 17:7 Фалү 13:9
+ 17:9 Фалү 19:17
+ 17:17 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 31:3,
+ 18:2 Фур 18:20, Фалү 10:9,
+ 18:3 Левит 7:30-34
+ 18:4 Фур 18:12
+ 18:6 Фур 35:2,
+ 18:9 Левит 18:26-30, Фалү 12:29-31
+ 18:10 Левит 18:21,
+ 18:11 Җефон 22:18, Левит 19:26, Левит 19:31
+ 18:16 Җефон 20:19, Фалү 5:27
+ 18:17 Фалү 5:28
+ 18:20 Фалү 13:5,
• 19:1 Фур 35:9-34, Фалү 4:41-43,
+ 19:5 Җефон 21:13
+ 19:10 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 6:17
+ 19:11 Фалү 27:24
+ 19:13 Фалү 21:9

+ 19:14 Фалү 27:17, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 22:28, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 23:10,

+ 19:15 Фур 35:30, Фалү 17:6,
+ 19:16 Җефон 20:16
+ 19:17 Фалү 17:9, Фалү 25:1
+ 19:19 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 19:5
+ 19:21 Җефон 21:23-25, Левит 24:19-20,
+ 20:7 Фалү 24:5
+ 20:14 Фур 31:7, Фур 31:9,
+ 20:17 Фалү 7:2,
+ 21:3 Фур 19:2,
+ 21:5 Фур 6:22-27
+ 21:9 Фалү 19:13
+ 21:15 Датур 29:30, Датур 29:33
+ 21:18 Җефон 20:12, Фалү 5:16
+ 21:20 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 23:20-21
+ 21:22 Фур 25:4
+ 22:1 Җефон 23:4
+ 22:6 Җефон 23:19, Левит 22:28
+ 22:9 Левит 19:19
+ 22:12 Фур 15:38
+ 22:22 Җефон 20:14, Левит 20:10,
+ 22:29 Датур 34:8, Җефон 22:16-17,
+ 22:30 Левит 18:8, Фалү 27:20
+ 23:1 Левит 21:18-20,
+ 23:4 Фур 22:5-6
+ 23:5 Фур 24:10, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 26:2

+ 23:7 Датур 25:24-26, Датур 36:8, Фур 20:14, Җефон 22:21, Җефон 23:9

+ 23:10 Левит 15:1-5
+ 23:14 Левит 26:12
+ 23:17 Левит 19:29,
+ 23:20 Җефон 22:25, Фалү 15:3
+ 23:21 Фур 30:2,
+ 24:5 Фалү 20:7, СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 5:18
+ 24:7 Җефон 21:16
+ 24:8 Левит 13:2
+ 24:9 Фур 12:10-15
+ 24:13 Җефон 22:26-27, Фалү 6:25,
+ 24:14 Левит 25:39
+ 24:15 Левит 19:13,
+ 24:17 Җефон 22:21
+ 24:19 Левит 19:9, Левит 23:22,
+ 25:1 Фалү 19:17
+ 25:6 Датур 38:8,
+ 25:14 Левит 19:36
+ 25:17 Җефон 17:8
+ 26:2 Җефон 23:19, Җефон 34:26, Левит 23:10
+ 26:5 Датур 46:27, Җефон 1:7
+ 26:6 Җефон 1:11, Җефон 1:14
+ 26:7 Җефон 2:23-25, Җефон 3:9
+ 26:8 Җефон 12:51
+ 26:9 Җефон 3:8
+ 26:12 Левит 27:30, Фалү 14:28-29
+ 26:14 Левит 7:20, Левит 21:1, Левит 21:11,
+ 26:15 Җефон 3:8
+ 26:18 Җефон 19:5
+ 26:19 Фалү 28:1, Җефон 19:6
+ 27:5 Җефон 20:25,
+ 27:7 Фалү 12:7
+ 27:9 Фалү 26:18
+ 27:12 Фалү 11:29,
+ 27:15 Җефон 20:4-5, Җефон 34:17, Фалү 5:8
+ 27:16 Җефон 20:12, Җефон 21:17, Левит 19:3
+ 27:17 Фалү 19:14
+ 27:18 Левит 19:14
+ 27:19 Җефон 22:21-22
+ 27:20 Левит 18:8, Фалү 22:30
+ 27:21 Җефон 22:19, Левит 18:23
+ 27:22 Левит 18:9,
+ 27:23 Левит 18:17, Левит 20:14
+ 27:24 Фалү 19:11
+ 27:25 Җефон 23:7, Фалү 16:19
• 28:1 Левит 26:1-13, Фалү 11:13-15
+ 28:1 Фалү 26:19
+ 28:7 Җефон 23:27
+ 28:8 Левит 25:20-21
+ 28:9 Җефон 19:6
+ 28:12 Фалү 11:14, Фалү 15:6
• 28:15 Левит 26:14-45
+ 28:22 Левит 26:16,
+ 28:27 Җефон 9:10
+ 28:30 Фалү 20:5-7,
+ 28:36 Фалү 4:28
+ 28:53 Левит 26:29,
+ 28:60 Җефон 9:1-12
+ 28:62 Датур 15:5, Фалү 10:22
+ 28:64 Левит 26:33, Фалү 4:27,
+ 28:68 Фалү 17:16,
+ 29:1 Җефон 19:1-6
+ 29:5 Фалү 8:4,
+ 29:6 Җефон 15:25, Җефон 16:4, Җефон 17:6
+ 29:7 Фур 21:21-35
+ 29:8 Фур 32:33
+ 29:13 Җефон 6:7
+ 29:20 Фалү 9:14,
+ 29:23 Датур 14:2, Датур 19:24,
+ 29:24 Левит 26:32,
+ 29:27 Левит 26:14-39, Фалү 28:15-68,
+ 29:29 СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА 25:2
+ 30:1 Фалү 11:26, Левит 26:40
+ 30:6 Фалү 10:16,
+ 30:7 Датур 12:3, Җефон 23:22
+ 30:15 Фалү 11:26,
+ 30:20 Фалү 10:20

+ 31:2 Фалү 34:7, Фур 20:12, Фур 27:12-13, Фалү 3:27

+ 31:3 Фалү 1:38
+ 31:4 Фур 21:21-35
+ 31:5 Фалү 7:2
+ 31:10 Фалү 15:1, Җефон 23:16
+ 31:14 Фалү 34:5, Фур 27:19
+ 31:15 Җефон 33:9, Фур 12:5
+ 31:16 Җефон 34:15,
+ 31:17 Фур 14:42,
+ 31:19 Фалү 32:1-43
+ 31:20 Җефон 3:8
+ 32:8 Датур 11:8,
+ 32:9 Җефон 19:5,
+ 32:11 Җефон 19:4,
+ 32:24 Левит 26:22,
+ 32:30 Левит 26:8,
+ 32:32 Датур 18:20
+ 32:39 Җефон 20:3,
+ 32:41 Фалү 32:41,
+ 32:43 Датур 4:10-12,
+ 32:46 Фалү 4:9
+ 32:47 Левит 18:5
+ 32:49 Фур 27:12
+ 32:50 Фур 33:38
+ 32:51 Фур 20:12, Фур 27:14
+ 32:52 Фалү 3:27
• 33:1 Датур 49:1-28
+ 33:2 Җефон 19:18
+ 33:5 Фалү 32:15,
+ 33:8 Җефон 17:7, Фур 20:13

+ 33:9 Җефон 32:26-29, Фалү 17:9-11, Җефон 30:7-8

+ 33:13 Датур 27:28
+ 33:15 Датур 49:26,
+ 33:16 Җефон 3:2-4
+ 33:17 Датур 48:19
+ 33:21 Фур 32:1-5, Фур 32:16-19
+ 33:26 Фалү 32:15, Фалү 33:5, Җефон 15:11
+ 33:28 Фур 23:9
+ 33:29 Датур 15:1,
+ 34:3 Датур 14:2, Датур 19:22, Датур 13:12
+ 34:4 Датур 12:7, Датур 50:24, Фалү 3:27
+ 34:7 Фалү 31:2
+ 34:8 Фур 20:29
+ 34:9 Фур 27:18, Фур 27:23,
+ 34:10 Җефон 33:11

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=DNG

ДИЛИТЎ

Хуадян (торат)

Хуадян (торат)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. Җ

8. З

9. И

10. Й

11. К

12. Л

13. М

14. Н

15. П

16. Р

17. С

18. Т

19. У

20. Ф

21. Х

22. Ч

23. Ш

24. Щ

25. Ш

26. Я

АДАН – Хўда зохади ту йигә жын, йиче жынмуди зўщян.

АНЛАХЎ ТОРЛЯ – «Анлахўсы Җў» – җысы Гуйҗун Китабу литуди Хўдади йигә минзы.

АМАЛИКЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан дифоншон җўхади йигә минжын. Йиху исраилжынму ба та җаншонли. Җысы зэ Сыхэди нанбонгә дэ дунбонгә җўди юҗуанжынму. Җисы исраилжынму да Египет чўлэ, амаликжынму пудо тамушонли. Зу да нэгә сыхур дашон ба таму суандисы исраилжынмуди дўшман. Хўда ги исраил минжын гиди фынфу җё ба амаликжынму ванчүан щёмедёни, кәсы исраилжынму мә ванчын җыгә фынфу (кан Ханаан, Хананейжынму).

АМИНЭ – Җыгә яхўти хуади йисысы «дуйди», «шызэди».

АММОНЖЫНМУ – Җысы Бен-Аммиди, Лут эрзы (Ибращимэди җыэрзы) дэ та щё нүзыди хубый (кан Датур 19:38). Аммонитжынму ги җя хўда Молох бэвонли. Таму зэ Иордан хәди дунбонгәди гуйҗяни җўли. (Җысы вуҗинди Иордания гуйҗя). Тамусы исраилжынмуди дўшман, филистимжынмуди лянмынҗя.

АМОРЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан дифоншон җўхади йигә фур дуәди минжын. Йиху исраилжынму ба та җаншонли. Ю йибян «аморейжынму» хуа ги йиче зэ Ханаан димяншон нэгә сыхур җўхади минжын сыйүндини (кан Ханаан, Хананейжынму).

АСТАРТА – Хананейжынму бэвонди йигә нүхўда. Хананейжынму сылёндисы Астарта ңүхўда ги жынму нын ба чынгун, щинэ дэ хо шучын налэ. Нүхўдади щёнҗынсы гуйҗун фулин. Лян бэвон нүхўда Астарта лянхәди нэгә сэбэбусы, хананейжынму зэ бэвон Астарта нүхўдади фонзыни лян бавэди нүжынму йидарни фиҗёдилэ. Таму сылёнди, дансы җымуҗя ган, тамуди нүхўда ги таму нын ги хо шучынни.

АХУНМУ – Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни фусы Хўдади жынму. Нэтар таму ви йиче исраилжын ба гәён гўрбани ги Хўда җүгили (кан Гўрбани). Гуонсы таму нын җиндо Хўдади гуйҗун җонфонни. Таму хан ба исраилжынмуди данлин җёмынди куйчын дэ җечи фәгуанли. Йиче ахунсы Муса шынжын гәгәди Харунэ шынжынди хубый, Левийди хубый (Левий – җысы Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы литуди йигә). Ахунму ган гунсыди сыхур, левитжынму ги таму бонмонли (кан Левитжынму).

БОХЎҖЯ – Җысы Гуйҗун Китабу литуди Хўдади йигә минзы.

БЭ ГУЙҖУН МӘМӘДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә на җин езы бочўди җуәзы зэ Хўдади гуйҗун җонфонди Гуйҗун вәршон зандини. Йиху ба та надо Иерусалим сынили. Зэ җуәзышон гәдисы ги Хўда җүха гўрбаниди гуйҗун мәмә.

ВААЛ – Хананейжынму бэвонди йигә җя хўда. Хананейжынму сылёнди, Ваал хўда (җыгә минзыди фанйисы «Җонгуйди») нын ги жынму ба чынгун дэ хо шучын гиги.

ВАРДЭ – Ги Хўда гиди булүн зў сади щүян. Ги вардэди сыхур, читоди жын ба зыҗиди җыншы чито кангидини. Ви җё җыгә чын, та ги Анлахў Торля ба гәҗя хуэйҗәсы тади йилэзы дунщи щүдини.

ВӘПЫНЗЫ ҖЕЧИ – Исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба җыгә җечи няннян да чийүә шыву до эршы йи ё гуәни (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди байүә хуэйҗәсы җюйүә). Җечишон йиче исраилжын ду ё зэ вәпынзы литу җўни, йинцысы җё тамуди хубый җихани: Хўда ба тамуди зўзў-быйбый да Египет линчўлэди йиху, таму җўдо вәпынзынили. Җы хансы шу путоди дэ ви шуха лёншы дощеди җечи. Вәпынзы җечи, ган данлин йиче җечи, дин гощинди дэ хунхуәди (кан Левит 23:32-43; Фур 29:12-40; Фалү 16:13-15).

ВОН БЫЙНИ ЩИ ГЎНАХАРДИ ЖЫЗЫ – «Йом Киппур» (яхўти йүян). Ба җыгә жызы чийүә шы тянди нэйитян гуәдини (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди җюйүә хуэйҗәсы байүә). Зу җы йитян исраилжынму ду ё фынзэни, бу җун зў хуә. Вәё ба гәҗя дэ минжын да гўнахаршон щибый зэмусы ба Хўдади җонфон дэ шо гўрбаниди җуәзы даҗэҗин, да ахун ги Хўда ё җү гўрбанини. Да ахун ги Хўдади гўрбанишон налэди йигә гунҗүлү, ба тади ще надо Хўдади гуйҗун җонфон литу, лян та ба хәтун щёнзыди гэзы мәли. Йиху та ба гәҗяди шу гәдо ди эргә җүлүди тушон, фәли исраилжынмуди йиче гўнахар дэ зуйли. Зу җымуҗя та ба йиче пэдо җүлүшондини, йиху ба та вон савәни лёкэдини. Җыгә җёмынди куйчын ба фоншә жынмуди гўнахар зыдини (кан Левит 16:1-34; 23:26-32; Фур 29:7-11).

ВЭДОЖЫН – Бу щинфу луәмур Йигә Хўдади жын.

ГАЛИЛЕЯ – Палестинади быйбонгә дифон. Җиргә җыгә дифон зэ Исраил гуйҗяни.

ГЕРГЕСЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан димяншон җўхади жынму, йиху исраил минжын ба Ханаан җаншонли. Хощён җыбудо, зэ нагә Ханаанди вәршон гергесейжынму җўли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ГӘ МЫЙЗЫДИ ҖЕЧИ – Исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба җыгә җечи Пасхади вушы тянди нэйитян гуәдини. Җысы да мыйзы турди җечи. Жынму ги Хўда ба заён лищин, гўрбани дэ шухади щин мыйзы налэдини. Зэ Инҗил Китабу литу ба җыгә җечи җёдисы ди вушы тянди җечи (кан Левит 23:15-22; Фур 28:26-31; Фалү 16:9-12).

ГУЙҖУН ВӘР – Җысы Хўда тәбеди вәр. Зэ Хўдади гуйҗун җонфон литу Гуйҗун вәр – җысы җонфонди йилэзы. Нэтар занди гә гуйҗун мәмәди җуәзы, гуйҗун юдынзан дэ шо гўрбаниди җин җуәзы. Йигә на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо фынхади мынлянзы ба Гуйҗун вәр лян Дин гуйҗун вәр фынкэдини (кан ДИН ГУЙҖУН ВӘР). Зэ Гуйҗун вәршон ахунму фусы Хўдали.

ГУЙҖУН ҖОНФОН – Җысы йигә да җуанйиди җонфон. Йүанзы ба та чүанчўдини. Йида ги исраилжынму ба Муса шынжынди Фалү гиги, Анлахў Торля зэ нэтар җўли. Нэтар ю хәтун щёнзыни, шо гўрбаниди җуәзы дэ данлинди дунщи, ба са ахунму фусы Хўдади сыхур сыйүндини. Ба Хўдади Гуйҗун җонфонди готу лян лёнгә буди дэ лёнгә пизыди цынзы шанчўдини. Хўдади гуйҗун җонфон ю сангә буфынни: вэмянди йүанзы, Гуйҗун вәр дэ Дин гуйҗун вәр (кан җыщезы хуа). Вон йүанзыни йиче исраилжын нын җинчи, чо Гуйҗун вәршон – гуонсы ахунму, вон дин Гуйҗун вәршон – гуонсы да ахун. Сульманэ хуоншон фәгуанди сыхур, җыгә Хўдади гуйҗун җонфонди вифыншон чынха Иерусалим сыли.

ГУЙҖУН ҖОНФОНДИ ЙҮАНЗЫ – Җысы ги Хўдади гуйҗун җонфон гэхади йигә сыҗүәзыди йүанзы, ба та на люшыгә җўзы чүандёдини. Зэ җыще җўзышон гуади бу данзы; зэ йүанзыди мынкушон гуадигә сы янсыйди мынлянзы. Нэтар (йүанзыни) ю шо гўрбаниди җуәзы лян тади җясы дэ щи абдэзыди пынни.

ГУЙҖУН КИТАБУ – Ба Хўда җё Тади шынжынму ги жынму щехади фу йиман җёди Гуйҗун Китабу (Китабу Мукаддас). Җыще фусы Торати, Зэбур, Инҗил дэ данлинди.

ГУЙҖУН ЛИЩИН – Ба налэди заён гўрбаниди йилэр ахунму зэ Анлахў Торляди мянчян фэли (надо шуни зэ кунҗунни фэли). Зу җымуҗя фэхади гўрбаниди йилэр йиху чынха ахунмудини. Таму лян җящя ба җы йилэр нын зэ ганҗин вәршон чы. Зу җымуҗяди ахунмуди щиндун зыфәди жынму ги ахунму гихади нэ йилэзысы җыншы ги Хўда дуангиди гуйҗун лищин. Ба җыгә лищин Хўда йиху ги ахунму люхадини.

ГУЙҖУН МӘМӘ – Җысы шы эргә мәю җёмянди мәмә. Ба таму исраилди ахунму зэ Хўдади гуйҗун җонфонди Гуйҗун вәршонди бэ Гуйҗун мәмәди җуәзышон гәли. Йиху зэ Иерусалим сыни гәли. Ба җыще мәмә зэ җуәзышон гәли чи тян, йиху зэ тамуди вифышон ба шохади щинщүан мәмә гәгидини. Ба җыще мәмә да җуәзышон чүдёлиди йиху, гуонсы ахунму нын чы та (кан Левит 24:5-9). Җыще мәмә ги исраилжынму зыдини, гуон да Хўдашон таму дый лилён дэ чыхәдини.

ГУЙҖУН ЩЁН-Ю – Яхўтижынму ба булүн нагә жын лян гуйҗун щён-ю мәди сыхур, таму ги нэгә жынди тушон доли юли. Зу җымуҗя щён канги, ба нэгә жын ги тәбеди жынмуди гунсышон хуэйҗәсы фусы Хўдади сышон щүанҗүдини. Билүн, дансы булүн сый чынха хуоншон, ахун хуэйҗәсы шынжын зу җымуҗя ганли. Вәё җё шо гўрбаниди җуәзы чынха Җў җянчўлэди гуйҗун дунщи, ба та е лян гуйҗун щён-ю мәли.

ГУЙҖУН ЮДЫНЗАН – Хўда ги Муса шынжын гиди фынфу җё ги Хўдади гуйҗун җонфон зў йигә гуйҗун юдынзанни. Тасы на дин ходи җинзы зўхади. Та ю ганзыни, люгә җыҗызы лян чигә дыни.

ГУН-ЁН (жунгуә хуа) – Җы зусы мә шанхади ён хуэйҗәсы сохў ён. Зэ Гуйжун Китабу литу да гўдэди сыхуршон ба гун-ён суандисы дин ёжинди гўрбани. Җочў Мусади Фалү гуә Пасха җечиди сыхур яндин ги Хўда ё җү йисуйди гун-ёнгозыни (кан Җефон 12:3, 5) зэмусы ба та зэ данлин җёмын җечишон, тянтянди дэ бавэди гўрбанишон хан сыйүндини (кан Фур 6:14; 28:3-27; 29:2, 8, 13 дэ данл.).

ГЎНАХАР – Җысы бу тин Хўдади минлин, бу вонщён җочў Хўдади фынфу ганди.

ГЎРБАНИ – Җысы ги Хўда җүхади заён сынлин дэ лёншыди гўрбани. Җү гўрбаниди җун-ё йисысы, җё ги Хўда до йиге ще; та ба җү гўрбани жынди җуншы ги Анлахў Торля зыдини. Хўда зэ Синай саншон ги Муса шынжын дэ исраилди минжын гилигә Фалү. Зэ җыгә Фалүшон тифәдини, ба замуҗяди гўрбани ё ги Хўда җүгини, ба тади фур дэ налэди җынли е зыгидини. Жун-ё гўрбаниди ёнзысы җымуҗяди: шоди гўрбани (Левит 1), мянди дэ лёншыди гўрбани (Левит 2), пиннанди гўрбани, дощеди гўрбани (Левит 3), вон быйни щи гўнахарди гўрбани (Левит 4:1 – 5:13) дэ вон быйни щи зуйди гўрбани (Левит 5:14 – 6:7). Җы вугә гўрбаниди ёнзы литу гуон йигә гўрбани мә җү сынлинди – җысы мянди дэ лёншыди гўрбани. Ба җыгә гўрбани ги шоди гўрбанишон хуәгидини (Левит 9:16,17). Ба йиче гўрбани исраилжынму щянчян вон Хўдади гуйҗун җонфон литу налэдини, йиху вон Иерусалим сыни.

ДА АХУН – Җысы исраилжынмуди ахунди тузы. Җочў Мусади фалү, та зэ Хўдади гуйҗун җонфонни ба данлин ахун бу нын ганди сычин гандини. Няннян та йихуэй нын җин Хўдади гуйҗун җонфонниди (зэ Иерусалим сыди хуту) Дин гуйҗун вәрни; нэтар та ба ги Хўда җүгиди ню-ёнди ще садо хәтун щёнзыди сыгә гәшондини, зу җымуҗя Җў ба да ахун гәҗя дэ йиче исраилжынди гўнахар дэ зуй нын фоншәни.

ДАНЛИН ХЎДАМУДИ ЁНЗЫ – Җысы на заён цэлё (муту, җинзы, шыту дэ данлинди) зўхади җя хўдамуди ёнзы.

ДИН ГУЙҖУН ВӘР – Җысы Хўдади гуйҗун җонфон литуди йилэр. Нэтар занди хәтун щёнзы. Йигә на хо мабу лян данчин, зыхун дэ хунлонлор янсыйди ёнмо зэмусы җүлүмо фынхади мынлянзы ба Гуйҗун вәр лян Дин гуйҗун вәр фынкэдини. Җочў Муса шынжынди фалү, гуон да ахун нын җиндо Дин гуйҗун вәршон. Гуонсы вон быйни щи гўнахарди жызышон, йинян литу йибян та нын җиндо нэтар.

ДЭЦЭ ХЎДА – Зусы фә буходи, ма Хўдади хуа.

ЕВУСЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын. Йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Евусейжынму зэ Иерусалим дэ тади туанйүарни җўли, гуәлищезы сыхур ба җыгә чынпу Даву шынжын дэ хуоншон җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ЕНАКДИ ХУБЫЙ – Җысы Арба эрзыди Енакди хубый (Иса 14:15; 15:13). Тамусы го ханҗяди, җиндади жынму.

ЕФОД – Җысы йигә бавэди дуан щюзыди чон хансанзы. Ба җыгә йишон яхўтиди да ахун чуанли.

ҖИНШЫН – Җысы жынди дин ёҗинди йигә буфын; ба җыгә лян араб хуа хан җёди «рух». Җиншын бу щён жынди шынзы, ба та лян нянҗин канбуҗян; җиншын бу нын вучон, та йинавар хуәдини.

ҖЎ – «Җўжын», «Җонгуйди», зэ Гуйҗун Китабу литу – җысы Хўдади йигә минзы.

ЗОНГУЙ – Җысы хахуэди гуй (девузы), та нын җин жынди кәлон литу, ба жын нын начў; тасы иблисди хуәҗи.

ЗЎ – Җысы исраилжынмуди шы эргә зў, тамуди зўщянсы Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы.

ИБРАЩИМЭ (ИБРАМЭ) – Шынжын, Исхар шынжынди дада, йиче яхўтижынди зэмусы данлин семитжынди зўщян. Хўда ги Ибращимэ гили фынфу, җё та ба гәҗяди зўгуй леха, гыншон Хўда зуни. Та ба Хўдади хуа зунди йимяр, Хўда ба та зўчын хошо минзўди дадали. Щинфу луәмур Йигә Хўдади жынму ду ба Ибращимэ җёди дада.

ИОРДАН ХӘ – Палестинади дин дади хә.

ИСМАИЛ, ИСМАИЛҖЯДИ ЖЫНМУ – Ибращимэ шынжынди эрзы, тади нүнў египетнүжын Агарь ба Исмаил сын-ёнхали. Тади хубыйсы зэ Аравия җўди исмаилҗяди жынму.

ИСРАИЛ – Ибращимэди сунзы, Исхарди эрзы, Ягўбэ шынжынди данлин минзы. Ба да ташон чўлэди минжын (тади хубый) е җёдисы исраилжынму.

ИСХАР – Шынжын, Ибращимэ шынжынди эрзы, Ягўбэ шынжынди дада.

ЙИНПАН – Җысы заха вәпынзыди йигә чын, ба та зэ кэкэди вәршон (зэ тандони) гәдини. Нэтар йиче исраилжынди шы эргә зўди хубый йидарни җўли, мый йигә зэ гәҗяди вәршон. Да нэгә сыхур, җисы таму да Египет зули, до нэгә сыхур, җисы таму ба Палестина җаншонли. Ю йибян җыгә хуади йисысы җүнвуди йинпан.

КЕНЕЙЖЫНМУ – Зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраил минжын ба җыгә димян җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

КОНЗЫШОН ДЭДИ ЛЯНЛЯНЗЫ – Җысыгә тәбеди йишон, яхўтиди да ахун ба та зэ конзышон дэдини. Зэ җыгә лянлянзышон гәди гуйҗун урим дэ туммим (кан «Урим дэ туммим»). Вын Хўдади вонщёнди сыхур, исраилди ахунму сыйүн җыще дунщили.

КЭРАМЭТИ – Хўда гәҗя ганхади хуэйҗәсы Тади шынжын ганхади чёчи сычин.

ЛАДАН ЩЁН – Җысы исраилжынму фусы Хўдади сыхур сыйүнди щёнцуан сунҗё. Ладансы гуйҗун щүнди (шоди) чынфын литуди йилэзы. Та хан зэ мәмә гўрбаниди чынфын литуни.

ЛЕВИТЖЫНМУ – Ягўбэ шынжынди эрзы, Левийди хубый. Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни (вонху зэ Иерусалим сыни) ахунму ги Хўда ган гунсыди сыхур, таму ги ахунму бонмонлэ. Левитжынму ё гон Хўдади гуйҗун җонфон лян нэтар сыйүнди йиче дунщини. Ба Левийди зў фынчын сангә җящядини. Тади сангә эрзыди җящясы: Гирсонди, Каафди дэ Мерариди.

ЛЁН ПЯН ШЫТУ – Зэ җы лён пян шытушон щеди Шыгә Датянмин (кан ШЫГӘ ДАТЯНМИН).

ЛИВАН САН – Җысы Палестина быйбонгәди сан гуйҗя. Та лян зыҗиди щүәсунфуди фулин чўли минли.

МАДИАН, МАДИАНЖЫНМУ – Мадиан – җысы Ибращимэ шынжынди йигә эрзы. Ба та Ибращимэ шынжынди ди эргә щифузы сын-ёнхали. Мадианди хубыйсы мадианжынму. Җысы юҗуанди жынму, дуәди сыхур таму зэ савәни, зэ Акаб дунбонгәни хэван янзышон җўли. Лян Исмаилди хубый, Ибращимэ шынжынди данлин эрзы ю лянщиди йимяр, зэ Гуйҗун Китабушон мадианжынму дэ исмаиҗяди жынму кын ю йигә йисыни.

МАННА ЛЁНШЫ – Ба җыгә лёншы Хўда ги исраилжынму да тяншон дафахалэли. Та зущён кориандрди җунзы, янсый быйбырди, видо зущён лян фынми луәхади бинзы йиён. Исраилжынму зэ савәни юҗуанди сыхур, да Египет чўлэлиди йиху зысы чыли маннали. Зэ натар минжын зали йинпанли, зу зэ нэтар та вонха дели; ба та шушон луәли мәмәли. Байир гуанзыни шухади лёнгә кило манна зэ Хўдади гуйҗун җонфонди хәтун щёнзы гынчян цундини. Җы тифәдисы Хўда Гәҗя зэ савәни ги исраилжынму гили чыдили.

МАФЫНБИН – Зэ Гуйҗун Китабушон җы гуон бусы мафынбин, җы хансы жынди заён жупизышонди җун бин. Җочў Муса шынжынди фалү, ба дыйха мафынбинди жын да данлин жын гынчян щүанҗин ликэдини, җё та ги данлин жын бә жәгили зэмусы ба таму зэ Хўдади мянчян бә зўчын буганҗиндили. Дансы жынди бин холи, ахунму ё ба җыгә динхани. Йиху таму гиди кухуан җё та хуэйчини. Чўгуә җыгә зэ яхўтиди йүяншон мафынбинди («царат») хуади йисы е бёҗы заён ёнзыди мый, хуэдёди чыхә, дунщи хуэйҗәсы фонзыдини. Зэ Мусади Фалүшон ю хошо зыфәни, замуҗя да мыйшон дый туәни зэмусы ба гәҗяди фонзы зў ганҗинни.

МӘЮ ЖЁМЯНДИ МӘМӘ ҖЕЧИ – Җысы исраилжынму гуәди җёмын җечи. Ба яхўтиди Пасха җечи гуәлиди йихў, лянчў чи тян гуә җыгә җечидини. Гуә җыгә җечиди сыхур, исраилжынму гуон ё чы мәю җёмянди мәмәни, бу чы ю җёмянди чыди. Зу җымуҗя исраилжынму җищёнли, замуҗя Хўда монмонди ба тамуди зўбый да Египет линчўлэли, да нэгә дифоншон, зэ натар таму донли нўли. Ту йитян дэ шукур җечиди нэйитян жынму шудо йидарни ги Хўда налэ заён гўрбанидини (кан Җефон 12:15-20; 13:3-10; Левит 23:6-8; Фур 28:17-25; Фалү 16:8).

МОАВЖЫНМУ – Җысы Моавди хубый. Моавсы Лутди эрзы, Ибращимэ шынжынди җыэрзы. Ба та Лутди да нүзы сын-ёнхали. Таму зэ Моав дифонни җўли. Җысы зэ Сыхэ дунбонгәди йигә чўчын ходи гуйҗя. Моавжынму зунхў Хамос җя-хўдали. Тамуди йүян зущён яхўти йүян. Тамусы исраилжынмуди дўшман.

МОЛОХ – Җысы Ханаан дифонди жынму бэвонди йигә җя-хўда. Жынму, чүанпин аммонжынму, зунхў Молохли. Ги та ба гәҗяди ваму җүли гўрбанили.

МУНАФИК – Җуонди хожын.

МУСА – Вида шынжын (замуди шыдэ зочянди бонҗер 3400 няншон); Хўда җё та ба яхўти минжын да Египетди япыйшон җефончўлэли. Зэ Синай саншон Хўда ги Муса ба Тади шыгә фынфу зэмусы йиче данлин фалү дэ минлин гигили.

МУСАДИ ФАЛҮ – җысы зэ Торати Китабу литу щехади йиче фынфу, минлин дэ фалү. Ба җыще фынфу Хўда чечў Муса шынжын ги яхўтижынму гигили, җё таму зунхўни.

МЯНДИ ДЭ ЛЁНШЫДИ ГЎРБАНИ – Җочў Мусади Фалү, ба җыгә гўрбани да мәдаҗәхади хуэйҗәсы цохади мыйзышон, хуэйҗәсы да мыйзыди мяншон дэ да ташон шохади мәмәшон зўдини. Чўгуә җыгә ги мян литу ба чин-ю дэ шоди щён хуәгидини.

НАЗОРЕЙЖЫН – Җыгә «назорейжын» хуа да яхўтиди назир – «ги Хўда җёгиди», «ги Хўда фынгиди» хуашон чўлэди. До исраилжынмушон мый йигә жын – нанжын хуэйҗәсы нүжын, сый вонщёнди ба гәҗя на динхади сыхур хуэйҗәсы ба йиче шуфу ги Хўда җүги, гиди вардэ чынха назорейжынни. Җочў җыгә вардэ, та бу нын хә путоҗю дэ быйҗю, бу нын чы сын хуэйҗәсы сэганди путо зэмусы да путошон зўхади йиче. Назорейжын бу нын ти туфа дэ гуа хўзы. Ба вардэ ванчынлиди йиху, назорейжын ё ба туфа тидё ги Хўда ба заён гўрбани налэни.

НЭГЭ ДУН-Я – На яхўти хуа җёди «Шеол». Жынму вучонлиди йиху до җыгә вәршондини. Суандисы, та зэ димянди дин шынчуәрни. «Шеол» бущён дуәзэхэ. Дансы зэ дуәзэхэ литу Хўда ги ю гўнахарди жынму динли зуйлиди йиху, таму шу кўнанни, кәсы вон Шеол литу йиче жын дочидини – есы гундожын, есы ю гўнахарди. Зэ Гуйҗун Китабу литу Шеол бёфәдисы вучон хуэйҗәсы фынкын.

ПАСХА ҖЕЧИ – Песах (яхўти йүян). Җысы исраилжынму гуәди ту йигә җёмын җечи. Ба җыгә җечи няннян җынйүә шы сы нэйитянди хушон гуәдини. На яхўти хуа ба җынйүә җёди «Авив»; җыгә бонҗерсы замуди сы йүә. Җыгә җечи зыфәдисы Хўда замуҗя ба яхўтижынму да Египетди япыйшон җефончўлэли. Җыгә җечишон исраилжынму ё зэ ёнгозыни дэ чыни (кан Җефон 12:1-13, 21-51; Левит 23:5; Фур 28:16-25; Фалү 6:1-7).

ПИННАН ГЎРБАНИ – Җысы ги Хўда дощеди гўрбани. Ба җү гўрбаниди сынлин зэдёлиди йиху, ба тади дин ходи йилэзы ахун зэ шо гўрбаниди җуәзышон шодёдини. Ба ди эрлэзы җүха гўрбаниди жу тади җящя дэ ахун чышондини. Җыгә лянхә чыди чынха лян Хўда фәхәди гощин җечи дэ лян Хўда хуэйфу лэвонди щёнҗынли.

РЕФАИМЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Зулян енакди хубый йиён, рефаимжынмусы го ханҗяди дэ җиндади жын.

СИНАЙ – Гуйҗун сан, ба та хан җёдисы Хорив. Зэ җыгә саншон Хўда ги Муса шынжын ба Гәҗяди Фалү гигили. Та зэ Египет Синайди банхэдонини.

ТЯНЩЯН – Хўда зохади мәю шынзыди, ю эргилиди хуәвар. Тянщян зэ тяншон җўдини, кәсы таму җочў Хўдади фынфу нын до диҗешон, ба Хўда җё таму ганди сычин ганни.

УРИМ ДЭ ТУММИМ – Җысы лёнгә гуйҗун дунщи, ба таму зэ лянлянзыди кудэзыни гәдини. Вын Хўдади вонщёнди сыхур, яхўтиди да ахун ба таму зэ конзышон дэли. Данпа җы зущён җуа чирди йиён, җисы йигә дунщиди йисысы «зусы», данлинди – «бусы».

ФАЛҮ ФУ – Җыгә бёщян нын ба Хўда ги Муса шынжын гихади йиче Торати Китабу зыфәги. Та литу ю вугә фуни: Датур, Җефон, Левит, Фур дэ Чунфә фалү. Җыгә бёщян хан нын ба Торати Китабуди ди вугә фуди йилэзы канги (җысы Чунфә фалү фу), зэ натар щедисы гәёнди фалү, фынфу дэ минлин.

ФИЛИСТИМЖЫНМУ – Зэ Филистия җўхади минжын. Җыгә гуйҗя зэ Палестина димяншонди Диҗунхэди щи-нанди янзышонни. Ба филистимжынмуди чўшы хощён хан җыбудо; суандисы таму да щянзэди Греция бангуәлэди. Таму бущён зэ Ханаан җўди данлин минжын. Ю йибян ба таму җёдисы «мә зўха суннэтиди», йинцысы таму мә җочў җыгә куйчын зу, суйжан зэ Палестина җўди данлин минжынди җунҗянни җыгә куйчынсы җун-ёди (чуанфәкэди). Филистимжынму ги Палестинади вугә чын зали гынли – җысы Газа, Аскалон, Геф, Азот дэ Екрон. Җисы исраилжынму ба Ханаан гуйҗя җаншон, нэхур филистимжынму чынха тамуди дин дади дўшманли.

ХАЛДЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Тигр дэ Евфрат хәди хамянни дэ Персия хэван янзышон җўхади минжын. Йиху халдейжынмуди дифон бёҗытуә Вавилон гуйҗяли.

ХАМОС – Җысы моавжынму бэвонди йигә җя хўда.

ХАНААН (яхути хуа: Кенаан) – Җысы Палестинади йигә гўдэ минзы. Ю йибян ба җыгә минзы ги туанйүарди димян сыйүнли. Ба Финикия, Тир, Сидон дэ данлин чынпуди жынму е җёдисы хананейжынму.

ХАНАНЕЙЖЫНМУ – Җысы Ханаанди хубый, тасы Хамди эрзы, Нухди сунзы. Таму зочян зэ Палестина җўли, йиху исраилжынму ба җыгә димян җаншонли. Щянтян хананейжынму зэ хэянзышон дэ Иордан хәди щибонгә янзышонди чўчын ходи пинйүанни җўли. Дансы ба таму лян саншон җўди аморрейжынму фынщёкэ, хананейжынму чинчир зущён пинйүанди жынму вончў чўдини. Йиху хананейжынмуди минзы бёфәтуә зэ Палестина җўди йиче жынли. Хананейжынму щинфу чўчын ходи җя хўда Ваал дэ ю җинди, ги щинэди нүхўда Астартали.

ХАРАМ – Җыгә хуа на яхўти йүян фәдисы «херем», на араб йүян фәсы «харам». Җыгә хуа ю җигә йисыни. Билүн, җочў Хўдади фалү жынму бу нын ган гәёнди сычин (билүн, чы җўжу). Җыгә хуа хан нын бёфә Хўда йинавар юди фугуй. Җы зусы ги Хўда фынгиди бавэди дунщи, сынлин хуэйҗәсы жын; Хўда чынха җыгә дунщиди йинаварди Җонгуйдили. Ба җыгә дунщи бэвон Хўдади сыхур сыйүндини хуэйҗәсы ба та ё щёмедёни. Дансы ба булүн нагә дунщи, сынлин хуэйҗәсы жын җёчын «харам», җыгә бёфәдисы ба та да жынмуди шәхуэй литу ликэ, ба та ги Хўдади шуни җёдэги. Ба җымуҗяди жын, сынлин хуэйҗәсы дунщи щёмедёдини. Йинви нэгә ба таму суандисы ги Хўда җүгиди.

ХЕРУВИМ (яхўти хуа) – Җысы фусы Хўдади Тянщянму. Ба таму хуади зущён ю бонзыди, тамуди лянмян лян жынди йиён.

ХЕТТЕЙЖЫНМУ – Җысы Ханаан эрзыди Хетди хубый. (Ханаансы Хамди эрзы, Нухди сунзы (кан Датур 10:15). Зэ замуди шыдэ зочянди бонҗер 1200 няншон хеттейжынму юли хын дади гуйҗяли, тади җинчын зэ щянзэди Турция димяншонни. Җыгә гўйҗяди бянҗе до Ханаан димяншондини, йинви нэгә зэ гуйҗун Китабушон зыфәдини, хеттейжынму зэ Ханаан зочян җўли, йиху ба җыгә дифон исраилжынму җаншонли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ХӘТУН ЩЁНЗЫ – Җысы на җин езы бочўди муту щёнзы. Зэ та литу цундисы лён пян шыту, зэ шытушон щеди Шыгә Датянмин.

ХИВВЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә дифон җаншонли. Таму зэ гуйҗяди җунщин йилэр җўли (кан ХАНААН, ХАНАНЕЙЖЫНМУ).

ХОРИВ – Җысы гуйҗун сан, ба та хан җёдисы Синай. Зэ җыгә саншон Хўда ги Муса шынжын ба Гәҗяди Фалү гигили. Та зэ Египет Синайди банхэдонини.

ХОРРЕЙЖЫНМУ – Җысы зэ Ханаан җўхади йигә минжын, йиху исраилжынму ба җыгә дифон җаншонли.

ХЎДАДИ ШЫН ЛИН – Рохалхўдўс (араб йүян) зусы Хўда йинавар юди Лилён. Җисы Хўда зэ җыгә дун-яшон ган сыкэли, зэ Гуйҗун Китабу литу фәдисы Тади Шын Лин ганли җыгә йинщёнли.

ХЎДАДИ ГУЙҖУН ҖОНФОН – (кан ГУЙҖУН ҖОНФОН).

ЧУЙ ЛАБАДИ ҖЕЧИ – Ба җыгә җечи чи йүәди ту йитян гуәдини (на яхўти хуа ба чийүә җёди «Тишри»; җыгә бонҗерсы замуди җюйүә хуэйҗәсы байүә). Җы йитян исраилжынму бу нын зў сыса хуә. Ба чуй лабади шынчи тинҗян, таму ё шудо йидарни ги Хўда налэ гўрбанини (кан Левит 23:23-25; Фур 29:1-6).

ШАНБЭ – Шаббат (яхўти йүян) – җыгә хуади йисысы «нанвын, хуанха». Җочў Хўда гихади фалү җысы йигә гуйҗун йитян. Шыгә Датянмин литуди ди сыгә тянмин. Шанбэ җы йитян йиче исраилжын бу нын зў сыса хуә (да җўма хушон до шанбэ хушон). Җы йитян исраилжынму ё шудо йидарни куаҗён Анлахў Торляни, ги Хўда ган гунсыни. Ахунму налэ лёнгә шоди гўрбанидини, зэ гуйҗун вәршон ба цун зўхади щинщүан мәмә гәхадини.

ЩЕ – Зэ Гуйҗун Китабу литу ще ю да йисыни. Ще гуонсы Хўдади, ба та суандисы җю минди дунщи. Йинви нэгә дансы ба булүн сый дасы, тади ще тондо димяншон, нэхур димян чынха буганҗиндили. Ви ба жынму хуэйҗәсы шо гўрбаниди җуәзы зў ганҗин, җү гўрбаниди сыхур е сыйүн щели.

ШЕКЕЛЬ ЙИНЧЯН – Зэ Хўдади гуйҗун җонфонни сыйүнди йинчянди фынлён. Йигә шекель йинчян литу бонҗер ю 11 граммни.

ШОДИ ГЎРБАНИ – Җысы байир гўрбани, йинцысы ба җү гўрбаниди сынлин зэлиди йиху, ба тади йиче куэзы зэ шо гўрбаниди җуәзышон шодёдини. Зэ данлинди гўрбанишон ба сынлинди юди куэзы шодёдини, ба юди чыдёдини. Ба шоди гўрбани жынму ги гәҗя мә шынхади, та дусы Хўдади. Җыгә гўрбани зыфәдисы җү гўрбаниди жын шыщин-шыйи щинфу Анлахў Торлядини.

ШО ГЎРБАНИДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә, зущён да щёнзыди, на тун езы бочўди җуәзы зэ гуйҗун Хўдади җонфонди йүанзыни зандини. Зэ та готу ба налэди сынлин дэ лёншыди гўрбани шодини. Җуәзыди сыгә гуэзышон ю сыгә гәни: җы сыгә гәди ёнзы зущён ню тушонди гә йиён.

ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ – Җыгә на җин езы бочўди будади җуәзы зэ гуйҗун Хўдади җонфонди Гуйҗун вәршон зыдини. Та зэ чуонлянзыди чянмяннини, ба хәтун щёнзы гуанчўдини. Зулян шо гўрбаниди җуәзы йиён, җуәзыди сыгә гуэзышон ю сыгә гәни: җы сыгә гәди ёнзы зущён ню тушонди гә йиён. Яхўтиди да ахун мый йигә ганзо дэ хушон зэ та готу ба ги Хўда налэди шо щёнди гўрбани шодини. Ви ба шо щёнди җуәзы зў ганҗин, мый йинян ба тади гә лян җүха гўрбаниди ще мәдини.

ШОДИ ЩЁН – Зэ зыҗиди сынхуәшон исраилжынму сыйүнли заён гуйҗунди цуан дунщили. Җы гуон бусы зэ тянтянди йүнтушон, хансы ви зунхў Хўда. Шоди щён литу ю оних, стакт, цуан халван дэ ладанни. Ба таму зўчын йиёнди хуәдёдини, җучын мянмянзыдини. Исраилди ахунму мый йигә ганзо дэ хушон зэ байир шо щёнди җуәзышон (кан ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ) зэ гуйҗун Хўдади җонфонни, йиху зэ Иерусалим сыни (кан Исх 30:7-9) ба налэди щён шоли. Шо щёнди куйчын ю фәхәди дэ каншуди җинни.

ШУЩИН – Хухуэй, жын гәҗяди гўнахар зэмусы вонщён гэбян гәҗяди ганбан, вончян шәлүди зэ бу ган гўнахарли.

ШЫГӘ ДАТЯНМИН – Лён пян шытушон щехади Хўдади шыгә да фынфу (кан Җефон 21:1-17; Фалүди чунфә 5:1-21).

ШЫНЖЫН (наби – араб йүян) – Җыгә хуа зыфәдисы ба Хўдади хуа тинли йиху ба җыгә хуа ги жынму нын фәди сунщинжын. Шынжын җё жынму пащён Хўдани, ба Тади фынфу ганни зэмусы бу җё ган гўнахар. Шынжын ба йүди сычин нын җыдо.

ШЫТУ ҖЎЗЫ – Җысы йигә да шыту, Ханаан дифоншон җўди вэдожынму бэвон тали. Та зэ шо гўрбаниди җуәзы гынчян, зущён җўзы йиён, лилизы зандини. Җыще шыту жыншы җя хўда Ваал дэ нүхўда Астартадини.

ШЫЧИР – Җысы җочў Мусади фалү ги Хўда яндин фынгиди дунщи лян чянди шылэзы, йидяндяр щён зэкати.

ЯГЎБЭ – Шынжын, Исхар шынжынди эрзы, Ибращимэ шынжынди сунзы. Та ю шы эргә эрзыни, йиху таму чынха яхўтижынмуди шы эргә зўди зўщянли. Зэ Гуйҗун Китабу литу ба җы шы эргә зў җёдисы исраилжынму, йинцысы Ягўбэди данлин минзысы Исраил.

ЯХЎТИ – Ягўбэ шынжынди шы эргә эрзы литуди йигә, яхўти зўди дэ йиче яхўтижынди зўщян. Инҗил Китабушон ба исраилжынму хан җёди яхўтижынму. Да Яхўти зўшон йиху йиче исраил дэ яхўтиди хуоншон зэмусы җынмуди Җюминҗя Эрса Мәсих чўли шыли.

ЯХЎТИ ДИФОН – Яхўтижынмуди гуйҗя, та зэ Палестина дифонди нанбонгәни; яхўтижынмуди зўгуй. Тади дин дади чынпусы Иерусалим.

ЯХЎТИЖЫНМУ – Яхўти шынжынди йиче хубый, есы йиче исраилжынди данлин минзы.

ЯХЎТИ ЙҮЯН – Исраилжынму вон Вавилон гуйҗя (җысы зэ заму шыдэ зочянди 586 няншон) банди щянтян, таму сыйүн җыгә йүянли. Исраилжынму да Вавилон хуэйлэди йиху, дуәйибанзы жын на арамей йүян фәтуә хуали. Гуйҗун Китабуди хын дуәди буфын на яхўти йүян щехади.

Table of Contents

Гуйҗун Китаб

Торати Китабу

- Торати Китабу

- Фалү

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34

ДИЛИТЎ

Хуадян (торат)

АДАН
АНЛАХЎ ТОРЛЯ
АМАЛИКЖЫНМУ
АМИНЭ
АММОНЖЫНМУ
АМОРЕЙЖЫНМУ
АСТАРТА
АХУНМУ
БОХЎҖЯ
БЭ ГУЙҖУН МӘМӘДИ ҖУӘЗЫ
ВААЛ
ВАРДЭ
ВӘПЫНЗЫ ҖЕЧИ
ВОН БЫЙНИ ЩИ ГЎНАХАРДИ ЖЫЗЫ
ВЭДОЖЫН
ГАЛИЛЕЯ
ГЕРГЕСЕЙЖЫНМУ
ГӘ МЫЙЗЫДИ ҖЕЧИ
ГУЙҖУН ВӘР
ГУЙҖУН ҖОНФОН
ГУЙҖУН ҖОНФОНДИ ЙҮАНЗЫ
ГУЙҖУН КИТАБУ
ГУЙҖУН ЛИЩИН
ГУЙҖУН МӘМӘ
ГУЙҖУН ЩЁН-Ю
ГУЙҖУН ЮДЫНЗАН
ГУН-ЁН (жунгуә хуа)
ГЎНАХАР
ГЎРБАНИ
ДА АХУН
ДАНЛИН ХЎДАМУДИ ЁНЗЫ
ДИН ГУЙҖУН ВӘР
ДЭЦЭ ХЎДА
ЕВУСЕЙЖЫНМУ
ЕНАКДИ ХУБЫЙ
ЕФОД
ҖИНШЫН
ҖЎ
ЗОНГУЙ
ЗЎ
ИБРАЩИМЭ (ИБРАМЭ)
ИОРДАН ХӘ
ИСМАИЛ, ИСМАИЛҖЯДИ ЖЫНМУ
ИСРАИЛ
ИСХАР
ЙИНПАН
КЕНЕЙЖЫНМУ
КОНЗЫШОН ДЭДИ ЛЯНЛЯНЗЫ
КЭРАМЭТИ
ЛАДАН ЩЁН
ЛЕВИТЖЫНМУ
ЛЁН ПЯН ШЫТУ
ЛИВАН САН
МАДИАН, МАДИАНЖЫНМУ
МАННА ЛЁНШЫ
МАФЫНБИН
МӘЮ ЖЁМЯНДИ МӘМӘ ҖЕЧИ
МОАВЖЫНМУ
МОЛОХ
МУНАФИК
МУСА
МУСАДИ ФАЛҮ
МЯНДИ ДЭ ЛЁНШЫДИ ГЎРБАНИ
НАЗОРЕЙЖЫН
НЭГЭ ДУН-Я
ПАСХА ҖЕЧИ
ПИННАН ГЎРБАНИ
РЕФАИМЖЫНМУ
СИНАЙ
ТЯНЩЯН
УРИМ ДЭ ТУММИМ
ФАЛҮ ФУ
ФИЛИСТИМЖЫНМУ
ХАЛДЕЙЖЫНМУ
ХАМОС
ХАНААН (яхути хуа: Кенаан)
ХАНАНЕЙЖЫНМУ
ХАРАМ
ХЕРУВИМ (яхўти хуа)
ХЕТТЕЙЖЫНМУ
ХӘТУН ЩЁНЗЫ
ХИВВЕЙЖЫНМУ
ХОРИВ
ХОРРЕЙЖЫНМУ
ХЎДАДИ ШЫН ЛИН
ХЎДАДИ ГУЙҖУН ҖОНФОН
ЧУЙ ЛАБАДИ ҖЕЧИ
ШАНБЭ
ЩЕ
ШЕКЕЛЬ ЙИНЧЯН
ШОДИ ГЎРБАНИ
ШО ГЎРБАНИДИ ҖУӘЗЫ
ШО ЩЁНДИ ҖУӘЗЫ
ШОДИ ЩЁН
ШУЩИН
ШЫГӘ ДАТЯНМИН
ШЫНЖЫН (наби
ШЫТУ ҖЎЗЫ
ШЫЧИР
ЯГЎБЭ
ЯХЎТИ
ЯХЎТИ ДИФОН
ЯХЎТИЖЫНМУ
ЯХЎТИ ЙҮЯН